«Τα βέλη αστόχησαν», η Αναστασία Κουμούση για την πορεία των 39 χρόνων στον Πολιτισμό
«Νιώθω τυχερή για όσα έζησα σαν αρχαιολόγος και όσα αξιώθηκα να κάνω»
Μετά από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες η Αναστασία Κουμούση πέρασε το κατώφλι της εξόδου της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας Πατρών. Οχι τυχαία επέλεξε για τον επίλογο αυτής της διαδρομής να βάλει την υπογραφή της σε ένα σπουδαίο έργο, τον πολυτελή τόμο «Το Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών».
Μιλώντας στην «Π» κάνει τον απολογισμό αυτής της διαδρομής, σταματώντας στους σημαντικότερους σταθμούς της.
-Εχοντας αποχωρήσει πλέον από το στρατηγείο σας στην οδό Υψηλάντου, τι σημαίνει για εσάς αυτός ο χώρος και τι συναισθήματα σας προκαλεί;
Τα συναισθήματα είναι ανάμεικτα. Σε αυτό το γραφείο πέρασα άπειρες ώρες για 11 ολόκληρα χρόνια. Πριν την πανδημία ήμουν περισσότερες ώρες εκεί παρά στο σπίτι μου. Τις στιγμές έντασης, με τα προβλήματα της καθημερινότητας σε μια πολυπληθή δημόσια υπηρεσία διαδέχονταν στιγμές δημιουργικές, γόνιμων συζητήσεων και σχεδιασμού. Ολες οι αποφάσεις για τις δράσεις μας πάρθηκαν σε αυτό το γραφείο. Οταν σήκωνα το κεφάλι από τον υπολογιστή ή τα οικονομικά των έργων, ξεκουραζόμουν βλέποντας ακριβώς απέναντι το Στάδιο και ψηλότερα τον μεγάλο προμαχώνα του Κάστρου. Δεν υπάρχει ομορφότερη θέα… Θα μου λείψει αυτός ο χώρος.
-Ποιοι θεωρείτε ότι είναι οι σημαντικότεροι σταθμοί αυτής της πορείας;
Από τα 39 χρόνια της υπηρεσιακής μου πορείας στο υπουργείο Πολιτισμού, τα 20 ήμουν διευθύντρια. Πολύ μεγάλο διάστημα, το οποίο επέτρεψε όμως να δημιουργήσω σχέσεις εκτίμησης και εμπιστοσύνης με τους φορείς του τόπου, τους συναδέλφους, τους συνεργάτες. Ετσι πραγματοποιήθηκε ένα έργο πλούσιο και πολυσχιδές: ανασκαφές, αναστηλώσεις, νέοι αρχαιολογικοί χώροι, μουσεία, εκθέσεις. Σε ολόκληρη την Αχαΐα και παλαιότερα και στην Ηλεία. Βλέποντας πίσω στον χρόνο, πιστεύω ότι ο πλέον κομβικός σταθμός στη δουλειά μου, που μου άνοιξε νέους ορίζοντες, ακόμη και επιστημονικούς, υπήρξε η συνένωση ανά νομό των Προϊστορικών και Κλασικών Εφορειών Αρχαιοτήτων με τις Βυζαντινές Εφορείες το 2014 και οι νέες συνθήκες που δημιούργησε αυτή η ενοποίηση. Σαν διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αχαΐας όφειλα πλέον να διευρύνω τον υπηρεσιακό μου ορίζοντα και να ασχοληθώ με την προστασία και την ανάδειξη όχι μόνο των βυζαντινών αρχαιοτήτων, αλλά και με τη μυκηναϊκή, την ελληνιστική, τη ρωμαϊκή πολιτιστική κληρονομιά της Αχαΐας. Για αυτό τον λόγο θεωρώ ότι τα τελευταία 11 χρόνια υπήρξαν τα γονιμότερα της καριέρας μου.
-Υπάρχει κάτι που αφήσατε πίσω σας χωρίς να το έχετε ολοκληρώσει;
Οχι. Οποιον στόχο είχα βάλει τον ολοκλήρωσα. Οταν υπάρχει σωστός προγραμματισμός, μεράκι για δουλειά και ομάδα δυνατή, όπως είμαστε εμείς στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Αχαΐας, όλα ολοκληρώνονται στην ώρα τους και με επιτυχία.
