Έχετε ηλεκτρονικές συσκευές προς ανακύκλωση; Τότε μπορεί να έχετε χρυσάφι στα χέρια σας

Πελοπόννησος Newsroom

Πριν τέσσερα χρόνια και συγκεκριμένα το 2022 η ηλεκτρονικά προηγμένη υφήλιος παρήγαγε περίπου 62 εκατ. τόνους ηλεκτρονικών αποβλήτων. Ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 7,8 κιλά ανά κάτοικο. Μάλιστα μόνο το 22,3% απ’ όλο αυτόν τον τεράστιο όγκο καταγράφηκε ως επίσημα συλλεγμένο και ανακυκλωμένο. Μόνο η μία συσκευή στις πέντε ανακυκλώθηκε.

«Σμήνος» AI agents της OpenAI σε γερμανικό wiki – 15.000 αλλαγές και μηνύματα αποφυγής εντοπισμού

Πόσο αξίζουν αυτές οι συσκευές
Η οικονομική τους αποτίμηση είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή. Τα μέταλλα που περιείχαν τα ηλεκτρονικά απόβλητα του 2022 υπολογίζεται ότι είχαν συνολική αξία περίπου 91 δισ. δολαρίων, εκ των οποίων 19 δισ. δολάρια αντιστοιχούσαν στον χαλκό, 16 δισ. στον σίδηρο και 15 δισ. στον χρυσό. Από αυτά, η παγκόσμια οικονομία κατάφερε να ανακτήσει και να επαναφέρει στην κυκλική οικονομία υλικά αξίας μόλις 28 δισ. δολαρίων. Αυτό δείχνει ξεκάθαρα πόσο μεγάλο είναι ακόμη το ανεκμετάλλευτο «ορυχείο» των παλιών ηλεκτρονικών συσκευών. Ένα smartphone π.χ. είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της παράδοξης οικονομίας. Μπορεί να ζυγίζει λιγότερο από 200 γραμμάρια, ωστόσο περιέχει δεκάδες διαφορετικά υλικά, από πλαστικά και γυαλί μέχρι χαλκό, χρυσό, ασήμι, παλλάδιο, κοβάλτιο και σπάνιες γαίες. Υλικά ακριβά, κάποια πανάκριβα.

Τα μέταλλα που περιείχαν τα ηλεκτρονικά απόβλητα του 2022 υπολογίζεται ότι είχαν συνολική αξία περίπου 91 δισ. δολαρίων, εκ των οποίων 19 δισ. δολάρια αντιστοιχούσαν στον χαλκό, 16 δισ. στον σίδηρο και 15 δισ. στον χρυσό.

H μεγαλύτερη οικονομική αξία δεν βρίσκεται σε ένα μόνο πολύτιμο μέταλλο, αλλά στον συνδυασμό αλουμινίου, χαλκού, σιδήρου, πλαστικών και των πολύτιμων μετάλλων που συγκεντρώνονται στις πλακέτες.
Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2023 στη Journal of Cleaner Production εξέτασε διαφορετικές γενιές κινητών και υπολόγισε κατά προσέγγιση το βάρος των ακριβών υλικών ανά τόνο παλιών κινητών. Τι βρήκε; Περισσότερα από 53 κιλά χαλκού, 141 γραμμάρια χρυσού, 270 γραμμάρια ασημιού, 10 γραμμάρια πλατίνας, 18 γραμμάρια παλλαδίου και 3,3 κιλά σπάνιων γαιών. Άλλη έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2025 στο Waste Management εξέτασε 850 κινητά τηλέφωνα διαφορετικών εταιρειών, που είχαν κατασκευαστεί από το 2000 έως το 2020. Βρήκε περίπου 278 γραμμάρια μετάλλων ανά κιλό σώματος κινητών, ενώ η αξία των ανακτήσιμων μετάλλων υπολογίστηκε σε 13,41 δολάρια ανά κιλό, με τον χρυσό να αντιπροσωπεύει 10,97 δολάρια της αξίας.

Οι αριθμοί γίνονται πιο κατανοητοί όταν μετατραπούν από τόνους σε συσκευές που χρησιμοποιούμε καθημερινά. Η αμερικανική EPA (Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος) υπολογίζει ότι η ανακύκλωση ενός εκατομμυρίου κινητών τηλεφώνων μπορεί να αποδώσει περίπου 35.000 λίβρες χαλκού, 772 λίβρες ασημιού, 75 λίβρες χρυσού και 33 λίβρες παλλαδίου. Με απλή αναγωγή, αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 15,9 mg χρυσού, 35 γραμμάρια χαλκού, 0,35 γραμμάρια ασημιού και 15 mg παλλαδίου ανά κινητό. Με τον αστερίσκο, βέβαια, ότι οι πραγματικές ποσότητες διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την ηλικία, το μοντέλο και την τεχνολογία της συσκευής.

