«Θα πεθάνει το μωρό σου»: Η πίεση πίσω από τις καισαρικές – 7 στις 10 γεννήσεις στην Ελλάδα, πώς επηρεάζεται το δημογραφικό
Η Κωνσταντίνα Νούσια, πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Μαιευτικής Βίας Ελλάδος και αντιπρόεδρος του Πειθαρχικού Συμβουλίου του Συλλόγου Μαιών Πατρών, μιλά για αναίτιες επεμβάσεις, πρακτικές χωρίς συναίνεση και γυναίκες που φοβούνται να ξαναγεννήσουν
Περισσότερα από έξι στα δέκα παιδιά στην Ελλάδα γεννιούνται πλέον με καισαρική τομή, ένα ποσοστό που τοποθετεί τη χώρα στην κορυφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αποκαλύπτει ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της ελληνικής μαιευτικής φροντίδας.
Τα τελευταία δημοσιευμένα πανελλαδικά στοιχεία ανεβάζουν το ποσοστό των καισαρικών στο 62,2% για το 2023, από 57,8% το 2019. Η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Μαιευτικής Βίας Ελλάδος, Κωνσταντίνα Νούσια, μιλώντας στο Πρακτορείο FM, ανέφερε ακόμη υψηλότερη εκτίμηση, της τάξης του 67%, ενώ έκανε λόγο για νοσοκομεία της περιφέρειας όπου οι καισαρικές φθάνουν ακόμη και το 84%.
Η εικόνα απέχει θεαματικά από εκείνη πολλών ευρωπαϊκών χωρών, όπου τα αντίστοιχα ποσοστά παραμένουν κάτω από το 20% ή κινούνται κοντά στο 20% με 30%. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι η καισαρική μπορεί να σώσει τη ζωή της μητέρας και του παιδιού όταν υπάρχει ιατρική ανάγκη. Σε επίπεδο πληθυσμού, όμως, ποσοστά άνω του 10% δεν έχουν συνδεθεί με περαιτέρω μείωση της μητρικής και νεογνικής θνησιμότητας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει ένα ενιαίο «ιδανικό» ποσοστό για κάθε χώρα ή νοσοκομείο.
Διαβάστε επίσης: Παγκόμια Ημέρα μαιών – μαιευτών: 70% αναίτιες καισαρικές σε Πάτρα και Αγρίνιο – Εκκληση του κλάδου για μέτωπο κατά της μαιευτικής βίας
Η αναίτια καισαρική στο επίκεντρο
Η Κωνσταντίνα Νούσια, υποψήφια διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και αντιπρόεδρος του Πειθαρχικού Συμβουλίου του Συλλόγου Μαιών Πατρών, χαρακτηρίζει την καισαρική χωρίς πραγματική ιατρική ένδειξη μία από τις συχνότερες μορφές μαιευτικής βίας που καταγράφει το Παρατηρητήριο.
Η καισαρική αποτελεί μεγάλη χειρουργική επέμβαση και, όταν είναι αναγκαία, είναι πολύτιμο και συχνά σωτήριο εργαλείο. Όταν πραγματοποιείται χωρίς σαφή ένδειξη ή χωρίς προηγούμενη, πλήρη ενημέρωση και συναίνεση της γυναίκας, ανοίγει ένα διαφορετικό ζήτημα: εκείνο του σεβασμού των δικαιωμάτων της επιτόκου και της ποιότητας της φροντίδας που λαμβάνει.
Σύμφωνα με την κ. Νούσια, η πίεση προς μία γυναίκα ότι κινδυνεύει άμεσα το παιδί της, χωρίς να τεκμηριώνεται αντίστοιχος κίνδυνος, μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρός ψυχολογικός εξαναγκασμός. Η ίδια περιέγραψε τη δική της εμπειρία τοκετού, κατά την οποία, όπως ανέφερε, πιέστηκε να υποβληθεί σε καισαρική, παρότι οι καρδιακοί παλμοί του εμβρύου παρέμεναν καλοί.
Εξετάσεις και παρεμβάσεις χωρίς συναίνεση
Η μαιευτική βία μπορεί να περιλαμβάνει λεκτική ή ψυχολογική πίεση, ιατρικές πράξεις χωρίς ενημερωμένη συναίνεση, ελλιπή πληροφόρηση, προσβλητική συμπεριφορά και επαναλαμβανόμενες εξετάσεις χωρίς σαφή ένδειξη.
