Τι διαβάζουμε | «Ο άνθρωπος από καπνό»: Το θρίλερ του Alex North για τα τέρατα που γεννά η σιωπή
Στο μυθιστόρημα του Alex North, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Bell, το έγκλημα δεν λειτουργεί μόνο ως μυστήριο, αλλά ως η αφορμή για μια βουτιά στο τραύμα, στην ενοχή και στις οικογενειακές σιωπές που δεν μένουν ποτέ πραγματικά θαμμένες
Ταυτότητα βιβλίου
Τίτλος: Ο άνθρωπος από καπνό
Συγγραφέας: Alex North
Εκδόσεις: Bell
Είδος: Ψυχολογικό θρίλερ / αστυνομικό μυστήριο
Ο Alex North ξέρει να στήνει μια ιστορία τρόμου χωρίς να χρειάζεται να την κάνει θορυβώδη. Στον «Άνθρωπο από καπνό», το σκοτάδι δεν έρχεται μόνο από έναν δολοφόνο, από μια εξαφάνιση ή από ένα παλιό έγκλημα. Έρχεται κυρίως από όσα οι άνθρωποι δεν είδαν, δεν είπαν ή δεν άντεξαν να παραδεχτούν όταν ακόμη υπήρχε χρόνος.
Ο ήρωας του βιβλίου, ο Ντάνιελ Γκάρβι, είναι εγκληματολόγος ψυχίατρος. Έχει μάθει να παρατηρεί το κακό με επαγγελματική ψυχραιμία, να αναλύει συμπεριφορές, να ψάχνει κίνητρα, να δίνει λογική μορφή σε πράγματα που μοιάζουν αδιανόητα. Όταν όμως επιστρέφει στο νησί όπου μεγάλωσε, μετά την εξαφάνιση του πατέρα του, τίποτα από αυτά δεν είναι αρκετό. Γιατί αυτή τη φορά δεν βρίσκεται απέναντι σε μια υπόθεση που μπορεί να κρατήσει σε απόσταση. Βρίσκεται απέναντι στη δική του παιδική ηλικία.
Η επιστροφή στον τόπο του παρελθόντος είναι ένα γνώριμο μοτίβο στα ψυχολογικά θρίλερ, αλλά ο North το χειρίζεται με υπομονή και ατμόσφαιρα. Το νησί, οι άδειοι δρόμοι, τα σπίτια που μοιάζουν κλειστά ακόμη κι όταν κατοικούνται, οι διαδρομές μέσα στη φύση και η αίσθηση ότι όλοι γνωρίζουν κάτι αλλά κανείς δεν το λέει καθαρά, φτιάχνουν ένα σκηνικό που πιέζει αθόρυβα τον αναγνώστη. Το βιβλίο δεν βιάζεται να τρομάξει. Προτιμά να δημιουργήσει εκείνη τη δυσάρεστη βεβαιότητα ότι κάτι παλιό συνεχίζει να κινείται κάτω από την επιφάνεια.
Διαβάστε επίσης: «Ο Ψιθυριστής»: Το σκοτεινό θρίλερ του Alex North από τις εκδόσεις Bell βρίσκει τον δρόμο του στο Netflix
Το έγκλημα ως πληγή
Ο «Άνθρωπος από καπνό» είναι θρίλερ, έχει δηλαδή τα υλικά που περιμένει κανείς από το είδος: παλιά εγκλήματα, εξαφανίσεις, μυστικά, στοιχεία που εμφανίζονται σταδιακά, μια υπόθεση που ανοίγει ξανά. Αυτό όμως που κρατά το ενδιαφέρον δεν είναι μόνο η ανάγκη να μάθουμε τι συνέβη. Είναι ο τρόπος με τον οποίο το παρελθόν επιμένει να διαμορφώνει τους ανθρώπους, ακόμη κι όταν εκείνοι πιστεύουν ότι έχουν προχωρήσει.
Η σχέση του Ντάνιελ με τον πατέρα του, Τζον, είναι από τα πιο ουσιαστικά κομμάτια του βιβλίου. Δεν παρουσιάζεται με εύκολη συγκίνηση, ούτε με τη βολική λογική της καθυστερημένης συμφιλίωσης. Ανάμεσά τους υπάρχουν θυμός, αποστάσεις, σιωπές, λάθος χειρισμοί και μια αγάπη που δεν βρήκε πάντα τον σωστό τρόπο να ειπωθεί. Ο North πιάνει καλά αυτή τη δύσκολη περιοχή: το πώς ένας γονιός μπορεί να θέλει να προστατεύσει και ταυτόχρονα να πληγώσει, πώς ένα παιδί μπορεί να μεγαλώσει κουβαλώντας όχι μόνο τον φόβο, αλλά και την αίσθηση ότι κάτι μέσα στην οικογένεια έμεινε μισό.
