Πάτρα: Ο Μπρεσόν κάτω από τον Ολυμπιακό – Η «αποφασιστική στιγμή» στου Κόττα

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Κάτω από την αφίσα του Ολυμπιακού της περιόδου 1972-1973, ένας άνδρας χορεύει ζεϊμπέκικο σε μια ταβέρνα του Πειραιά. Το σώμα του έχει λυγίσει, το ένα πόδι αιωρείται και οι μουσικοί τον παρακολουθούν από το βάθος. Η ασπρόμαυρη φωτογραφία τραβήχτηκε το 1953 από τον Ανρί Καρτιέ-Μπρεσόν και βρίσκεται εδώ και χρόνια στον τοίχο του καφενείου του Κόττα, στην Αγία Αικατερίνη.

Στις 3 Αυγούστου συμπληρώνονται 22 χρόνια από τον θάνατο του κορυφαίου Γάλλου φωτογράφου. Η ημερομηνία δίνει την αφορμή για μια διαφορετική διαδρομή στο έργο του: από το ελληνικό ταξίδι του 1953 μέχρι έναν πατρινό τοίχο, όπου ο Μπρεσόν συναντά ξανά τον Γιάννη Τσαρούχη και στέκεται ανάμεσα στον Καζαντζίδη, την Πόλυ Πάνου, τη Μαρινέλλα, τον Ολυμπιακό και τους «ωραίους τρελούς» της πόλης.

Διαβάστε επίσης: Η κρυφή playlist της Πάτρας: 266 παρτιτούρες από βαλς μέχρι οπερέτες

Το ζεϊμπέκικο του 1953

Η φωτογραφία στου Κόττα καταγράφει ένα ζεϊμπέκικο σε ταβέρνα του Πειραιά. Ο Μπρεσόν πιάνει τον χορευτή στο κλάσμα του δευτερολέπτου κατά το οποίο η κίνηση, τα βλέμματα και ο χώρος σχηματίζουν ένα ολοκληρωμένο κάδρο.

Δίπλα της έχει τοποθετηθεί ένα χειρόγραφο σημείωμα: «Η αποφασιστική στιγμή στον χορό των θεών. Ζεϊμπέκικος. Φωτ.: Α.Κ. Μπρεσόν. Στον φίλο μου Γιώργο».

Η φράση παραπέμπει ευθέως στην έννοια που συνδέθηκε όσο καμία άλλη με τον Μπρεσόν. Το λεύκωμά του «Η αποφασιστική στιγμή» κυκλοφόρησε το 1952, έναν χρόνο πριν από τη φωτογραφία του Πειραιά, και επηρέασε καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο διαβάστηκε η φωτογραφία του 20ού αιώνα.

Για τον Μπρεσόν, το κρίσιμο σημείο βρισκόταν στη στιγμή κατά την οποία η σημασία ενός γεγονότος και η οργάνωση των μορφών συνέπιπταν μέσα στο ίδιο κάδρο. Ο χορευτής του Πειραιά μοιάζει να υλοποιεί αυτήν ακριβώς τη σκέψη: η κίνηση παγώνει, ενώ η έντασή της παραμένει ζωντανή.

Ο Μπρεσόν, ο Τσαρούχης και η Πάτρα

Η παρουσία του Μπρεσόν και του Τσαρούχη στον ίδιο τοίχο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της παλαιότερης σχέσης των δύο δημιουργών.

Στο δεύτερο ταξίδι του στην Ελλάδα, το 1953, ο Μπρεσόν είχε ως οδηγό τον Γιάννη Τσαρούχη, έπειτα από πρόταση του εκδότη Τεριάντ. Ο ζωγράφος τον έφερε σε επαφή με την καθημερινή Αθήνα, τα στέκια του ρεμπέτικου και σημαντικούς ανθρώπους της τέχνης.

Η περιοδεία διήρκεσε τρεις εβδομάδες και πέρασε από μεγάλο μέρος της Πελοποννήσου. Ανάμεσα στους σταθμούς της βρισκόταν και η Πάτρα. Το Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή τεκμηριώνει το ταξίδι του 1953 στην Πελοπόννησο, ενώ στην παρουσίαση του υλικού της έκθεσης καταγράφονται τόσο ο ρόλος του Τσαρούχη όσο και η πατρινή στάση του φωτογράφου.

Ο Τσαρούχης συνδέθηκε προσωπικά και με το καφενείο του Κόττα. Στον τοίχο του βρίσκεται πίνακας που ο ίδιος χάρισε στον Γιώργο Κόττα, ως ευχαριστήριο για όσα έζησε στο θρυλικό πατρινό «Κολωνάκι». Ετσι, οι δύο συνοδοιπόροι του ελληνικού ταξιδιού του 1953 ξανασυναντιούνται μέσα από τα έργα τους σε ένα καφενείο της Πάτρας.

Μια πινακοθήκη χωρίς σειρά και πρωτόκολλο

Οι τοίχοι στου Κόττα αφηγούνται την ιστορία του χώρου μέσα από εικόνες διαφορετικής προέλευσης. Δίπλα στον πίνακα του Τσαρούχη βρίσκεται έργο του Λύτρα. Οι μορφές της Πόλυς Πάνου, του Στέλιου Καζαντζίδη και της Μαρινέλλας μπαίνουν στην ίδια σύνθεση με φωτογραφίες θαμώνων, πατρινών προσωπικοτήτων και ανθρώπων που πέρασαν από το μαγαζί.

Ακριβώς πάνω από τον Μπρεσόν δεσπόζει η αφίσα των παικτών του Ολυμπιακού της περιόδου 1972-1973. Η θέση της συνδέεται με τη μεγάλη αγάπη του Γιώργου Κόττα για την ομάδα, μια σχέση που συνοδεύεται από τις δικές της ιστορίες, ακόμη και από έναν ξυλοδαρμό που τον έστειλε στο νοσοκομείο.

Κάθε αντικείμενο στον τοίχο κουβαλά μια γνωριμία, μια παρέα, ένα γλέντι ή μια προσωπική αφοσίωση. Η ζωγραφική και η φωτογραφία συνυπάρχουν με το λαϊκό τραγούδι και το ποδόσφαιρο, ακολουθώντας τη μνήμη του ανθρώπου που τα συγκέντρωσε.

Ο Μπρεσόν βρίσκεται κάτω από τον Ολυμπιακό, ο Τσαρούχης κοντά στον Καζαντζίδη και οι «ωραίοι τρελοί» της Πάτρας χωρούν ανάμεσά τους. Η σύνθεση λειτουργεί ως το πιο πιστό πορτρέτο του χώρου: τέχνη, μουσική, φιλίες και πατρινές ιστορίες, τοποθετημένες δίπλα δίπλα χωρίς σειρά και πρωτόκολλο.

Το χειρόγραφο σημείωμα δίπλα στο ζεϊμπέκικο δίνει τελικά και το όνομα αυτής της άτυπης συλλογής: «Η αποφασιστική στιγμή στον χορό των θεών».

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News