Σε αχαρτογράφητα νερά ο πλανήτης: Ρήγματα στον πυρηνικό έλεγχο και φόβοι για νέα κούρσα εξοπλισμών
Οι αμερικανικές καταγγελίες για μυστική πυρηνική δοκιμή της Κίνας και η λήξη της συνθήκης NEW START φέρνουν ξανά στο προσκήνιο το πιο εφιαλτικό σενάριο: έναν κόσμο χωρίς σαφή όρια και κανόνες στον πυρηνικό ανταγωνισμό.
Η διεθνής ανησυχία για την ασφάλεια των πυρηνικών όπλων επανέρχεται με ένταση, καθώς οι ΗΠΑ κατηγορούν ανοιχτά την Κίνα ότι πραγματοποίησε μυστική πυρηνική δοκιμή το 2020, την ώρα που η συνθήκη NEW START –η τελευταία συμφωνία ελέγχου στρατηγικών πυρηνικών όπλων μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας– έληξε χωρίς τυπική ανανέωση. Το σκηνικό αυτό ενισχύει τους φόβους ότι η εποχή της σχετικής πυρηνικής σταθερότητας μετά τον Ψυχρό Πόλεμο πλησιάζει στο τέλος της.
Όπως επισημαίνει ο αρθρογράφος της Washington Post Φαρίντ Ζακάρια, ο κόσμος εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας. Οι συμμαχίες δοκιμάζονται, το παγκόσμιο εμπόριο κατακερματίζεται και οι μεγάλες δυνάμεις ανταγωνίζονται πλέον πιο ανοιχτά. Πίσω από αυτές τις εξελίξεις, όμως, κρύβεται μια λιγότερο ορατή αλλά πολύ πιο επικίνδυνη διαδικασία: η σταδιακή διάβρωση του πλαισίου ελέγχου των πυρηνικών όπλων.
Για δεκαετίες, τα πυρηνικά οπλοστάσια παρέμεναν περιορισμένα από συνθήκες, άτυπες συμφωνίες και δόγματα αυτοσυγκράτησης. Οι μηχανισμοί αυτοί δεν εξάλειψαν τον κίνδυνο, αλλά προσέφεραν προβλεψιμότητα. Σήμερα, αυτή η ισορροπία φαίνεται να κλονίζεται. Για πρώτη φορά μετά από μισό αιώνα, δεν υπάρχουν πλέον νομικά δεσμευτικά όρια για τα δύο μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια του κόσμου.
Οι ΗΠΑ δηλώνουν ότι επιδιώκουν μια νέα, ευρύτερη συμφωνία ελέγχου των εξοπλισμών, η οποία θα περιλαμβάνει και την Κίνα, πέρα από τη Ρωσία. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν σκοπεύει να ανανεώσει τη NEW START με την παλιά της μορφή, μιλώντας για μια «νέα, εκσυγχρονισμένη» συμφωνία. Παράλληλα, έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο επανέναρξης πυρηνικών δοκιμών από τις ΗΠΑ, επικαλούμενος αντίστοιχες κινήσεις άλλων δυνάμεων.
Στο παρασκήνιο, ΗΠΑ και Ρωσία εμφανίζονται διατεθειμένες να τηρήσουν άτυπα τους όρους της ληγμένης συνθήκης για ένα μεταβατικό διάστημα, ώστε να δοθεί χρόνος για διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο χωρίς πολιτική έγκριση σε ανώτατο επίπεδο.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ταχεία ενίσχυση του κινεζικού πυρηνικού οπλοστασίου. Σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις, η Κίνα έχει υπερδιπλασιάσει τις πυρηνικές της κεφαλές μέσα σε μια δεκαετία και κινείται προς την απόκτηση πλήρους πυρηνικής «τριάδας», με δυνατότητα εκτόξευσης από ξηρά, αέρα και θάλασσα. Το Πεκίνο, από την πλευρά του, απορρίπτει την ένταξή του σε συνθήκες που θεωρεί ότι ευνοούν τις παραδοσιακές πυρηνικές υπερδυνάμεις.
Οι πρόσφατες καταγγελίες των ΗΠΑ ότι η Κίνα πραγματοποίησε δοκιμή χαμηλής απόδοσης το καλοκαίρι του 2020, χρησιμοποιώντας τεχνικές απόκρυψης, ανεβάζουν περαιτέρω τους τόνους. Πρόκειται για την πιο συγκεκριμένη δημόσια κατηγορία που έχει διατυπωθεί έως σήμερα από αμερικανικής πλευράς και δυσκολεύει το Πεκίνο να αποφύγει τις πιέσεις για εξηγήσεις.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι ο κόσμος οδεύει προς έναν τριπολικό –ή ακόμη και πολυπολικό– πυρηνικό ανταγωνισμό, πολύ πιο περίπλοκο και επικίνδυνο από τη διπολική αντιπαράθεση του Ψυχρού Πολέμου. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, αυξάνεται ο κίνδυνος λανθασμένων υπολογισμών, ειδικά καθώς τα σύγχρονα πυρηνικά συστήματα συνδέονται με δίκτυα κυβερνοχώρου, δορυφορικούς αισθητήρες και ασφυκτικούς χρόνους λήψης αποφάσεων.
Όπως καταλήγει ο Ζακάρια, η ανθρωπότητα έμαθε επί δεκαετίες να ζει με τα πιο καταστροφικά όπλα που κατασκευάστηκαν ποτέ, χωρίς να τα χρησιμοποιεί. Αυτό το εύθραυστο επίτευγμα, όμως, δεν είναι δεδομένο. Και ίσως βρισκόμαστε ήδη στο σημείο όπου η πυρηνική σταθερότητα περνά από τη φθορά στην ανοιχτή αμφισβήτηση.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
