Το κινητό μετακομίζει στο πρόσωπό μας: Τα smart glasses βλέπουν, ακούν και απαντούν

Για περίπου δύο δεκαετίες το smartphone μάς εκπαίδευσε να περπατάμε κοιτώντας προς τα κάτω. Τώρα η τεχνολογία έχει μια καινούργια πρόταση: σηκώστε επιτέλους το κεφάλι – και φορέστε το κινητό στο πρόσωπό σας.

Η επόμενη μεγάλη μάχη της Silicon Valley δεν διεξάγεται σε κάποια νέα οθόνη, αλλά λίγα εκατοστά μπροστά από τα μάτια μας. Τα smart glasses επιστρέφουν από τον τεχνολογικό πάγκο των αποτυχημένων ιδεών, έχοντας αυτή τη φορά ένα όπλο που έλειπε από την πρώτη τους εμφάνιση: την τεχνητή νοημοσύνη.

Δεν μοιάζουν πια με εξοπλισμό επιστήμονα που ξέχασε να βγει από το εργαστήριο. Τα νεότερα μοντέλα θυμίζουν συνηθισμένα γυαλιά ηλίου ή οράσεως. Μόνο που μέσα στον σκελετό κρύβουν κάμερες, μικρόφωνα, ηχεία, λογισμικό AI και αρκετή υπολογιστική ισχύ ώστε να απαντούν σε ερωτήσεις για όσα βρίσκονται μπροστά τους.

Με άλλα λόγια, ο Τζέιμς Μποντ εξακολουθεί να έχει καλύτερα αυτοκίνητα. Στα γυαλιά, όμως, η απόσταση μικραίνει επικίνδυνα.

Η δεύτερη ζωή μιας ιδέας που απέτυχε

Η Google είχε προσπαθήσει να μας φορέσει υπολογιστές στο κεφάλι ήδη από το 2013. Το Google Glass ήταν ακριβό, παράξενο και όχι αρκετά χρήσιμο ώστε να δικαιολογεί τις κοινωνικές παρενέργειες του να κυκλοφορεί κάποιος με μια κάμερα στραμμένη μονίμως προς τους γύρω του.

Η συσκευή προκάλεσε αντιδράσεις για την ιδιωτικότητα, δεν κατάφερε να πείσει το ευρύ κοινό και η καταναλωτική της περιπέτεια τελείωσε γρήγορα. Στη Βρετανία αποσύρθηκε μόλις επτά μήνες μετά την κυκλοφορία της.

Ήταν μια καλή υπενθύμιση ότι η τεχνολογία δεν αρκεί να είναι εντυπωσιακή. Πρέπει να λύνει και κάποιο πρόβλημα που υπάρχει έξω από την αίθουσα των παρουσιάσεων.

Σήμερα, οι συνθήκες έχουν αλλάξει. Η τεχνητή νοημοσύνη δίνει στα smart glasses έναν πραγματικό ρόλο, ενώ οι κάμερες, τα μικρόφωνα και οι επεξεργαστές έχουν γίνει μικρότεροι. Κυρίως, όμως, οι εταιρείες κατάλαβαν κάτι θεμελιώδες: αν θέλεις να φορέσει κάποιος την τεχνολογία σου στο πρόσωπό του, καλό είναι να μη μοιάζει με τεχνολογία.

Η αγορά δείχνει να ανταποκρίνεται. Οι παγκόσμιες πωλήσεις εκτιμάται ότι ξεπέρασαν τα επτά εκατομμύρια ζευγάρια το 2025, με τη Meta να έχει αποκτήσει προβάδισμα. Η Google επιστρέφει, ενώ Samsung και Apple προετοιμάζουν τις δικές τους κινήσεις.

Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν οι εταιρείες ενδιαφέρονται. Είναι ποια θα καταφέρει να μας πείσει ότι το επόμενο smartphone πρέπει να κάθεται επάνω στη μύτη μας.

Το smartphone ανεβαίνει στο ύψος των ματιών

Τι κάνουν, λοιπόν, αυτά τα γυαλιά πέρα από το να δημιουργούν την εντύπωση ότι μιλάμε μόνοι μας στον δρόμο;

Μπορούν να πραγματοποιήσουν κλήσεις, να τραβήξουν φωτογραφίες και βίντεο, να παίξουν μουσική ή podcasts, να μεταφράσουν κείμενα και να απαντήσουν σε ερωτήσεις για αντικείμενα, κτίρια ή επιγραφές που βλέπει ο χρήστης.