Το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα
Αυτό είναι ο χρυσός, όχι επειδή υπάρχει σε μεγάλη ποσότητα, αλλά επειδή βρίσκεται σε εξαιρετικά υψηλή συγκέντρωση σε συγκεκριμένα ηλεκτρονικά εξαρτήματα. Έρευνα σε smartphones υπολόγισε περίπου 16,83 mg χρυσού ανά συσκευή. Ο χρυσός αντιπροσωπεύει περίπου 72% της συνολικής αξίας των μετρημένων μετάλλων, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του χρυσού, του χαλκού και του παλλαδίου βρίσκεται στην πλακέτα κυκλωμάτων. Σε αναλύσεις πλακετών ηλεκτρονικών συσκευών έχουν βρεθεί συγκεντρώσεις χρυσού έως 316 γραμμάρια ανά τόνο PCB και ασημιού έως 636 γραμμάρια ανά τόνο, ενώ ο χαλκός μπορεί να φτάσει μέχρι και το 23% του βάρους μιας πλακέτας laptop. Το laptops είναι διαφορετική περίπτωση. Εκεί η μεγαλύτερη οικονομική αξία δεν βρίσκεται σε ένα μόνο πολύτιμο μέταλλο, αλλά στον συνδυασμό αλουμινίου, χαλκού, σιδήρου, πλαστικών και των πολύτιμων μετάλλων που συγκεντρώνονται στις πλακέτες.

Εργαζόμενη χειρίζεται ηλεκτρονικά απόβλητα σε εργοστάσιο ανακύκλωσης στην Tuzla. H καλύτερη μορφή ανακύκλωσης δεν είναι πάντοτε το λιώσιμο της συσκευής, αλλά η επαναχρησιμοποίηση όσο το δυνατόν περισσότερων εξαρτημάτων.
Και στους servers η λογική γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Το ίδιο το hardware μπορεί να αποκτήσει πρώτα αξία ως μεταχειρισμένος εξοπλισμός και μόνο όταν δεν υπάρχει οικονομική δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης να οδηγηθεί στη διαδικασία ανάκτησης των υλικών του. Εδώ ακριβώς, λοιπόν, βρίσκεται ένα από τα μεγάλα επιχειρηματικά μυστικά της αγοράς: η καλύτερη μορφή ανακύκλωσης δεν είναι πάντοτε το λιώσιμο της συσκευής, αλλά η επαναχρησιμοποίηση όσο το δυνατόν περισσότερων εξαρτημάτων. Η αυστραλιανή Sims Limited, ένας από τους μεγαλύτερους ομίλους ανακύκλωσης μετάλλων παγκοσμίως, έχει αναπτύξει μέσω της Sims Lifecycle Services δραστηριότητα στην επαναχρησιμοποίηση και διαχείριση IT εξοπλισμού και data-center infrastructure. Τα έσοδα του ομίλου να φτάνουν τα 8,01 δισ. δολάρια Αυστραλίας στο οικονομικό έτος 2026 (περίπου 4,96 δισ. ευρώ), αυξημένα κατά 6,9% σε σχέση με το 2025. Μόνο το 2025 η Sims Lifecycle Services αύξησε κατά 44,3% τον όγκο των μονάδων που επεξεργάστηκε για επαναχρησιμοποίηση.

Στην άλλη πλευρά της αλυσίδας βρίσκεται η Umicore. Η βελγική εταιρεία ένας από τους σημαντικότερους παίκτες στην ανάκτηση πολύτιμων μετάλλων. Ο όμιλος είχε έσοδα 3,6 δισ. ευρώ το 2025, ενώ μόνο ο κλάδος ανακύκλωσης εμφάνισε έσοδα 947 εκατ. ευρώ. Η δουλειά αυτών των εταιρειών δεν είναι απλώς να «σπάνε» παλιές συσκευές. Περισσότερο δημιουργούν μια βιομηχανική αλυσίδα διαχωρισμού, στην οποία τα ηλεκτρονικά τεμαχίζονται, ταξινομούνται και υποβάλλονται σε μηχανικές, χημικές και μεταλλουργικές διεργασίες, ώστε κάθε υλικό να οδηγηθεί στη σωστή αγορά. Στις πλακέτες π.χ. ο χαλκός μπορεί να απομονωθεί ως βασικό μέταλλο, ενώ ο χρυσός, το ασήμι, το παλλάδιο και άλλα πολύτιμα στοιχεία ανακτώνται στη συνέχεια μέσω εξειδικευμένων μεταλλουργικών διαδικασιών.