-Είστε ικανοποιημένη από την ανταπόκριση που είχαν οι φορείς όταν τους ζητήσατε συνεργασία και στήριξη στα εγχειρήματά σας;
Ναι είμαι. Επένδυσα πολύ σε αυτόν τον τομέα. Οι συνεργασίες μας υπήρξαν πολλές και στοχευμένες και η στήριξη μάς δόθηκε απλόχερα. Πρώτα απ΄όλους η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας στήριξε τις επιλογές μας, χρηματοδοτώντας τα έργα μας. Στενή και πάντα με επιτυχή αποτελέσματα συνεργασία είχαμε επίσης με τις Μητροπόλεις του νομού, το Πανεπιστήμιο Πατρών, το υπουργείο Παιδείας, τα άλλα μουσεία της Πάτρας και δεκάδες πολιτιστικά ιδρύματα και φορείς, όχι μόνο της Πάτρας. Ο Τύπος, έντυπος και ηλεκτρονικός, της Αχαΐας στάθηκε δίπλα μας, ασκώντας, αν κάπου έπρεπε, εποικοδομητική κριτική.
-Δεν είναι λίγες οι φορές που δεχτήκατε βέλη. Ενδεικτικά σημειώνουμε το εγχείρημα της ανάδειξης του Ρωμαϊκού Σταδίου, καθώς και την αναστήλωση του Ρωμαϊκού Ωδείου. Κρίνοντας από το αποτέλεσμα πιστεύετε ότι άξιζε τον κόπο;
Οταν ολοκληρώσαμε την ανάδειξη του Σταδίου, υπήρξε… μουρμούρα για τα τραπεζοκαθίσματα των δύο καταστημάτων εστίασης που υπάρχουν στην Ηφαίστου, απέναντι ακριβώς από τον αρχαιολογικό χώρο. Δεν είχαν έγκριση από την Εφορεία μας, όπως ορίζει ο αρχαιολογικός νόμος, η οποία, καλώς ή κακώς, προηγείται όλων των άλλων. Δυστυχώς ο Δήμος, έχοντας, κατά την εκτίμησή μου, διαφορετικές προτεραιότητες από την αρχαιολογική υπηρεσία, δεν ήταν συνεργάσιμος. Για αυτό και οι ενέργειες της Εφορείας ήταν δραστικές. Οι άναρχες συνθήκες που επικρατούσαν παλαιότερα με την ανάπτυξη των τραπεζοκαθισμάτων στον πεζόδρομο δεν θα μπορούσαν να συνεχιστούν και μετά τη δημιουργία του νέου αρχαιολογικού χώρου, διότι θα τον υποβάθμιζαν.
Οσο για το Ωδείο, προφανώς ξένισε πολλούς η πρόσφατη πλήρως αναστηλωμένη μορφή του σκηνικού οικοδομήματος, γιατί είχαν συνηθίσει 60 χρόνια να βλέπουν ένα αναστηλωμένο ερείπιο. Η μορφή όμως που αποκτά ένα μνημείο όταν αναστηλωθεί δεν είναι θέμα προς συζήτηση στο facebook και μάλιστα από ανθρώπους που αγνοούν κάθε τι που έχει σχέση με τη ρωμαϊκή αρχιτεκτονική και τις αρχές που διέπουν τις αναστηλώσεις.
Και στις δύο περιπτώσεις τα βέλη αστόχησαν. Συνέχισα να κάνω τη δουλειά μου όπως έπρεπε, τα μνημεία «ζωντάνευσαν», αναδείχθηκαν υποδειγματικά και η πόλη απέκτησε δύο μοναδικούς αρχαιολογικούς χώρους.
-Σε τι βαθμό πετύχατε τη συνομιλία της πόλης με το Αρχαιολογικό Μουσείο;
Η προβολή του Αρχαιολογικού Μουσείου Πατρών και η ένταξή του στη ζωή της πόλης υπήρξε το μεγάλο στοίχημα που έβαλα όταν ανέλαβα το 2014 τη Διεύθυνση της ενοποιημένης Εφορείας Αρχαιοτήτων. Με τη δημιουργία μιας εξαιρετικά ικανής και δραστήριας ομάδας συναδέλφων διαφόρων ειδικοτήτων πετύχαμε την εξωστρέφεια του Μουσείου, την αναβάθμιση της εκπαιδευτικής και κοινωνικής του διάστασης και καταφέραμε να εξελιχθεί στον δυναμικότερο πολιτιστικό πυρήνα της πόλης. Με πλήθος δράσεων (εκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα, διαλέξεις) κεντρίσαμε το ενδιαφέρον του κόσμου. Οι Πατρινοί γνώρισαν πραγματικά και αγάπησαν το Μουσείο.
