Peter Max: Τα ’60s είχαν τα χρώματά του – Πέθανε στα 88 ο μετρ της ψυχεδελικής εικόνας
Πέθανε στα 88 του ο καλλιτέχνης που γέμισε την Αμερική με ήλιους, πλανήτες, ουράνια τόξα και εκτυφλωτικά χρώματα. Η διαδρομή από τη Σαγκάη στη Νέα Υόρκη, οι αφίσες που μπήκαν σε εκατομμύρια σπίτια και μια τέχνη που έσβησε τα όρια ανάμεσα στην γκαλερί και την ποπ κουλτούρα
Ένα φοιτητικό δωμάτιο στην Αμερική στα τέλη της δεκαετίας του ’60 μπορούσε να έχει στον τοίχο του μια αφίσα του Peter Max χωρίς ο ένοικός του να έχει πατήσει ποτέ σε μουσείο. Οι εικόνες του είχαν ήδη φύγει από τον στενό χώρο της τέχνης. Βρίσκονταν σε περιοδικά και δίσκους, σε ρούχα, ρολόγια και αντικείμενα καθημερινής χρήσης, αργότερα ακόμη και πάνω σε αεροπλάνα και κρουαζιερόπλοια.
Ο Peter Max πέθανε σε ηλικία 88 ετών. Την είδηση ανακοίνωσε ο γιος του Adam Max, αναφέροντας ότι ο καλλιτέχνης έφυγε από τη ζωή τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου. Αιτία θανάτου δεν γνωστοποιήθηκε. Τα τελευταία χρόνια έπασχε από προχωρημένη άνοια.
Η θέση του στην ιστορία της αμερικανικής εικόνας είχε, πάντως, κριθεί πολλές δεκαετίες νωρίτερα. Υπήρξε ένας από τους δημιουργούς που έδωσαν στη γενιά του flower power το πρόσωπό της: έντονα κίτρινα και πορτοκαλί, βαθιά μπλε, ουράνια τόξα, ήλιοι με ακτίνες, πλανήτες, σύννεφα και ανθρώπινα προφίλ που έμοιαζαν να έχουν βγει από κάποιο πολύχρωμο κοσμικό όνειρο.
Ένα παιδί από το Βερολίνο στη Σαγκάη
Η βιογραφία του δύσκολα προϊδέαζε για τον άνθρωπο που αργότερα θα συνδεόταν τόσο στενά με την αμερικανική αντικουλτούρα.
Ο Peter Max Finkelstein γεννήθηκε στο Βερολίνο το 1937, σε εβραϊκή οικογένεια. Οι γονείς του εγκατέλειψαν τη ναζιστική Γερμανία όταν εκείνος ήταν ακόμη μωρό και εγκαταστάθηκαν στη Σαγκάη. Εκεί ο Max μεγάλωσε έχοντας γύρω του εικόνες που αργότερα θα αναγνώριζε ως καθοριστικές: την κινεζική καλλιγραφία, τα έντονα χρώματα ενός βουδιστικού ναού και τα αμερικανικά κόμικς που κυκλοφορούσαν στην πόλη.
Η οικογένεια μετακινήθηκε αργότερα στη Χάιφα, πέρασε από το Παρίσι και τελικά εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη. Ο Max σπούδασε στο Art Students League, όπου εκπαιδεύτηκε στη ρεαλιστική ζωγραφική. Παράλληλα κουβαλούσε μια δεύτερη εμμονή από τα παιδικά του χρόνια: την αστρονομία. Πλανήτες, τροχιές, ήλιοι και η αίσθηση ενός αχανούς σύμπαντος πέρασαν σταδιακά στη δουλειά του και έγιναν μέρος του προσωπικού του λεξιλογίου.
Το 1962 άνοιξε μαζί με τον Tom Daly ένα στούντιο γραφιστικής στο Μανχάταν. Δούλεψε σε εξώφυλλα βιβλίων, διαφήμιση και εμπορικό σχεδιασμό, μέχρι που στα μέσα της δεκαετίας άρχισε να διαμορφώνει τη γραφή με την οποία θα γινόταν διάσημος.
Η στιγμή που ο Peter Max ήταν παντού
Το 1967 η Αμερική βρισκόταν μέσα στη δίνη του Summer of Love. Η μουσική, η μόδα, οι πολιτικές αναζητήσεις και η ψυχεδέλεια δημιουργούσαν μια καινούργια οπτική κουλτούρα. Ο Max βρέθηκε στην κατάλληλη στιγμή με μια εικονογραφία που έμοιαζε φτιαγμένη γι’ αυτήν.
Η αφίσα «Be In» και η σειρά των Cosmic ’60s ανήκουν στις εικόνες που καθιέρωσαν το ύφος του. Οι αφίσες του κυκλοφόρησαν σε τεράστιους αριθμούς και μέχρι τα 30 του είχε γίνει αναγνωρίσιμη φυσιογνωμία σε ολόκληρη τη χώρα. Το 1968 εμφανίστηκε στην εκπομπή του Johnny Carson, ενώ το 1969 το Life τον έβαλε στο εξώφυλλό του.
Η επιτυχία του είχε ένα χαρακτηριστικό που σήμερα μοιάζει σχεδόν αυτονόητο, αλλά τότε προκαλούσε πολύ μεγαλύτερη αμηχανία: ο Max δεν αντιμετώπιζε τη ζωγραφική, τη γραφιστική και το εμπορικό αντικείμενο ως απολύτως χωριστούς κόσμους.
