Ανατολικά της Εδέμ: Η αμαρτία κληρονομείται;
Το «Ανατολικά της Εδέμ» λειτουργεί περισσότερο ως οικογενειακό έπος παρά ως απλή ιστορία καλών και κακών ανθρώπων. Η σειρά ενδιαφέρεται για το πώς το τραύμα ταξιδεύει από πατέρα σε γιο, από μητέρα σε παιδί, από μια γενιά στην επόμενη.
Υπάρχουν βιβλία που δεν διαβάζονται απλώς, αλλά στοιχειώνουν το συλλογικό ασυνείδητο. Το «Ανατολικά της Εδέμ» του Τζον Στάινμπεκ είναι ένα από αυτά, ένας τραχύς, γεμάτος σκόνη και ιδρώτα καθρέφτης της ανθρώπινης μοίρας. Όταν το 1955 ο Ελία Καζάν απομόνωσε την τελευταία πράξη αυτού του επικού δράματος, χάρισε στο σινεμά έναν ηλεκτρισμένο Τζέιμς Ντιν, αλλά στέρησε από το έργο τη μυθική, διαγενεακή του ανάσα. Εβδομήντα ένα χρόνια μετά, η μίνι σειρά του Netflix, σε σενάριο της εγγονής του, Ζόι Καζάν, επιχειρεί μια πράξη καλλιτεχνικής αποκατάστασης. Δεν πρόκειται για ριμέικ, αλλά για μια επιστροφή στις ρίζες της αμαρτίας.
Η αφήγηση αρχίζει με τους αδελφούς Άνταμ (Κρίστοφερ Άμποτ) και Τσαρλς Τρασκ (Μάικ Φάιστ), δύο παιδιά που μεγαλώνουν κάτω από τη βαριά σκιά ενός πατέρα ο οποίος έχει ήδη αποφασίσει, με τον τρόπο του, ποιος από τους δύο αξίζει την αγάπη του. Ο Άνταμ στρέφεται προς την καλοσύνη και την υπακοή, ο Τσαρλς προς την οργή και την αντιπαράθεση. Η σειρά δεν τους παρουσιάζει ως απλές αντίθετες όψεις του ίδιου νομίσματος. Παρακολουθεί προσεκτικά τον τρόπο με τον οποίο η οικογένεια κατασκευάζει τους χαρακτήρες της, πώς μια προτίμηση, μια απόρριψη ή μια σιωπή μπορούν να γίνουν, ύστερα από χρόνια, πεπρωμένο. Το πρώτο επεισόδιο άλλωστε τοποθετεί εξαρχής στο κέντρο αυτή τη σύγκρουση των δύο αδελφών.
Ύστερα εμφανίζεται η Κάθι. Η σειρά κάνει την πιο ουσιαστική της αφηγηματική μετατόπιση ακριβώς εδώ. Αντί να τη χρησιμοποιήσει ως ενσάρκωση του κακού, επιστρέφει στο παρελθόν της και προσπαθεί να καταλάβει τη γυναίκα πίσω από τον μύθο. Η Κάθι της Φλόρενς Πιου είναι ένα πλάσμα που έχει μάθει νωρίς πως η ευαλωτότητα είναι επικίνδυνη. Η ιστορία της δεν δικαιολογεί τις πράξεις της, τις τοποθετεί όμως μέσα σε μια διαδρομή φόβου, κακοποίησης, επιβίωσης και ανάγκης για έλεγχο. Έτσι, όταν συναντά τους Τρασκ, δεν μπαίνει απλώς ανάμεσα σε δύο αδέλφια. Μπαίνει μέσα σε μια οικογένεια ήδη έτοιμη να διαλυθεί.
Ο γάμος της με τον Άνταμ γίνεται σύντομα μια παράξενη φυλακή. Εκείνος βλέπει στην Κάθι κάτι που θέλει να σώσει, εκείνη βλέπει στον Άνταμ μια πιθανότητα διαφυγής. Όμως οι δυο τους δεν μιλούν ποτέ πραγματικά την ίδια γλώσσα. Η γέννηση των διδύμων, του Καλ και του Άρον, δεν λύνει τον κόμπο, τον μεταφέρει στην επόμενη γενιά. Η Κάθι εγκαταλείπει την οικογένεια, ο Άνταμ βυθίζεται στην απώλεια και τα παιδιά μεγαλώνουν μέσα σε ένα σπίτι όπου η απουσία έχει σχεδόν μεγαλύτερη δύναμη από την παρουσία.
