Πάτρα: Στις 66 τελευταίες από 761 ευρωπαϊκές πόλεις για την ατμοσφαιρική ρύπανση
Η αχαϊκή πρωτεύουσα καταλαμβάνει την 696η θέση στην κατάταξη για τον εκτιμώμενο κίνδυνο στην υγεία – Τι αποκαλύπτουν τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος
Μια ιδιαίτερα δυσμενή θέση στον ευρωπαϊκό χάρτη της ατμοσφαιρικής ρύπανσης καταλαμβάνει η Πάτρα. Σύμφωνα με τη νεότερη αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA), η αχαϊκή πρωτεύουσα βρίσκεται στην 696η θέση μεταξύ 761 πόλεων, κατατασσόμενη στο χειρότερο 10% της Ευρώπης ως προς τον εκτιμώμενο κίνδυνο για την υγεία από τη μακροχρόνια έκθεση σε ατμοσφαιρικούς ρύπους.
Ανάμεσα στις 14 ελληνικές πόλεις που περιλαμβάνονται στην αξιολόγηση, η Πάτρα παρουσιάζει την έκτη δυσμενέστερη επίδοση, ακολουθώντας τα Ιωάννινα, την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τη Λάρισα και τα Τρίκαλα. Μάλιστα, από τα Τρίκαλα τη χωρίζει μόλις μία θέση στην ευρωπαϊκή κατάταξη.
Τα αποτελέσματα, τα οποία ανέδειξε η επιστημονική ομάδα του Climatebook στις 18 Οκτωβρίου, αποκαλύπτουν μια συνολικά επιβαρυμένη εικόνα για τις ελληνικές πόλεις. Και οι 14 βρίσκονται στο χειρότερο 30% της Ευρώπης, έξι κατατάσσονται στο δυσμενέστερο 10% και δέκα στο χειρότερο 20%.
Για την Πάτρα, το εύρημα επαναφέρει στο προσκήνιο ένα πρόβλημα που δεν είναι άγνωστο στους επιστήμονες του Πανεπιστημίου Πατρών, οι οποίοι παρακολουθούν εδώ και χρόνια τη σωματιδιακή ρύπανση σε διαφορετικά σημεία της πόλης.
Διαβάστε επίσης: Μικροσωματίδια πολιορκούν την Πάτρα: Τα τζάκια βασικός «ένοχος» της ρύπανσης
Τι δείχνει πραγματικά η 696η θέση
Η ευρωπαϊκή αξιολόγηση δεν βασίζεται στην ποιότητα του αέρα μιας συγκεκριμένης ημέρας ούτε σε μια μεμονωμένη μέτρηση.
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος χρησιμοποίησε δεδομένα της περιόδου 2024–2025 για τη μακροχρόνια έκθεση του πληθυσμού σε τρεις βασικούς ατμοσφαιρικούς ρύπους: τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια PM2,5, το διοξείδιο του αζώτου και το όζον.
Στη συνέχεια, συνδυάζοντας τις συγκεντρώσεις των ρύπων με την κατανομή του πληθυσμού και τις επιστημονικές εκτιμήσεις των επιπτώσεων στην υγεία, υπολόγισε έναν συνολικό δείκτη κινδύνου θνησιμότητας.
Οι πόλεις κατατάχθηκαν με βάση αυτόν τον δείκτη, από τη χαμηλότερη προς την υψηλότερη επιβάρυνση.
Επομένως, η 696η θέση της Πάτρας δεν σημαίνει ότι η πόλη διαθέτει καθημερινά την ίδια ποιότητα αέρα, ούτε ότι καταγράφεται συγκεκριμένος αριθμός θανάτων εξαιτίας της ρύπανσης.
Αποτυπώνει όμως μια δυσμενή θέση στη συγκριτική αξιολόγηση του μακροχρόνιου κινδύνου για την υγεία των κατοίκων.
Ακριβώς αυτό είναι το ουσιαστικό στοιχείο της έρευνας: η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν αξιολογείται μόνο ως περιβαλλοντική επιβάρυνση, αλλά και ως παράγοντας που επηρεάζει τη δημόσια υγεία.
Οι ελληνικές πόλεις στη δυσμενή πλευρά της κατάταξης
Η χειρότερη επίδοση στην Ελλάδα καταγράφεται στα Ιωάννινα, που βρίσκονται στην 754η θέση, μόλις επτά θέσεις πριν από το τέλος της ευρωπαϊκής λίστας.
Ακολουθούν η Αθήνα στην 745η θέση, η Θεσσαλονίκη στην 729η, η Λάρισα στην 726η και τα Τρίκαλα στην 697η. Αμέσως μετά βρίσκεται η Πάτρα, στην 696η θέση.
Το Ηράκλειο καταλαμβάνει την 679η θέση, οι Σέρρες την 667η, ο Βόλος την 654η και η Κατερίνη την 618η. Ακολουθούν η Καβάλα στην 605η, η Καλαμάτα στην 602η, η Ξάνθη στην 588η και τα Χανιά στην 540ή.