Το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι το κινητό παραμένει στην τσέπη. Δεν χρειάζεται να σταματήσουμε, να ανοίξουμε μια εφαρμογή και να πληκτρολογήσουμε. Ρωτάμε και περιμένουμε την απάντηση, περίπου όπως θα κάναμε με έναν πολύ ενημερωμένο φίλο – με τη διαφορά ότι αυτός δεν κουράζεται ποτέ και πιθανότατα έχει διαβάσει ολόκληρο το διαδίκτυο.

Στα ταξίδια, η ιδέα γίνεται ακόμη πιο ελκυστική. Τα γυαλιά μπορούν να μεταφράσουν ένα μενού προτού η παραγγελία εξελιχθεί σε γαστρονομικό τυχερό παιχνίδι, να δώσουν πληροφορίες για ένα αξιοθέατο ή να βοηθήσουν στην πλοήγηση χωρίς ο ταξιδιώτης να περιφέρεται με το βλέμμα καρφωμένο στους Χάρτες.

Στο Παρίσι, για παράδειγμα, μπορούν να αναζητήσουν πληροφορίες για την ιστορία του Λούβρου, να μεταφράσουν μια επιγραφή ή να υπενθυμίσουν ότι ο Πύργος του Άιφελ φτάνει περίπου τα 300 μέτρα. Όλα αυτά χωρίς να χρειάζεται κάποιος να χάσει από τα μάτια του το ίδιο το Παρίσι για να διαβάσει γι’ αυτό στην οθόνη.

Ray-Ban απ’ έξω, προσωπικός βοηθός από μέσα

Τα Ray-Ban Meta AI είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας φιλοσοφίας. Εξωτερικά μοιάζουν με ένα συνηθισμένο ζευγάρι γυαλιά. Εσωτερικά, όμως, διαθέτουν κάμερα, μικρόφωνα, ηχεία και φωνητικό βοηθό τεχνητής νοημοσύνης.

Δεν προβάλλουν πληροφορίες επάνω στον φακό. Ο χρήστης επικοινωνεί κυρίως μέσω φωνής και ακούει τις απαντήσεις από τα ενσωματωμένα ηχεία. Είναι λιγότερο επιστημονική φαντασία και περισσότερο ένα smartphone χωρίς οθόνη.

Βέβαια, υπάρχει ένα μικρό κοινωνικό κόστος: όποιος δίνει φωνητικές εντολές στα γυαλιά του σε δημόσιο χώρο μοιάζει, για τους ανυποψίαστους περαστικούς, να συζητά με τον εαυτό του. Είναι ίσως το τίμημα της προόδου. Κάποτε κοιτούσαμε περίεργα τα ακουστικά Bluetooth· σήμερα θεωρούμε απολύτως φυσιολογικό να μιλάει κάποιος στο κενό μέσα στο λεωφορείο.

Ο Τζέιμς Μποντ δεν χρειάζεται πια τον Q

Άλλα μοντέλα προχωρούν ένα βήμα παραπέρα. Τα Even Realities G2 διαθέτουν διακριτική οθόνη στο οπτικό πεδίο, προβάλλοντας πληροφορίες μπροστά στα μάτια του χρήστη.

Τα συγκεκριμένα γυαλιά εμφανίζονται και ως επίσημο gadget του Τζέιμς Μποντ στο βιντεοπαιχνίδι «007 First Light». Το προϊόν τοποθετείται έτσι ακριβώς εκεί όπου θα ήθελε κάθε κατασκευαστής τεχνολογίας: ανάμεσα σε ένα πραγματικό κατάστημα και στη φαντασίωση ότι όλοι μπορούμε να γίνουμε μυστικοί πράκτορες.

Στην πράξη, το μεγάλο στοίχημα είναι πολύ λιγότερο κινηματογραφικό αλλά πολύ πιο σημαντικό. Αν οι πληροφορίες μπορούν να φτάνουν απευθείας μπροστά στα μάτια μας, χωρίς να ανοίγουμε οθόνη, τότε ένα μέρος της καθημερινής σχέσης μας με το smartphone μπορεί να μεταφερθεί στα γυαλιά.

Στην Κίνα δείχνουν τον δρόμο – και το σκονάκι

Η Κίνα αποτελεί ήδη ένα από τα σημαντικότερα εργαστήρια της νέας αγοράς.

Μια φοιτήτρια στην επαρχία Χεμπέι χρησιμοποιεί γυαλιά Rokid AI όταν κινείται με ηλεκτρικό σκούτερ, ώστε να λαμβάνει οδηγίες πλοήγησης. Στα καταστήματα μπορεί να φωτογραφίζει τις τιμές των προϊόντων και να τις συγκρίνει με τις αντίστοιχες προσφορές στο διαδίκτυο.

