Τι διαβάζουμε | «Συναίνεση»: Η ζωή της δεν του ανήκει

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Ταυτότητα βιβλίου

Τίτλος: Συναίνεση | Πρωτότυπος τίτλος: Le Consentement

Συγγραφέας: Βανεσά Σπρινγκορά (Vanessa Springora)

Μετάφραση: Γιώργος Κωνσταντίνος Μιχαηλίδης | Εκδόσεις: Μετρονόμος

Είδος: Αυτοβιογραφική αφήγηση / μαρτυρία | Σελίδες: 180

Ελληνική έκδοση: Δεκέμβριος 2025 | Πρώτη έκδοση πρωτοτύπου: 2020

ISBN: 978-618-5963-10-1

Πριν μάθει να διαβάζει, η Βανεσά Σπρινγκορά κατασκεύαζε βιβλία από εφημερίδες και χαρτόνια. Φρόντιζε κυρίως να είναι γερά. Στη «Συναίνεση», αυτή η παιδική ανάμνηση αποκτά ένα πικρό βάρος: η εμπιστοσύνη της στο βιβλίο αποδεικνύεται πολύ πιο εύθραυστη από το αντικείμενο που προσπαθούσε να φτιάξει.

Στο Παρίσι της δεκαετίας του 1980, η δεκατετράχρονη Βανεσά μεγαλώνει ανάμεσα σε βιβλία και ανθρώπους που τα γράφουν. Ο πατέρας της απουσιάζει, η ίδια αναζητά επίμονα την αγάπη και η ιδιότητα του συγγραφέα έχει γι’ αυτήν σχεδόν μαγικό βάρος. Ο σχεδόν πενηντάχρονος Γκαμπριέλ Ματσνέφ, ο Γ. της αφήγησης, ξέρει να αξιοποιεί τον θαυμασμό της. Πολλά χρόνια αργότερα, η συγγραφέας επιστρέφει στην κακοποίηση που υπέστη, εξετάζοντας πώς μπορούσε να συμβαίνει τόσο φανερά.

Οι ενήλικοι και οι δικαιολογίες τους

Ένα από τα δυσκολότερα πράγματα που καταφέρνει είναι να αφήνει το κορίτσι να αισθάνεται όσα αισθανόταν. Ο πληθυντικός ευγενείας στα γράμματα του Γ. την κάνει να νιώθει πως αντιμετωπίζεται ως ίση. Η περηφάνια επειδή την προσέχει ένας διάσημος άνδρας και η αγωνία μήπως τον απογοητεύσει διατηρούν την έντασή τους. Η ενήλικη αφηγήτρια εξετάζει αυτά τα συναισθήματα χωρίς να απαιτεί από το παιδί τη γνώση που η ίδια απέκτησε αργότερα. Έτσι γίνεται αισθητή η διαφορά ανάμεσα στην ανάγκη για αγάπη και στη δυνατότητα να κρίνεις τους όρους με τους οποίους κάποιος σου την υπόσχεται.

Τα έξι μέρη του βιβλίου έχουν σύντομα κεφάλαια που δίνουν σε κάθε σκηνή τον χώρο της. Η ματιά αλλάζει καθώς η συγγραφέας επιστρέφει για να σχολιάσει αυτό που η έφηβη μόλις έζησε. Συχνά, η τελευταία πρόταση αρκεί για να ανατρέψει την εντύπωση τρυφερότητας που είχε δημιουργηθεί. Η ειρωνεία στοχεύει την αυτάρεσκη σοβαρότητα των ενηλίκων, ιδιαίτερα όταν επιστρατεύουν τη μόρφωσή τους για να δικαιολογήσουν τον εαυτό τους.