Ακόμη και τα Χανιά, που παρουσιάζουν την καλύτερη επίδοση από τις 14 ελληνικές πόλεις, βρίσκονται στο χειρότερο 30% της Ευρώπης.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η επιβάρυνση δεν αποτελεί πρόβλημα αποκλειστικά της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, αλλά αφορά και μεσαίου μεγέθους αστικά κέντρα.
Τι γνωρίζουμε ήδη για την ατμόσφαιρα της Πάτρας
Στην Πάτρα λειτουργεί το δίκτυο «Αιθέρας», το οποίο έχει αναπτυχθεί από το Εργαστήριο Φυσικής της Ατμόσφαιρας του Πανεπιστημίου Πατρών και επιτρέπει τη συνεχή παρακολούθηση των αιωρούμενων σωματιδίων.
Το δίκτυο διαθέτει σταθμούς σε διαφορετικά σημεία της πόλης, από το κέντρο και την Τριών Ναυάρχων έως τα Υψηλά Αλώνια, την Αγυιά, τη Λεύκα, τα Δεμένικα, την Παραλία και το Ρίο.
Οι μετρήσεις έχουν αναδείξει σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με την περιοχή, την ώρα της ημέρας και τις καιρικές συνθήκες.
Σε προηγούμενες έρευνες του Πανεπιστημίου Πατρών έχει επισημανθεί ιδιαίτερα η επιβάρυνση που μπορεί να προκαλεί η οικιακή θέρμανση κατά τους χειμερινούς μήνες, κυρίως μέσω της καύσης ξύλου. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης η κυκλοφορία των οχημάτων και οι τοπικές μετεωρολογικές συνθήκες που επηρεάζουν τη διασπορά των ρύπων.
Ωστόσο, χρειάζεται μια ουσιαστική διάκριση: οι μετρήσεις του «Αιθέρα» αφορούν τα αιωρούμενα σωματίδια, ενώ ο ευρωπαϊκός δείκτης συνυπολογίζει και το διοξείδιο του αζώτου και το όζον.
Κατά συνέπεια, τα δεδομένα του τοπικού δικτύου αποτελούν πολύτιμη πηγή πληροφόρησης, αλλά δεν μπορούν από μόνα τους να εξηγήσουν την ακριβή θέση της Πάτρας στην ευρωπαϊκή αξιολόγηση.
Γιατί ο αέρας μπορεί να φαίνεται καθαρός αλλά να μην είναι
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της ατμοσφαιρικής ρύπανσης είναι ότι μεγάλο μέρος της δεν γίνεται αντιληπτό με γυμνό μάτι.
Τα PM2,5 είναι εξαιρετικά μικρά σωματίδια, τα οποία μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στους πνεύμονες και έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών και αναπνευστικών νοσημάτων.
Το διοξείδιο του αζώτου προέρχεται κυρίως από διεργασίες καύσης, με σημαντική συνεισφορά της οδικής κυκλοφορίας, ενώ το όζον σχηματίζεται στην ατμόσφαιρα μέσω χημικών αντιδράσεων, υπό την επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας.
Οι συγκεντρώσεις των ρύπων μεταβάλλονται ανάλογα με την εποχή, τις δραστηριότητες και τις μετεωρολογικές συνθήκες.
Αυτό εξηγεί γιατί μια ημέρα με καθαρό ουρανό δεν σημαίνει απαραίτητα και απουσία ατμοσφαιρικής επιβάρυνσης.
Το κρίσιμο ερώτημα για την Πάτρα
Η νέα ευρωπαϊκή κατάταξη έρχεται να προστεθεί στις μετρήσεις και στις επιστημονικές επισημάνσεις που έχουν ήδη καταγράψει την ατμοσφαιρική ρύπανση ως πρόβλημα για την Πάτρα.
Η πόλη διαθέτει μάλιστα ένα σημαντικό πλεονέκτημα: ένα πανεπιστημιακό δίκτυο που προσφέρει στους πολίτες πρόσβαση σε μετρήσεις για τα αιωρούμενα σωματίδια, σε πραγματικό χρόνο.
Το ερώτημα είναι πώς αυτή η γνώση μπορεί να μετατραπεί σε αποτελεσματικές παρεμβάσεις.
Ο περιορισμός των εκπομπών από τη θέρμανση και τις μετακινήσεις, η βελτίωση των δημόσιων συγκοινωνιών και η συστηματική ενημέρωση των πολιτών αποτελούν ορισμένα από τα πεδία στα οποία μπορεί να δοθεί έμφαση.
Η αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος δεν αποδεικνύει από μόνη της ποιοι παράγοντες ευθύνονται περισσότερο για την επιβάρυνση της Πάτρας. Αναδεικνύει όμως την ανάγκη να εξεταστεί συνολικά η έκθεση των κατοίκων στους ατμοσφαιρικούς ρύπους.
Και η 696η θέση ανάμεσα σε 761 ευρωπαϊκές πόλεις είναι ένα στοιχείο που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
