Ροχαλητό: Τα 6 σημάδια ότι μπορεί να κρύβει υπνική άπνοια

Η σκηνή είναι γνώριμη: το ένα άτομο κοιμάται αμέριμνο και το άλλο κοιτάζει το ταβάνι, αναρωτώμενο πώς βρέθηκε ξαφνικά να συγκατοικεί με ολόκληρο το ηχητικό τμήμα του «Dune».

Ακολουθεί η κλασική ακολουθία κινήσεων. Ένα διακριτικό σκούντημα, ένα πιο αποφασιστικό σκούντημα και, τελικά, η φράση «γύρνα πλευρό» με τον τόνο ανθρώπου που έχει χάσει κάθε ελπίδα. Το επόμενο πρωί, ο βασικός ύποπτος δηλώνει με απόλυτη βεβαιότητα: «Εγώ δεν ροχαλίζω».

Μπορεί πράγματι να πρόκειται μόνο για μια ενοχλητική νυχτερινή συνήθεια. Όταν όμως το ροχαλητό είναι δυνατό, επίμονο και συνοδεύεται από παύσεις στην αναπνοή, απότομη πνιγμονή ή υπερβολική κόπωση μέσα στην ημέρα, το σενάριο αλλάζει. Πίσω του ενδέχεται να βρίσκεται η αποφρακτική υπνική άπνοια.

Δεν πάσχουν όλοι όσοι ροχαλίζουν από υπνική άπνοια. Το σημαντικό είναι να αναγνωριστούν τα συμπτώματα που δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν λύνεται απλώς με ένα δεύτερο μαξιλάρι ή με ωτοασπίδες.

Τι συμβαίνει όσο κοιμάσαι ανυποψίαστος

Η αποφρακτική υπνική άπνοια εμφανίζεται όταν ο ανώτερος αεραγωγός στενεύει ή κλείνει προσωρινά κατά τη διάρκεια του ύπνου. Η ροή του αέρα μειώνεται ή σταματά για σύντομα χρονικά διαστήματα.

Ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά και προκαλεί μια πολύ σύντομη αφύπνιση, ώστε να ανοίξει ξανά ο αεραγωγός. Το άτομο συνήθως δεν θυμάται τίποτα το επόμενο πρωί. Θεωρεί ότι κοιμήθηκε κανονικά, ενώ ο οργανισμός του πέρασε τη νύχτα κάνοντας συνεχώς restart.

Οι διακοπές μπορεί να επαναληφθούν πολλές φορές. Το αποτέλεσμα είναι ένας κατακερματισμένος ύπνος που δεν επιτρέπει στο σώμα και στον εγκέφαλο να ξεκουραστούν όπως χρειάζεται.

Έτσι, οι οκτώ ώρες στο κρεβάτι μπορεί το επόμενο πρωί να μοιάζουν περισσότερο με τρίωρη πτήση σε μεσαία θέση.

Τα 6 σημάδια ότι χρειάζεται προσοχή

1. Το ροχαλητό ακούγεται σε άλλο δωμάτιο

Η ένταση δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι υπάρχει υπνική άπνοια. Το επίμονο, δυνατό και διακοπτόμενο ροχαλητό, όμως, είναι ένα από τα συμπτώματα που χρειάζεται να αξιολογηθούν.

Αν έχει γίνει σταθερό θέμα συζήτησης στο πρωινό ή υπάρχουν ηχητικά ντοκουμέντα στο οικογενειακό chat, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει πάθηση. Σημαίνει ότι αξίζει να εξεταστεί τι άλλο συμβαίνει κατά τη διάρκεια του ύπνου.

2. Κάποιος παρατηρεί ότι η αναπνοή σταματά

Οι παύσεις στην αναπνοή είναι από τα πιο χαρακτηριστικά προειδοποιητικά σημάδια.

Συχνά δεν γίνονται αντιληπτές από το ίδιο το άτομο αλλά από τον άνθρωπο που κοιμάται δίπλα του. Το μοτίβο μπορεί να περιλαμβάνει δυνατό ροχαλητό, ξαφνική σιωπή και έπειτα απότομο λαχάνιασμα.

Σε αυτήν την περίπτωση, η σιωπή δεν είναι η πολυπόθητη ανατροπή της βραδιάς. Είναι λόγος για ιατρική αξιολόγηση.