Γύρω από το κορίτσι, οι ενήλικοι διαθέτουν άφθονες εξηγήσεις για όσα συμβαίνουν. Η καλλιτεχνική ελευθερία και η απόρριψη της συμβατικής ηθικής προσφέρουν έτοιμο λεξιλόγιο για να παραμεριστεί η ηλικία της. Ο θαυμασμός για τη μόρφωση του Γ. λειτουργεί σχεδόν ως πιστοποιητικό καλού χαρακτήρα. Η λέξη του τίτλου αφορά έτσι και τη συγκατάθεση όσων γνωρίζουν και ανέχονται. Όταν η ηλικία ενός παιδιού παραμερίζεται στο όνομα της υποτιθέμενης ωριμότητάς του, η ευθύνη του ενηλίκου μπορεί βολικά να ξεχαστεί.

Διαβάστε επίσης: Τι διαβάζουμε | «Σάτρι»: Οι κακές παρέες του ΜακΚάρθυ

Το δικαίωμα να αφηγείσαι

Η λογοτεχνία συμμετέχει ενεργά σε αυτή την ιστορία. Ο Γ. υποδεικνύει αναγνώσματα, ερμηνεύει διάσημους συγγραφείς προς όφελός του και κρατά σημειώσεις για τις ζωές των άλλων. Η νεαρή αναγνώστρια γίνεται υλικό. Τα γράμματά της και οι προσωπικές στιγμές της εντάσσονται σε μια αφήγηση της οποίας εκείνος ελέγχει τους ρόλους. Μαζί με την υπόσχεση ότι θα την κάνει ηρωίδα, της επιβάλλει τη δική του ερμηνεία για όσα σκέφτεται και θέλει.

Η δυσφορία μεγαλώνει όταν αντιλαμβάνεσαι ότι αυτή η αφήγηση μπορεί να συνεχίζεται ερήμην της. Κάθε νέα έκδοση επαναφέρει μια εικόνα από την οποία η ίδια προσπαθεί να απομακρυνθεί. Η Βανεσά Σπρινγκορά εξετάζει με ακρίβεια αυτόν τον δεύτερο εγκλωβισμό, την εξουσία που αποκτά η γραπτή εκδοχή πάνω στον άνθρωπο από τον οποίο αντλεί. Το ζήτημα της συναίνεσης επιστρέφει και εδώ, ως δικαίωμα να αποφασίζεις τι μπορεί να γίνει δημόσιο από τη ζωή σου.

Στα παραμύθια, η συγγραφέας βρίσκει ένα λεξιλόγιο για να εξετάσει τη δική της εμπειρία. Η μορφή του Κυανοπώγωνα φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο μια απαγόρευση μπορεί να παρουσιαστεί ως όρος αγάπης. Το κορίτσι έχει δώσει τον λόγο του και προσπαθεί να τον κρατήσει. Η λογοτεχνική αναφορά δείχνει πώς ο φόβος μήπως προδώσεις την εμπιστοσύνη κάποιου μπορεί να σε εμποδίσει να αμφισβητήσεις την εξουσία του.

Η απόσταση των χρόνων δεν μετατρέπει την αφηγήτρια σε παντογνώστρια. Σε αρκετά σημεία ξεχωρίζει όσα θυμάται από όσα υποθέτει για τη συμπεριφορά των άλλων. Αυτές οι μικρές επιφυλάξεις δίνουν αξιοπιστία στη φωνή της. Μπορεί να περιγράφει με βεβαιότητα τι της συνέβη, αφήνοντας ανοιχτές τις απορίες για το πώς σκέφτονταν οι άνθρωποι γύρω της. Η ειλικρίνεια αυτή κάνει την ανάγνωση πιο απαιτητική και τη μαρτυρία πιο πειστική.

Η Βανεσά Σπρινγκορά έχει πλήρη επίγνωση της γοητείας που ασκούν τα βιβλία. Γι’ αυτό η κριτική της στην εξουσία του συγγραφέα έχει τόσο βάρος. Γράφοντας τη δική της ιστορία, τού αφαιρεί το δικαίωμα να μιλά και για τους δύο.

Διαβάστε επίσης: Τι διαβάζουμε | «Τζον, γιος του Τζον»: Γυρίζεις σπίτι και κρύβεις ποιος είσαι

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News