Είναι η πρακτική πλευρά της φορετής AI: λιγότερο εντυπωσιακή από μια κινηματογραφική καταδίωξη, αλλά σαφώς χρησιμότερη όταν προσπαθείς να βρεις τον δρόμο σου ή να αποφασίσεις αν η «μοναδική προσφορά» του καταστήματος είναι πράγματι μοναδική.

Υπάρχει, όμως, και η άλλη χρήση. Η τεχνολογία που μπορεί να διαβάζει επιγραφές, μπορεί προφανώς να διαβάζει και θέματα εξετάσεων.

Ορισμένα γυαλιά έχουν χρησιμοποιηθεί για να σαρώσουν ερωτήσεις και να εμφανίσουν απαντήσεις μπροστά στα μάτια του εξεταζόμενου. Πρόκειται για το παραδοσιακό σκονάκι, μόνο που πήρε πτυχίο πληροφορικής και μετακόμισε στον φακό.

Φοιτητές φέρεται να δανείζονται ή να νοικιάζουν συσκευές αποκλειστικά για τις εξετάσεις, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται οι πρώτες απαγορεύσεις. Η AI αλλάζει έτσι όχι μόνο τον τρόπο με τον οποίο γράφονται οι απαντήσεις, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι επιτηρητές θα πρέπει να κοιτούν όσους τις γράφουν.

Η ενοικίαση, πάντως, δεν αφορά μόνο τους επίδοξους αντιγραφείς. Στην Κίνα ένα ζευγάρι μπορεί να νοικιαστεί για περίπου πέντε ευρώ την ημέρα, επιτρέποντας σε περισσότερους καταναλωτές να δοκιμάσουν την τεχνολογία πριν αποφασίσουν αν θέλουν να τη φορούν καθημερινά.

Όταν το κράτος πληρώνει μέρος του σκελετού

Ο ανταγωνισμός στην κινεζική αγορά μεγαλώνει γρήγορα. Xiaomi, Alibaba και Li Auto έχουν ήδη παρουσιάσει τις δικές τους προτάσεις, διεκδικώντας θέση σε έναν τομέα που μπορεί να εξελιχθεί σε νέο μεγάλο πεδίο ανάπτυξης του τεχνολογικού hardware.

Στην προσπάθεια συμμετέχει και το κράτος. Από το 2026, τα έξυπνα γυαλιά εντάσσονται σε εθνικό πρόγραμμα ενίσχυσης της κατανάλωσης, με επιδότηση 15% και ανώτατη έκπτωση τα 500 γιουάν, περίπου 64 ευρώ.

Το 2025 είχαν ήδη πουληθεί περίπου 2,5 εκατομμύρια συσκευές στην κινεζική αγορά. Με τις επιδοτήσεις να ρίχνουν τις τιμές και τις εταιρείες να προσθέτουν συνεχώς νέες λειτουργίες, τα smart glasses αρχίζουν να εγκαταλείπουν την κατηγορία του περίεργου gadget και να διεκδικούν χώρο στην καθημερινότητα.

Το πρόβλημα είναι ο άνθρωπος απέναντι

Μέχρι εδώ, τα έξυπνα γυαλιά ακούγονται σαν μια αρκετά βολική συμφωνία. Ο χρήστης παίρνει μεταφραστή, κάμερα, ακουστικά, βοηθό και πλοηγό μέσα σε έναν σκελετό.

Υπάρχει, όμως, κάποιος που δεν συμμετείχε στην αγορά αλλά επηρεάζεται άμεσα: ο άνθρωπος που βρίσκεται απέναντι.

Όταν κάποιος σηκώνει ένα κινητό και στρέφει την κάμερα προς το μέρος μας, συνήθως αντιλαμβανόμαστε ότι μπορεί να μας καταγράφει. Όταν φορά γυαλιά, η ίδια πράξη γίνεται σχεδόν αόρατη.

Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα της φορετής κάμερας. Δεν καταγράφει απλώς όσα βλέπει ο χρήστης. Τα καταγράφει από τη δική του οπτική γωνία, χωρίς την εμφανή κίνηση που προειδοποιεί τους γύρω.

Έχουν ήδη καταγραφεί περιπτώσεις κατά τις οποίες τέτοιες συσκευές χρησιμοποιήθηκαν για κρυφή βιντεοσκόπηση γυναικών χωρίς τη γνώση ή τη συγκατάθεσή τους. Η διαδικτυακή αντίδραση υπήρξε τόσο έντονη ώστε εμφανίστηκε ακόμη και ο υποτιμητικός χαρακτηρισμός «pervert glasses».

