Τάκης Βασιλείου: Τα μυστικά της παλιάς μηχανής – Η ιστορία των τυπογραφείων της Πάτρας μέσα από μια λινοτυπική

Βαγγέλης Γερογιάννης

Η ιστορική λινοτυπική μηχανή που βρίσκεται στην είσοδο των γραφείων του οργανισμού «Πελοπόννησος» ξετυλίγει μια ιστορία από τα τυπογραφεία της Πάτρας, όταν η εφημερίδα περνούσε πρώτα από το λιωμένο μολύβι.

Ο Τάκης Βασιλείου σκύβει πάνω από τη μεγάλη μηχανή, ανοίγει τα μεταλλικά μέρη της, καθαρίζει τους μηχανισμούς, κοιτάζει το πληκτρολόγιο και τα σημεία που κάποτε λειτουργούσαν με απόλυτη ακρίβεια.

Δεν είναι πολλοί πλέον εκείνοι που γνωρίζουν τι ακριβώς έχουν μπροστά τους.

Πρόκειται για μια Intertype C4, μια λινοτυπική μηχανή αμερικανικής κατασκευής, από εκείνες που για δεκαετίες αποτέλεσαν βασικό εξοπλισμό των τυπογραφείων και των εφημερίδων.

Ο Τάκης Βασιλείου είναι ένας από τους ανθρώπους στην Πάτρα που έμαθαν να τις συντηρούν σχεδόν κατά τύχη.

Είχε τελειώσει τη σχολή εργοδηγών ηλεκτρολόγων, έγινε ηλεκτρολόγος και στη συνέχεια ηλεκτρονικός. Γύρω στο 1982 άνοιξε την επιχείρησή του στη Ρήγα Φεραίου. «Ο κ. Χριστόπουλος της “Γνώμης” είχε πάρει τότε κάποιες τέτοιες λινοτυπικές μηχανές, οι οποίες εδώ στην Πάτρα δεν είχαν συνεργεία να τις συντηρούν. Και όλο με φώναζε» θυμάται.

Κάπως έτσι άρχισε να μαθαίνει έναν ιδιαίτερα σύνθετο μηχανισμό, όχι μέσα από κάποια σχολή αλλά στην πράξη, αντιμετωπίζοντας κάθε φορά τα προβλήματα που εμφανίζονταν.

Πέρασαν περισσότερα από 40 χρόνια. Οταν κάποια στιγμή είδε τη λινοτυπική που βρίσκεται σήμερα στην «Πελοπόννησο», η αντίδρασή του ήταν άμεση. «Χάρηκα πάρα πολύ και είπα ότι θα έρθω μια μέρα να την επισκεφτώ, να τη συντηρήσω και να την κάνω όμορφη. Γιατί τέτοιες μηχανές σπανίζουν. Αυτά είναι απίστευτα κειμήλια».
Η ταμπέλα πάνω στη μηχανή δίνει και την ταυτότητά της: Intertype Line Casting Machine, Model C4, με αριθμό 30783, κατασκευασμένη από την Intertype Company στο Brooklyn της Νέας Υόρκης.

Μια δεύτερη πινακίδα φέρει το όνομα Gumaelius Maskinaffär A.B. Stockholm, εταιρεία που λειτουργούσε ως αντιπρόσωπος και διανομέας τέτοιων μηχανών. Η παρουσία της πάνω στην Intertype της «Π» αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι της διαδρομής της πριν καταλήξει στην Ελλάδα.

Η ακριβής χρονολογία κατασκευής της συγκεκριμένης Intertype C4, με αριθμό μηχανής 30783, δεν έχει μέχρι στιγμής εξακριβωθεί. Η εκτίμηση του Τάκη Βασιλείου την τοποθετεί στις αρχές του 20ού αιώνα, ωστόσο τα διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι το μοντέλο C4 ανήκει σε μεταγενέστερη περίοδο. Καταγεγραμμένες μηχανές του ίδιου μοντέλου συναντώνται από τη δεκαετία του 1940 έως και τις αρχές της δεκαετίας του 1960 –το Science Museum της Βρετανίας, για παράδειγμα, διαθέτει Intertype C4 κατασκευής 1961.

Εκείνη την εποχή τέτοιες μηχανές αποτελούσαν σημαντική επένδυση για ένα τυπογραφείο. Μια Intertype της ίδιας οικογένειας καταγράφεται να κοστίζει περίπου 3.000 δολάρια το 1925. Για να υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης, το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 57.000 σημερινά δολάρια ως αγοραστική δύναμη. Τέτοιες μηχανές αποτελούσαν για την εποχή τους μεγάλη τεχνολογική και οικονομική επένδυση. Ιστορικές καταγραφές δείχνουν ότι μια Intertype της ίδιας οικογένειας κόστιζε περίπου 3.000 δολάρια ήδη το 1925.

Για έναν σημερινό δημοσιογράφο, που γράφει ένα κείμενο στον υπολογιστή και με μερικά «κλικ» μπορεί να το δημοσιεύσει, η διαδικασία μοιάζει σχεδόν αδιανόητη.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News