Δεν μείναμε όμως μόνο σε αυτό.
Τα τελευταία χρόνια το αποτύπωμα του Αρχαιολογικού Μουσείου Πατρών έχει «βγει» από τα σύνορα της χώρας. Μυκηναϊκά ευρήματα και ρωμαϊκά ψηφιδωτά έχουν εξαχθεί και εκτεθεί προσωρινά σε όλο τον κόσμο, από την Ιαπωνία μέχρι την Ινδιανάπολη των ΗΠΑ και από τη Σικελία μέχρι την Καρσλρούη. Μέσα στο 2026 ελληνιστικά κοσμήματα από τις συλλογές του θα εκτεθούν σε δυο μουσεία της Κίνας.
Επιπλέον, το Μουσείο πέρασε στην ψηφιακή εποχή. Πέραν της δημιουργίας καινοτόμων ψηφιακών εφαρμογών εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας που προσφέρονται από το 2024 στους επισκέπτες, μόλις τον προηγούμενο μήνα οι συλλογές του είναι πλέον προσβάσιμες και μέσω έξυπνων κινητών.
Τέλος, τον Δεκέμβριο παρουσιάστηκε από τη Lamda Development ο πολυτελής τόμος «Το Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών», τον οποίο υπογράφω, που δέχτηκε εξαιρετικές κριτικές και ελπίζω να συνεισφέρει στην προβολή του Μουσείου και κατ’ επέκταση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Αχαΐας.
-Ποιο μνημείο ή εύρημα θεωρείτε κορυφαίο στον νομό μας;
Ασυζητητί το Ρωμαϊκό Ωδείο είναι το κορυφαίο μνημείο, που συνδυάζει αυθεντικότητα με υποδειγματική αναστήλωση. Αρχαιολογικός χώρος υψηλών προδιαγραφών και ταυτόχρονα χώρος σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας.
Αλλά και η εν ζωή προσωπογραφία του τελευταίου αυτοκράτορα του Βυζαντίου Κωνσταντίνου Παλαιολόγου στη Παλαιά Μονή Ταξιαρχών είναι ένα εύρημα ιστορικής και αρχαιολογικής σπουδαιότητας που ξεπερνά τα όρια της Αχαΐας.
-Ποιο γεγονός σας έχει σημαδέψει ιδιαίτερα και σας προκάλεσε κλάμα ή γέλιο;
Οι καταστροφικές φωτιές στην Ηλεία τον Αύγουστο του 2007. Δεν ξεχνιέται αυτό το δράμα. Τέσσερεις-πέντε ημέρες μετά το ξέσπασμα και ενώ η φωτιά σιγόκαιγε ακόμη τους κορμούς των μεγάλων δέντρων, ξεκινήσαμε ένα κλιμάκιο συναδέλφων τις αυτοψίες για να καταγράψουμε την κατάσταση των μνημείων, που τα περισσότερα βρίσκονταν σε αγροτικές ή δασικές περιοχές. Το τοπίο ήταν απόκοσμο. Δεν αναγνωρίζαμε που βρισκόμαστε, γιατί είχαν καεί ακόμη και οι πινακίδες. Και παντού η μυρωδιά του καμένου που μας ακολουθούσε και στα σπίτια μας. Αυτό όμως που με συγκλόνισε περισσότερο από την εικόνα των καμένων μνημείων, ήταν οι άνθρωποι στα κατεστραμμένα χωριά. Που είχαν χάσει τα πάντα, συγκέντρωναν ό,τι είχε σωθεί από το νοικοκυριό τους και μοιράζονταν μαζί μας το εμφιαλωμένο νερό που τους μοίραζαν.
-Κλείνοντας, τι θα γράφατε ως επίλογο σε αυτό το ταξίδι των δεκαετιών;
Ηταν ένα μοναδικό ταξίδι. Νιώθω τυχερή για όσα έζησα σαν αρχαιολόγος και όσα αξιώθηκα να κάνω.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