Η δομή του βιβλίου, που συνομιλεί με τα στάδια του πένθους, δίνει στην αφήγηση έναν επιπλέον εσωτερικό ρυθμό. Δεν πρόκειται απλώς για ένα εύρημα. Ταιριάζει με την πορεία του ήρωα, ο οποίος δεν καλείται μόνο να λύσει ένα μυστήριο, αλλά να δεχτεί ότι κάποιες αλήθειες δεν εξηγούνται χωρίς κόστος.
Η γραφή και η ατμόσφαιρα
Η γραφή του Alex North είναι καθαρή, σκοτεινή και αρκετά κινηματογραφική. Δεν φορτώνει τις σκηνές με περιττές λογοτεχνικές επιδείξεις, αλλά ξέρει να αφήνει μια εικόνα να δουλέψει: ένα σπίτι, ένα δάσος, μια φωτογραφία, μια παιδική ανάμνηση, μια φράση που επιστρέφει σαν απειλή. Αυτό είναι και το δυνατό του σημείο. Δεν στηρίζεται μόνο στο σοκ, αλλά στην αίσθηση ότι ο φόβος υπάρχει ήδη μέσα στον χώρο πριν φανεί καθαρά.
Βέβαια, το μυθιστόρημα δεν αποφεύγει εντελώς τις γνωστές διαδρομές του είδους. Όποιος διαβάζει συχνά αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ θα αναγνωρίσει ορισμένα μοτίβα: τον ήρωα που επιστρέφει στον τόπο του τραύματος, την παλιά υπόθεση που δεν έχει κλείσει, τους ανθρώπους που μιλούν μισά, τα ίχνη που εμφανίζονται την κατάλληλη στιγμή. Σε μερικά σημεία η πλοκή πατά πάνω σε μηχανισμούς που δεν είναι καινούργιοι.
Αυτό, όμως, δεν ακυρώνει το βιβλίο. Γιατί ο North δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται μόνο για την ανατροπή. Τον ενδιαφέρει περισσότερο το αποτύπωμα της βίας. Τι μένει μετά. Πώς ζει κανείς όταν έχει γλιτώσει, αλλά δεν έχει λυτρωθεί. Πώς μια κοινότητα συνηθίζει να κοιτά αλλού. Πώς το κακό δεν χρειάζεται πάντα σκοτεινή μεγαλοπρέπεια για να υπάρξει· μερικές φορές του αρκεί η αδιαφορία.
Ο «Άνθρωπος από καπνό» είναι ένα ατμοσφαιρικό, ψυχολογικά φορτισμένο θρίλερ, περισσότερο εσωτερικό απ’ όσο δείχνει στην αρχή. Μιλά για εγκλήματα, αλλά κυρίως μιλά για μνήμη. Για παιδιά που μεγάλωσαν μέσα στον φόβο. Για πατέρες που δεν ήξεραν πώς να σταθούν χωρίς να κάνουν ζημιά. Για ανθρώπους που προσπαθούν να βάλουν τάξη στο παρελθόν, ενώ το παρελθόν συνεχίζει να τους κοιτάζει από την άλλη άκρη του δωματίου.
Δεν είναι ένα βιβλίο που ανατρέπει τους κανόνες του θρίλερ. Είναι, όμως, ένα βιβλίο που τους χρησιμοποιεί με δεξιοτεχνία και τους φορτίζει με συναίσθημα. Και όταν τελειώνει, αυτό που μένει δεν είναι μόνο η λύση του μυστηρίου. Είναι η αίσθηση ότι μερικά φαντάσματα δεν χρειάζονται υπερφυσική μορφή για να στοιχειώσουν έναν άνθρωπο. Τους αρκεί μια μνήμη που δεν έμαθε ποτέ να σβήνει.
Γιατί να το διαβάσετε
Για την ατμόσφαιρά του, για τον τρόπο που συνδέει το έγκλημα με το οικογενειακό τραύμα και για τη γραφή του Alex North, που ξέρει να κάνει το σκοτάδι να δουλεύει αθόρυβα, χωρίς να χρειάζεται να φωνάζει.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
