Πλειστηριασμοί: «Φρένο» από το ΣτΕ για την πρώτη κατοικία – Πότε απαγορεύεται η κατάσχεση
Η απόφαση 1404/2026 απαιτεί να εξετάζεται προηγουμένως η δυνατότητα είσπραξης της οφειλής από άλλα περιουσιακά στοιχεία, ενώ δίνει επιπλέον δυνατότητα δικαστικής προσβολής της διαδικασίας
Νέα δεδομένα για τους πλειστηριασμούς κατοικιών λόγω χρεών στο Δημόσιο διαμορφώνει απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία θέτει αυστηρές προϋποθέσεις για την κατάσχεση ακινήτου που αποτελεί τη μοναδική κατοικία του οφειλέτη και της οικογένειάς του.
Με την απόφαση 1404/2026, το ΣΤ΄ Τμήμα του ΣτΕ έκρινε ότι η κατάσχεση μιας τέτοιας κατοικίας δεν είναι νόμιμη εάν οι αρμόδιες αρχές δεν έχουν προηγουμένως εξετάσει και αποκλείσει, με συγκεκριμένη τεκμηρίωση, τη δυνατότητα είσπραξης της οφειλής από άλλα περιουσιακά στοιχεία.
Η απόφαση αφορά τις διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης δημοσίων εσόδων και δεν θεσπίζει γενική απαγόρευση πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας.
Πλειστηριασμοί: Πότε απαγορεύεται η κατάσχεση της κατοικίας
Σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, όταν ένα ακίνητο αποτελεί αποδεδειγμένα τη μοναδική κατοικία του οφειλέτη και της οικογένειάς του, το Δημόσιο οφείλει να εξετάσει πρώτα αν η οφειλή μπορεί να καλυφθεί από άλλα κατάλληλα περιουσιακά στοιχεία.
Εφόσον υπάρχει τέτοια δυνατότητα, η επιλογή της οικογενειακής κατοικίας για κατάσχεση δεν είναι νόμιμη.
Το ΣτΕ στηρίζει την κρίση του στις συνταγματικές διατάξεις που προστατεύουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την οικογένεια και την κατοικία, καθώς και στην αρχή της αναλογικότητας.
Με βάση αυτή την αρχή, η απώλεια της κατοικίας πρέπει να αποτελεί απολύτως αναγκαίο μέτρο και όχι την πρώτη επιλογή των αρμόδιων αρχών για την είσπραξη ενός χρέους.
Η συγκεκριμένη κρίση έχει σημασία για οφειλές που εισπράττονται μέσω του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων, στον οποίο υπάγονται διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης για απαιτήσεις του Δημοσίου και άλλων δημόσιων φορέων, ανάλογα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Ανακοπή πλειστηριασμού: Τι αλλάζει για τους οφειλέτες
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η δυνατότητα δικαστικής προσβολής της διαδικασίας.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι, όταν δεν έχει προηγηθεί η απαιτούμενη έρευνα για άλλα περιουσιακά στοιχεία, η παρανομία δεν περιορίζεται στην αρχική κατάσχεση, αλλά επηρεάζει και το πρόγραμμα πλειστηριασμού που ακολουθεί.
Έτσι, ο οφειλέτης μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να επικαλεστεί για πρώτη φορά τη συγκεκριμένη παράβαση με ανακοπή κατά του προγράμματος πλειστηριασμού, ακόμη κι αν δεν την είχε προβάλει κατά της προηγούμενης κατασχετήριας έκθεσης.
Εφόσον η ανακοπή γίνει δεκτή για αυτόν τον λόγο, το πρόγραμμα πλειστηριασμού ακυρώνεται και η προηγούμενη κατάσχεση καθίσταται ανενεργή.
Η υπόθεση στο Μοσχάτο με χρέος 142.917 ευρώ
Αφορμή για τη δικαστική κρίση αποτέλεσε υπόθεση πλειστηριασμού μεζονέτας στο Μοσχάτο, η οποία ανήκε κατά 50% σε επιχειρηματία, διευθύνοντα σύμβουλο βιομηχανικής εταιρείας, και κατά το υπόλοιπο 50% στη σύζυγό του.
Η διαδικασία είχε κινηθεί για οφειλές ύψους 142.917 ευρώ προς το Δημόσιο, που συνδέονταν με την εταιρεία.
Το μερίδιο του επιχειρηματία στην κατοικία είχε εκτιμηθεί στις 100.000 ευρώ, ενώ η τιμή πρώτης προσφοράς για τον πλειστηριασμό είχε οριστεί στις 80.000 ευρώ.
Ο ιδιοκτήτης προσέφυγε στη Δικαιοσύνη, υποστηρίζοντας ότι η κατάσχεση του 50% του ακινήτου παραβίαζε τη συνταγματική προστασία της οικογενειακής στέγης.
Το Πρωτοδικείο έκανε δεκτή την ανακοπή και ακύρωσε το πρόγραμμα πλειστηριασμού, κρίνοντας ότι η διαδικασία ήταν αντίθετη στις αρχές της χρηστής διοίκησης και της αναλογικότητας.
Το Δημόσιο προσέβαλε την απόφαση, όμως το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών απέρριψε την έφεσή του.
Κατά την εξέταση της υπόθεσης διαπιστώθηκε ότι η μεζονέτα αποτελούσε τη μοναδική κύρια κατοικία της οικογένειας, ενώ ο ιδιοκτήτης διέθετε και άλλα ακίνητα σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας.
Η δικαστική διαμάχη έφτασε τελικά στο Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο αποσαφήνισε τις υποχρεώσεις της διοίκησης πριν από την κατάσχεση κατοικίας.
Τι σημαίνει η απόφαση για όσους έχουν χρέη στο Δημόσιο
Η απόφαση δεν παρέχει αυτόματη προστασία σε κάθε πρώτη κατοικία. Το κρίσιμο στοιχείο είναι αν το ακίνητο αποτελεί πράγματι τη μοναδική κατοικία του οφειλέτη και της οικογένειάς του και αν έχει εξεταστεί η δυνατότητα είσπραξης της οφειλής με άλλα, λιγότερο επαχθή μέσα.
Εάν οι αρμόδιες αρχές δεν έχουν πραγματοποιήσει την απαιτούμενη έρευνα, η νομιμότητα της κατάσχεσης και του επακόλουθου πλειστηριασμού μπορεί να αμφισβητηθεί δικαστικά.
Με αυτόν τον τρόπο, το ΣτΕ θέτει ένα σαφές όριο στην αναγκαστική εκτέλεση για δημόσιες οφειλές: η απώλεια της μοναδικής οικογενειακής κατοικίας πρέπει να αποτελεί την έσχατη επιλογή, αφού προηγουμένως έχουν εξεταστεί οι άλλοι διαθέσιμοι τρόποι είσπραξης του χρέους.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Προϋπολογισμός 2027: 701 ευρώ περισσότερα στο μέσο εισόδημα – Τι δείχνουν οι νέες προβλέψεις
- Καύσιμα και θέρμανση: Η Ελλάδα θέλει «φρένο» στις νέες χρεώσεις έως το 2030 – Τι σημαίνει για τα νοικοκυριά
- Συντάξεις χηρείας: Οι 4 «παγίδες» του νέου νόμου – Ποιοι χάνουν χρήματα και τι γίνεται με τα αναδρομικά
- Ε9: Τέλος σε μία ακόμη καταχώριση για τα ακίνητα – Τι αλλάζει για χιλιάδες ιδιοκτήτες
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