Εδώ το χιούμορ σταματά. Επειδή μια κάμερα χωρά σε έναν κομψό σκελετό δεν σημαίνει ότι εξαφανίζεται και η ανάγκη για συναίνεση.

Τα δικαστήρια ζητούν να βγουν τα γυαλιά

Οι πρώτες θεσμικές αντιδράσεις έχουν ήδη εμφανιστεί. Η Διοίκηση Δικαστηρίων της Νέας Υόρκης απαγόρευσε τη χρήση γυαλιών που διαθέτουν κάμερα, μικρόφωνο ή ενσωματωμένο υπολογιστή μέσα στα δικαστήρια.

Ο περιορισμός αφορά δικηγόρους, διαδίκους, μάρτυρες, υπαλλήλους και επισκέπτες. Όποιος εμφανίζεται με smart glasses πρέπει να τα παραδίδει στους δικαστικούς φρουρούς πριν εισέλθει στην αίθουσα.

Οι ανησυχίες είχαν ενταθεί όταν μέλη της ασφάλειας του Μαρκ Ζάκερμπεργκ εμφανίστηκαν με τέτοια γυαλιά σε δίκη στην Καλιφόρνια. Η δικαστής Κάρολιν Κουλ ξεκαθάρισε ότι οποιαδήποτε καταγραφή απαγορευόταν και μπορούσε να οδηγήσει σε κυρώσεις για περιφρόνηση του δικαστηρίου.

Τα δικαστήρια, άλλωστε, είναι χώροι όπου κανείς δεν θέλει να αναρωτιέται αν ο απέναντί του κρατά σημειώσεις, καταγράφει βίντεο ή μεταδίδει όσα συμβαίνουν. Ακόμη κι αν ο σκελετός ταιριάζει εξαιρετικά με το κοστούμι.

Η τεχνολογία μετά το smartphone θα πρέπει να κερδίσει και όσους δεν τη φορούν

Για πρώτη φορά, τα smart glasses έχουν σχεδόν όλα όσα χρειάζονται για να αποκτήσουν μαζική απήχηση: καλύτερο σχεδιασμό, ισχυρή τεχνητή νοημοσύνη, επενδύσεις δισεκατομμυρίων και καταναλωτές που έχουν ήδη μάθει να μιλούν σε ψηφιακούς βοηθούς.

Η υπόσχεση είναι συναρπαστική. Ένας βοηθός που βλέπει ό,τι βλέπουμε, ακούει την ερώτησή μας και δίνει την κατάλληλη πληροφορία τη στιγμή που τη χρειαζόμαστε. Χωρίς να σκύβουμε σε μια οθόνη και χωρίς να διακόπτουμε αυτό που κάνουμε.

Ακριβώς η ίδια δυνατότητα, όμως, αποτελεί και τη μεγαλύτερη αδυναμία της συσκευής. Όσο περισσότερο καταλαβαίνουν τα γυαλιά τι συμβαίνει γύρω από τον χρήστη, τόσο περισσότερα δεδομένα συλλέγουν για ανθρώπους που δεν επέλεξαν ποτέ να τα φορέσουν.

Η επιτυχία τους, επομένως, δεν θα κριθεί μόνο από το αν είναι πιο έξυπνα από το παλιό Google Glass ή πιο κομψά από ένα τεχνολογικό πρωτότυπο. Θα κριθεί από το αν μπορούν να γίνουν τόσο χρήσιμα ώστε ο κάτοχός τους να μη θέλει να τα βγάλει και αρκετά αξιόπιστα ώστε οι υπόλοιποι να μη χρειάζεται να του το ζητήσουν.

Γιατί η τεχνολογία του αύριο δεν θα αξιολογηθεί μόνο από το πόσα μπορεί να δει. Θα αξιολογηθεί και από το αν εμείς μπορούμε να καταλάβουμε πότε μας κοιτάζει.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Windows 95: Η ημέρα που η Microsoft έκανε την τεχνολογία… ροκ
• TikTok: Συμβιβασμός-μαμούθ 400 εκατ. δολαρίων στις ΗΠΑ
• Τετραήμερη άδεια για το GTA VI δίνει ο αμερικανικός στρατός – Για ποιο λόγο
• Το κινητό «ψήθηκε» στην παραλία: Πώς το κρυώνουμε σωστά – Μακριά από το ψυγείο

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News