Στις πρακτικές που καταγγέλλονται περιλαμβάνεται και ο χειρισμός Κρίστελερ, δηλαδή η άσκηση έντονης πίεσης στο επάνω μέρος της κοιλιάς κατά το δεύτερο στάδιο του τοκετού. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δεν συνιστά την εφαρμογή πίεσης στον πυθμένα της μήτρας για τη διευκόλυνση της γέννησης. Παράλληλα, για γυναίκες χαμηλού κινδύνου στην ενεργό φάση φυσιολογικού τοκετού, οι οδηγίες του προβλέπουν κατά κανόνα κολπικό έλεγχο ανά τέσσερις ώρες και όχι συνεχείς, επαναλαμβανόμενες εξετάσεις.
Η ενημερωμένη επιλογή, η αξιοπρέπεια, η ιδιωτικότητα και η συνεχής υποστήριξη της γυναίκας αποτελούν βασικά στοιχεία της φροντίδας που προτείνει ο ΠΟΥ για μία θετική εμπειρία τοκετού.
Οι επιπτώσεις για μητέρα και παιδί
Η ανάρρωση μετά από καισαρική είναι συνήθως μεγαλύτερη, καθώς πρόκειται για χειρουργική επέμβαση. Η επιστημονική βιβλιογραφία έχει επίσης καταγράψει συσχετίσεις ανάμεσα στη γέννηση με καισαρική και σε αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης άσθματος ή ορισμένων αλλεργικών παθήσεων κατά την παιδική ηλικία.
Οι συσχετίσεις αυτές δεν αποδεικνύουν ότι η καισαρική προκαλεί από μόνη της τις συγκεκριμένες παθήσεις, καθώς εμπλέκονται πολλοί γενετικοί, περιβαλλοντικοί και ιατρικοί παράγοντες. Μεγάλες ανασκοπήσεις, ωστόσο, έχουν εντοπίσει αυξημένο σχετικό κίνδυνο άσθματος και αλλεργιών στα παιδιά που γεννήθηκαν με καισαρική.
Η κ. Νούσια συνδέει την κυριαρχία της καισαρικής στην Ελλάδα με το έντονα ιατροκεντρικό μοντέλο μαιευτικής φροντίδας. Σε αρκετά ευρωπαϊκά συστήματα, οι μαίες αναλαμβάνουν κεντρικό ρόλο στις κυήσεις και στους τοκετούς χαμηλού κινδύνου, με τον μαιευτήρα να παρεμβαίνει όταν προκύπτει ιατρική ανάγκη.
Το τραύμα που φτάνει μέχρι το δημογραφικό
Μία δύσκολη ή τραυματική εμπειρία τοκετού μπορεί να αφήσει βαθύ ψυχολογικό αποτύπωμα. Το Παρατηρητήριο καταγράφει μαρτυρίες γυναικών που αναφέρουν έντονο φόβο απέναντι σε μια νέα εγκυμοσύνη και δηλώνουν ότι αποφεύγουν την απόκτηση δεύτερου παιδιού εξαιτίας όσων βίωσαν στην πρώτη γέννα.
Η κ. Νούσια εκτιμά ότι το φαινόμενο αποκτά και δημογραφική διάσταση, σε μια χώρα όπου οι γεννήσεις υποχωρούν σταθερά. Η σύνδεση αυτή χρειάζεται συστηματικότερη επιστημονική καταγραφή, αναδεικνύει όμως μια κρίσιμη πλευρά του προβλήματος: ο τρόπος με τον οποίο γεννά μια γυναίκα μπορεί να καθορίσει όχι μόνο τη σωματική και ψυχική της υγεία, αλλά και τη σχέση της με το ενδεχόμενο μιας επόμενης εγκυμοσύνης.
Το αίτημα που προκύπτει είναι σαφές: η καισαρική να πραγματοποιείται όταν υπηρετεί την ασφάλεια της μητέρας και του παιδιού, κάθε παρέμβαση να εξηγείται εγκαίρως και η γυναίκα να συμμετέχει πραγματικά στις αποφάσεις που αφορούν το σώμα και τον τοκετό της.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