Τα σχέδιά του τυπώθηκαν σε κούπες, υφάσματα, ρολόγια και παπούτσια. Δημιούργησε εξώφυλλα για τους τηλεφωνικούς καταλόγους της Νέας Υόρκης, ζωγράφισε Boeing 777, δούλεψε για μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις και είδε την αισθητική του να ταξιδεύει πολύ μακρύτερα από τις αίθουσες εκθέσεων.
Το 1974 η αμερικανική ταχυδρομική υπηρεσία τού ανέθεσε το γραμματόσημο για την Expo ’74 με θέμα την προστασία του περιβάλλοντος. Χρόνια αργότερα η Statue of Liberty έγινε μία από τις πιο επίμονες μορφές στη ζωγραφική του· το 1981 ζωγράφισε μια σειρά μεγάλων έργων με το Άγαλμα της Ελευθερίας στον κήπο του Λευκού Οίκου.
Το Yellow Submarine που του χρέωναν για δεκαετίες
Η οπτική συγγένεια της δουλειάς του με την ψυχεδελική εποχή των Beatles δημιούργησε έναν από τους πιο επίμονους μύθους γύρω από το όνομά του: ότι είχε σχεδιάσει το «Yellow Submarine».
Δεν συνέβη. Ο Max είχε έρθει σε επαφή με τον John Lennon σε πρώιμο στάδιο, όμως δεν ήταν ο δημιουργός της αισθητικής της ταινίας του 1968. Η καλλιτεχνική διεύθυνση ανήκε στον Heinz Edelmann. Η σύγχυση παρέμεινε επί δεκαετίες ακριβώς επειδή ο Max είχε καταφέρει να ταυτίσει το προσωπικό του ύφος με την ψυχεδελική εικόνα εκείνων των χρόνων.
Η επιτυχία που ενόχλησε τους κριτικούς
Η τεράστια εμπορική του παρουσία είχε τίμημα. Μέρος της αμερικανικής κριτικής αντιμετώπισε τη δουλειά του ως διακοσμητική, υπερβολικά εύκολη ή υπερβολικά δεμένη με την αγορά. Η σύγκριση με καλλιτέχνες όπως ο Andy Warhol και ο Roy Lichtenstein εμφανιζόταν συχνά, συνήθως εις βάρος του Max. Η Washington Post θυμίζει ότι κριτικοί της εποχής θεωρούσαν πως η δουλειά του στερούνταν της ειρωνείας και του εννοιολογικού υποβάθρου που αναγνώριζαν σε άλλους εκπροσώπους της pop art.
Η μουσειακή του παρουσία, πάντως, υπήρξε πραγματική. Το 1970 παρουσίασε μεγάλη ατομική έκθεση στο de Young Museum του Σαν Φρανσίσκο, ενώ το Museum of Modern Art της Νέας Υόρκης διαθέτει σήμερα επτά έργα του στη διαδικτυακή του συλλογή, ανάμεσά τους τα «Psychedelic Cloud», «Untitled (Bob Dylan)» και «1 2 3 Infinity».
Στις αρχές της δεκαετίας του ’70 απομακρύνθηκε από μεγάλο μέρος της εμπορικής δραστηριότητας που είχε αναπτυχθεί γύρω από το όνομά του και αφιερώθηκε περισσότερο στη ζωγραφική. Επέστρεψε δυναμικά στη δημόσια ζωή στα ’80s, με πιο ελεύθερη πινελιά και με θέματα που επαναλάμβανε σε πολλές παραλλαγές: το Άγαλμα της Ελευθερίας, αμερικανικές σημαίες, αγγέλους, λουλούδια και πορτρέτα γνωστών προσώπων.
Τα επόμενα χρόνια δούλεψε για το Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου του 1994, το Woodstock ’94 και ’99, το Rock & Roll Hall of Fame και πολλές αθλητικές διοργανώσεις. Το στούντιό του στη Νέα Υόρκη εξελίχθηκε σε μεγάλη επιχείρηση παραγωγής και εμπορίας του έργου του.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του σημαδεύτηκαν από την επιδείνωση της υγείας του και από δικαστικές και οικογενειακές διαμάχες γύρω από τη φροντίδα του, την περιουσία και τη διαχείριση του έργου του. Η άνοια είχε περιορίσει σημαντικά τις δυνατότητές του ήδη από την προηγούμενη δεκαετία.
Η διαδρομή του Peter Max εξηγεί γιατί το έργο του παραμένει δύσκολο να χωρέσει σε μια βολική κατηγορία. Ζωγράφος, γραφίστας, εικονογράφος και εξαιρετικά επιτυχημένος δημιουργός μιας προσωπικής οπτικής ταυτότητας, κατάφερε να κάνει τις εικόνες του μέρος της καθημερινής ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων. Στη μνήμη της δεκαετίας του ’60 έχουν μείνει οι μουσικές, τα πρόσωπα, οι διαδηλώσεις, τα ρούχα. Έχουν μείνει και εκείνοι οι παράξενοι ήλιοι, οι πλανήτες και τα ουράνια τόξα του Peter Max.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
Από το Δίκτυο
Η Δίωξη έφοδο σε σπίτι στο Αγρίνιο, κατασχέθηκαν δύο πιστόλια, 92 φυσίγγια και ναρκωτικά
«Έπαιρνα κολλαγόνο για 3 μήνες και αυτά είναι τα αποτελέσματα»
Πέντε χιλιάδες ημέρες στον Άρη και μια νέα φωτογραφία από την NASA
Μαρουσάκης: 32άρια το Σαββατοκύριακο, μετά αλλάζει απότομα ο καιρός – Πότε πέφτει η θερμοκρασία
Καμένη κατσαρόλα: Το απλό «trick» με Coca-Cola που εξαφανίζει τα καμένα χωρίς τρίψιμο