3. Ξυπνάς με πνιγμονή ή ψάχνοντας αέρα

Οι απότομες αφυπνίσεις με λαχάνιασμα, αίσθημα πνιγμονής ή έντονη ανάγκη για ανάσα μπορεί να συνδέονται με την προσωρινή απόφραξη του αεραγωγού.

Δεν αρκούν για να τεθεί διάγνωση, αλλά όταν επαναλαμβάνονται δεν πρέπει να αποδίδονται μηχανικά σε ένα «περίεργο όνειρο».

4. Ξυπνάς κουρασμένος, παρότι κοιμήθηκες αρκετά

Η υπνική άπνοια μπορεί να μετατρέψει τον ύπνο σε μια σειρά μικρών, επαναλαμβανόμενων αφυπνίσεων. Γι’ αυτό και κάποιος μπορεί να κοιμάται επτά ή οκτώ ώρες και να ξυπνά σαν να ολοκλήρωσε νυχτερινή βάρδια στο «The Bear».

Η επίμονη πρωινή εξάντληση, ειδικά όταν συνοδεύεται από ξηροστομία ή πονοκέφαλο, είναι ένα ακόμη στοιχείο που χρειάζεται να συζητηθεί με γιατρό.

5. Η υπνηλία σε ακολουθεί παντού

Άλλο η φυσιολογική νύστα μετά το μεσημεριανό και άλλο η καθημερινή μάχη να κρατηθούν τα μάτια ανοιχτά στη δουλειά, στη συζήτηση ή κατά την οδήγηση.

Η υπερβολική ημερήσια υπνηλία μπορεί να επηρεάζει:

• Τη συγκέντρωση
• Τη μνήμη
• Την εργασιακή απόδοση
• Τη διάθεση
• Την ταχύτητα αντίδρασης
• Την ασφαλή οδήγηση

Αν χρειάζονται τρεις καφέδες μόνο για να ξεκινήσει η ημέρα, ο καφές μπορεί να καλύπτει προσωρινά την κόπωση. Δεν εξηγεί, όμως, γιατί ο ύπνος δεν προσφέρει ξεκούραση.

6. Η διάθεση θυμίζει χαρακτήρα σε φινάλε δραματικής σειράς

Ο κατακερματισμένος ύπνος μπορεί να συνοδεύεται από ευερεθιστότητα, αλλαγές στη διάθεση και δυσκολία συγκέντρωσης.

Δεν σημαίνει ότι κάθε εκνευρισμός οφείλεται στην υπνική άπνοια. Όταν όμως η αλλαγή συμβαδίζει με δυνατό ροχαλητό, παύσεις στην αναπνοή και καθημερινή εξάντληση, τα στοιχεία αρχίζουν να συνδέονται.

Η καρδιά δεν κοιμάται τόσο ήσυχα

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην ποιότητα του ύπνου. Κάθε επεισόδιο διακοπής της αναπνοής μπορεί να μειώνει το οξυγόνο και να ενεργοποιεί τους μηχανισμούς συναγερμού του οργανισμού.

Όταν αυτό επαναλαμβάνεται, αυξάνεται η επιβάρυνση στην καρδιά και στα αγγεία. Η μη θεραπευμένη αποφρακτική υπνική άπνοια έχει συσχετιστεί με υψηλότερο κίνδυνο για:

• Αρτηριακή υπέρταση
• Καρδιαγγειακή νόσο
• Καρδιακές αρρυθμίες
• Εγκεφαλικό επεισόδιο
• Διαβήτη

Η συσχέτιση δεν σημαίνει ότι όλοι οι ασθενείς θα εμφανίσουν αυτές τις επιπλοκές. Αποτελεί, όμως, έναν ακόμη λόγο για να μη θεωρείται το επίμονο ροχαλητό αποκλειστικά οικογενειακό running gag.

Το κινητό δεν μπορεί να κάνει διάγνωση

Οι εφαρμογές που καταγράφουν τους ήχους του ύπνου μπορεί να προσφέρουν μια πρώτη εικόνα ή ένα ηχητικό τεκμήριο. Δεν μπορούν, όμως, να επιβεβαιώσουν ούτε να αποκλείσουν την υπνική άπνοια.

Η διάγνωση γίνεται με ιατρική αξιολόγηση και, όταν κριθεί απαραίτητο, με μελέτη ύπνου.