Όταν η αφήγηση φτάνει στον Καλ (Τζόζεφ Ζάντα) και τον Άρον (Τζέιμι Μπερντ), η ιστορία μοιάζει να επαναλαμβάνει τον εαυτό της. Ο ένας αναζητά την αποδοχή και ο άλλος κουβαλά την εικόνα του καλού γιου. Όμως εδώ βρίσκεται και η καρδιά της σειράς, η επανάληψη δεν σημαίνει αναγκαστικά μοίρα. Η περίφημη ιδέα του «timshel» (η δυνατότητα του ανθρώπου να επιλέξει) μετατρέπεται σταδιακά από φιλοσοφική έννοια σε δραματικό ερώτημα. Θα γίνουν τα παιδιά αυτό που τους κληροδότησαν οι γονείς τους ή μπορούν να σπάσουν τον κύκλο;
Η κινηματογραφική γλώσσα της σειράς δεν αντιμετωπίζει την Καλιφόρνια του Στάινμπεκ ως απλό σκηνικό, αλλά ως έναν ζωντανό χώρο μέσα στον οποίο οι άνθρωποι κουβαλούν τις ενοχές, τις επιθυμίες και τις αποτυχίες τους. Η γη, τα σπίτια, οι δρόμοι και τα τοπία αποκτούν μια σχεδόν σωματική παρουσία. Το φως άλλοτε ανοίγει τον ορίζοντα και άλλοτε σκληραίνει τα πρόσωπα, σαν να μην υπάρχει τρόπος να κρυφτεί κανείς πραγματικά από το παρελθόν του.
Η σκηνοθεσία κινείται ανάμεσα στην επική κλίμακα του οικογενειακού δράματος και στην ασφυκτική εγγύτητα των χαρακτήρων. Τα κοντινά πλάνα επιμένουν στα πρόσωπα, στις σιωπές και στις μικρές μετατοπίσεις του βλέμματος, εκεί όπου συχνά λέγονται περισσότερα από όσα επιτρέπουν οι διάλογοι. Αντίθετα, τα ευρύτερα πλάνα θυμίζουν διαρκώς πως οι ήρωες είναι μέρος μιας μεγαλύτερης ιστορίας, την οποία δεν μπορούν εύκολα να ξεφύγουν.
Στον πυρήνα της σειράς βρίσκονται οι ερμηνείες, με τη Φλόρενς Πιου να δίνει στην Κάθι μια επικίνδυνη, αλλά ταυτόχρονα εύθραυστη ανθρώπινη διάσταση. Δεν παίζει ένα σύμβολο του κακού, παίζει μια γυναίκα που έχει μάθει να επιβιώνει μετατρέποντας την ευαλωτότητα σε δύναμη. Ο Κρίστοφερ Άμποτ αποφεύγει την εύκολη αθωότητα του Άνταμ και αναδεικνύει τις αντιφάσεις ενός ανθρώπου που θέλει να αγαπά, αλλά συχνά δεν ξέρει πώς. Ο Μάικ Φάιστ, ως Τσαρλς, προσδίδει στην οργή του χαρακτήρα μια σχεδόν σωματική ένταση.
Η σειρά δεν επιδιώκει εντυπωσιασμούς για χάρη της εικόνας. Η αισθητική της υπηρετεί κυρίως την ιδέα της κληρονομιάς, οι χώροι μοιάζουν να θυμούνται όσα οι άνθρωποι προσπαθούν να ξεχάσουν. Μέσα σε αυτή τη διαρκή συνάντηση του παρόντος με το παρελθόν, η κάμερα γίνεται ένας ακόμη τρόπος να τεθεί το ερώτημα του Στάινμπεκ: πόσο πραγματικά ελεύθερος είναι ένας άνθρωπος απέναντι σε όσα έχει κληρονομήσει;
Το «Ανατολικά της Εδέμ» λειτουργεί περισσότερο ως οικογενειακό έπος παρά ως απλή ιστορία καλών και κακών ανθρώπων. Η σειρά ενδιαφέρεται για το πώς το τραύμα ταξιδεύει από πατέρα σε γιο, από μητέρα σε παιδί, από μια γενιά στην επόμενη. Και τελικά αφήνει την πιο δύσκολη ερώτηση εκεί όπου την άφησε και ο Στάινμπεκ, αν δεν μπορούμε να επιλέξουμε από πού ερχόμαστε, μπορούμε τουλάχιστον να επιλέξουμε τι θα κάνουμε με αυτό που κληρονομήσαμε;
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