Oι εγκαταστάσεις της Umicore στο Olen του Βελγίου. Η εταιρία, από τους σημαντικότερους παίκτες στην ανάκτηση πολύτιμων μετάλλων, είχε έσοδα 3,6 δισ. ευρώ το 2025, ενώ μόνο ο κλάδος ανακύκλωσης εμφάνισε έσοδα 947 εκατ. ευρώ.
Ράβδοι από χρυσό, ασήμι, πλατίνα και παλλάδιο. Η δουλειά αυτών των εταιρειών δεν είναι απλώς να «σπάνε» παλιές συσκευές αλλά να δημιουργούν μια βιομηχανική αλυσίδα διαχωρισμού πολύτιμων μετάλλων.
Η διαδικασία έχει μεγάλο οικονομικό νόημα ακριβώς γι’ αυτό: Ορισμένες συγκεντρώσεις είναι πολύ υψηλότερες από εκείνες που συναντώνται σε φυσικά μεταλλεύματα. Οι πλακέτες κινητών π.χ. μπορούν να έχουν συγκεντρώσεις χρυσού εκατοντάδες γραμμάρια ανά τόνο, έναντι μόλις λίγων γραμμαρίων ανά τόνο σε τυπικά μεταλλεύματα χρυσού.

Η διεθνής ονομασία: urban mining
Η “αστική εξόρυξη” αναφέρεται στη διαδικασία ανάκτησης και επαναχρησιμοποίησης πολύτιμων υλικών και πρώτων υλών από τα απόβλητα και το αστικό περιβάλλον μιας πόλης και η ανακύκλωση τους αντί για τα ορυχεία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αρχίσει να αντιμετωπίζει αυτή την εξόρυξη ως ζήτημα στρατηγικής ασφάλειας εφοδιασμού. Ο Κανονισμός για τις κρίσιμες πρώτες ύλες προβλέπει πλέον την παρακολούθηση και την ενίσχυση της ανάκτησης κρίσιμων υλικών από ρεύματα αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών. Το πρόβλημα είναι ότι μεγάλο μέρος της αξίας εξακολουθεί να χάνεται πριν καν φτάσει στις οργανωμένες μονάδες ανακύκλωσης. Στην Ευρώπη, η Κομισιόν έχει επισημάνει ότι σχεδόν τα μισά ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά απόβλητα δεν συλλέγονται και δεν ανακυκλώνονται με τον προβλεπόμενο τρόπο. Στην περίπτωση των κινητών τηλεφώνων το παράδοξο είναι ακόμη μεγαλύτερο. Το 2022 μόλις 10% των Ευρωπαίων δήλωσαν ότι ανακύκλωσαν το παλιό τους κινητό ή smartphone, και 49% δήλωσαν ότι το κρατούσαν ακόμη στο σπίτι!

Η Ελλάδα, πάντως, εμφανιζόταν στην ίδια έρευνα στην κορυφή της Ευρώπης ως προς το ποσοστό ανθρώπων που δήλωσαν ότι ανακύκλωσαν το παλιό τους κινητό. Το 18% μας δίνει μια άνετη πρωτιά, αν και σε απόλυτα νούμερα παραμένει εντυπωσιακά χαμηλό. Το επιχειρηματικό μοντέλο της ανακύκλωσης ηλεκτρονικών, λοιπόν, δεν στηρίζεται σε ένα «κρυμμένο χρυσάφι» μέσα σε κάθε κινητό, αλλά στην τεράστια κλίμακα. Ένα smartphone μπορεί να περιέχει μόλις μερικά χιλιοστά του γραμμαρίου πολύτιμων μετάλλων, αλλά ένα εκατομμύριο smartphones μετατρέπονται σε δεκάδες τόνους χαλκού, εκατοντάδες κιλά ασημιού, δεκάδες κιλά χρυσού και δεκάδες κιλά παλλαδίου. Και όσο η παγκόσμια κατανάλωση ηλεκτρονικών αυξάνεται, τόσο μεγαλώνει και το «αστικό κοίτασμα» που έχει ήδη εξορυχθεί, μεταποιηθεί και μεταφερθεί στις πόλεις.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News