Η εξέταση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε ειδικό εργαστήριο ή στο σπίτι με φορητό εξοπλισμό, ανάλογα με την περίπτωση. Καταγράφονται παράμετροι όπως:

• Η ροή του αέρα
• Οι αναπνευστικές κινήσεις
• Το οξυγόνο στο αίμα
• Ο καρδιακός ρυθμός
• Οι αφυπνίσεις και τα στάδια του ύπνου σε πλήρη πολυυπνογραφία

Η εξέταση από ειδικό μπορεί επίσης να εντοπίσει παράγοντες που επηρεάζουν τον αεραγωγό, όπως ανατομικές στενώσεις στη μύτη, στον φάρυγγα ή στην περιοχή της γλώσσας.

Τι μπορεί να βοηθήσει

Η αντιμετώπιση δεν είναι ίδια για όλους. Εξαρτάται από τη βαρύτητα της διαταραχής, τα αποτελέσματα της μελέτης ύπνου, το ιατρικό ιστορικό και την ανατομία του αεραγωγού.

Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να προταθούν:

• Μείωση του σωματικού βάρους όταν υπάρχει σχετική ένδειξη
• Περιορισμός του αλκοόλ πριν από τον ύπνο
• Διακοπή του καπνίσματος
• Αλλαγή θέσης κατάκλισης
• Θεραπεία με θετική πίεση αεραγωγών
• Εξατομικευμένη ενδοστοματική συσκευή
• Χειρουργική παρέμβαση όταν υπάρχει συγκεκριμένη ένδειξη

Οι αλλαγές στις συνήθειες μπορεί να βελτιώσουν τα συμπτώματα, αλλά δεν αντικαθιστούν τη θεραπεία όταν έχει διαγνωστεί μέτρια ή σοβαρή υπνική άπνοια.

CPAP: Η μάσκα δεν είναι villain

Η συσκευή CPAP διοχετεύει αέρα υπό σταθερή πίεση μέσω μιας μάσκας, διατηρώντας ανοικτό τον αεραγωγό κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Η πρώτη γνωριμία μπορεί να θυμίζει ελαφρώς εξοπλισμό sci-fi παραγωγής. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για μία από τις συχνότερες και αποτελεσματικότερες θεραπείες της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας.

Η σωστή επιλογή μάσκας, η κατάλληλη ρύθμιση και η σταδιακή εξοικείωση μπορούν να κάνουν τη χρήση πιο άνετη. Αν εμφανιστούν ενοχλήσεις, όπως ξηροστομία, ρινική συμφόρηση ή διαρροή αέρα, χρειάζεται επικοινωνία με τον θεράποντα επαγγελματία υγείας και όχι εγκατάλειψη της θεραπείας χωρίς καθοδήγηση.

Πότε εξετάζεται το χειρουργείο

Η χειρουργική αντιμετώπιση δεν είναι η αυτόματη κατάληξη για όποιον ροχαλίζει. Εξετάζεται σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όταν έχει εντοπιστεί συγκεκριμένο ανατομικό εμπόδιο ή όταν άλλες επιλογές δεν έχουν αποδώσει ή δεν μπορούν να εφαρμοστούν.

Ανάλογα με το σημείο της απόφραξης, οι επεμβάσεις μπορεί να αφορούν τη μύτη, τις αμυγδαλές, τη μαλακή υπερώα, τον φάρυγγα, τη γλώσσα ή τις γνάθους.

Καμία επέμβαση δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως εγγυημένη και μόνιμη λύση για όλους. Η επιλογή της βασίζεται σε εξειδικευμένη εξέταση και στα ευρήματα της μελέτης ύπνου.

Αν λοιπόν το νυχτερινό soundtrack συνοδεύεται από παύσεις στην αναπνοή, πνιγμονή ή καθημερινή εξάντληση, το σημαντικό δεν είναι να κερδηθεί η διαφωνία για το ποιος ροχαλίζει. Είναι να αξιολογηθούν τα συμπτώματα από γιατρό.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Καύσωνας και φάρμακα: Πώς πρέπει να τα αποθηκεύουμε στη ζέστη
• Ασφαλές μπάνιο στη θάλασσα: Οι 8 κανόνες που μπορούν να σώσουν ζωές
• Γιατί φουσκώνει περισσότερο η κοιλιά όσο μεγαλώνουμε – Οι τροφές που ευθύνονται και τι βοηθά
• Το ενέσιμο φάρμακο που, εκτός από τα κιλά, «κόβει» και το ποτό!
• Το βαζάκι με τα μπαχαρικά και οι κίνδυνοι για σαλμονέλα

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News