Ελληνική οικονομία: Οι 4 «ασπίδες» απέναντι στη διεθνή αναταραχή – Γιατί η Ελλάδα δανείζεται φθηνότερα από μεγάλες οικονομίες
Πρωτογενή πλεονάσματα, ταμειακό απόθεμα 32 δισ. ευρώ, πρόωρες αποπληρωμές χρέους και επενδυτική βαθμίδα θωρακίζουν τη χώρα απέναντι στις πιέσεις των διεθνών αγορών – Τι δείχνουν οι προβλέψεις για την ανάπτυξη και το δημόσιο χρέος έως το 2030
Η διεθνής αναταραχή στις αγορές ομολόγων επαναφέρει στο προσκήνιο τις αντοχές των ευρωπαϊκών οικονομιών και το κόστος με το οποίο μπορούν να δανείζονται από τις αγορές. Οι ανησυχίες για τη δημοσιονομική κατάσταση μεγάλων οικονομιών, οι πληθωριστικές πιέσεις και η αύξηση των δαπανών δανεισμού δημιουργούν ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, στο οποίο η Ελλάδα εμφανίζεται να διαθέτει σημαντικές δικλίδες ασφαλείας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, τέσσερις βασικοί παράγοντες λειτουργούν ως γραμμές άμυνας για την ελληνική οικονομία: τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, το ταμειακό απόθεμα των 32 δισ. ευρώ, η στρατηγική πρόωρης αποπληρωμής δημόσιου χρέους και η επενδυτική βαθμίδα, σε συνδυασμό με τους ρυθμούς ανάπτυξης που προβλέπονται υψηλότεροι από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Τα στοιχεία αυτά έχουν ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος δανεισμού αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη δημοσιονομική σταθερότητα και τις δυνατότητες άσκησης οικονομικής πολιτικής.
Ομόλογα: Η Ελλάδα με χαμηλότερο κόστος δανεισμού από άλλες μεγάλες οικονομίες
Ενδεικτική της εικόνας που περιγράφεται στο δημοσίευμα είναι η σύγκριση των αποδόσεων των δεκαετών κρατικών ομολόγων. Με βάση τα στοιχεία που παρατίθενται για τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, η απόδοση του ελληνικού δεκαετούς ομολόγου διαμορφώνεται στο 4,4%, έναντι 4,5% της Ιταλίας, 5,3% της Βρετανίας και άνω του 5% για τις ΗΠΑ. Για τη Γερμανία η αντίστοιχη απόδοση βρίσκεται στο 3,3%.
Το δημοσίευμα αναφέρει επίσης ότι το κόστος δανεισμού της Γαλλίας έχει ξεπεράσει το 5%, λόγω των ανησυχιών για τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας.
Η σύγκριση αποτυπώνει τις συνθήκες που επικρατούν στις αγορές κατά τον χρόνο αναφοράς και δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα δανείζεται φθηνότερα από κάθε ευρωπαϊκή οικονομία. Δείχνει, ωστόσο, ότι η χώρα έχει βελτιώσει τη θέση της σε σχέση με προηγούμενες περιόδους, ενώ οι περιορισμένες χρηματοδοτικές ανάγκες και η διάρθρωση του χρέους της προσφέρουν μεγαλύτερη ευχέρεια στη διαχείριση του δανεισμού.
Πρώτη γραμμή άμυνας: Ανάπτυξη πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης
Η ελληνική οικονομία αναμένεται να διατηρήσει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, οι οποίοι, σύμφωνα με τις προβλέψεις που παραθέτει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, θα κινηθούν υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Για το 2026, ο ρυθμός ανάπτυξης της Ελλάδας προβλέπεται στο 2%, έναντι 0,9% για την Ευρωζώνη. Για το 2027, η ελληνική οικονομία εκτιμάται ότι θα αναπτυχθεί κατά 2,3%, ενώ η αντίστοιχη πρόβλεψη για την Ευρωζώνη διαμορφώνεται στο 1,2%.
Σημαντικό ρόλο στην αναπτυξιακή πορεία αναμένεται να διαδραματίσουν οι επενδύσεις, με τον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου να προβλέπεται ότι θα αυξηθεί κατά 7,7% το 2026 και κατά 7,9% το 2027.
Η ανάπτυξη αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη δημοσιονομική σταθερότητα, καθώς μπορεί να ενισχύσει τα δημόσια έσοδα και να συμβάλει στη μείωση του λόγου του χρέους προς το ΑΕΠ. Οι προβλέψεις, ωστόσο, εξαρτώνται από τις οικονομικές συνθήκες και μπορούν να μεταβληθούν εάν ενταθούν οι διεθνείς πιέσεις.
Δεύτερη γραμμή άμυνας: Τα πρωτογενή πλεονάσματα
Δεύτερο βασικό στοιχείο είναι η διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων. Πρόκειται για το δημοσιονομικό αποτέλεσμα που προκύπτει πριν από την καταβολή των τόκων του δημόσιου χρέους και αποτελεί σημαντικό δείκτη για την πορεία των δημόσιων οικονομικών.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις που παρατίθενται στο δημοσίευμα, το πρωτογενές πλεόνασμα αναμένεται να διαμορφωθεί στο 3,6% του ΑΕΠ το 2026 και στο 3,3% του ΑΕΠ το 2027.
Παράλληλα, προβλέπεται πλεόνασμα στο συνολικό ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης, το οποίο εκτιμάται σε 0,6% του ΑΕΠ για το 2026 και 0,3% για το 2027.
Τα πρωτογενή πλεονάσματα ενισχύουν τη δυνατότητα εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους και δημιουργούν περιθώρια για τη μείωσή του. Από την άλλη πλευρά, η διατήρησή τους απαιτεί σταθερή δημοσιονομική διαχείριση, ενώ οι δυνατότητες πρόσθετων δαπανών εξαρτώνται από τους στόχους και τις αντοχές του προϋπολογισμού.
Τρίτη γραμμή άμυνας: Πρόωρες αποπληρωμές και μείωση του χρέους
Η στρατηγική πρόωρης αποπληρωμής δανείων αποτελεί έναν ακόμη βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομικής πολιτικής. Ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους αξιοποιεί τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια για την αποπληρωμή υποχρεώσεων πριν από την προβλεπόμενη ημερομηνία τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του δημοσιεύματος, τον Ιούνιο αποπληρώθηκαν πρόωρα δάνεια ύψους 6,94 δισ. ευρώ, ενώ στις αρχές Οκτωβρίου ακολούθησε αποπληρωμή επιπλέον 2,5 δισ. ευρώ. Για το τέλος του 2026 προβλέπεται ακόμη μία πρόωρη αποπληρωμή, ύψους 2,2 δισ. ευρώ.
Η συγκεκριμένη πολιτική, σε συνδυασμό με την οικονομική ανάπτυξη, εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση του λόγου του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ.
Οι προβλέψεις του υπουργείου Οικονομικών που παρατίθενται στο δημοσίευμα τοποθετούν τον συγκεκριμένο δείκτη στο 136,7% του ΑΕΠ το 2026 και στο 128,8% το 2027. Ο στόχος είναι να υποχωρήσει κάτω από το 120% το 2029 και κάτω από το 110% το 2030.
Η αποκλιμάκωση του χρέους αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας. Ωστόσο, το απόλυτο ύψος του χρέους παραμένει υψηλό και η μείωσή του εξακολουθεί να αποτελεί βασική πρόκληση για τα δημόσια οικονομικά.
Τέταρτη γραμμή άμυνας: Το ταμειακό απόθεμα και η επενδυτική βαθμίδα
Σημαντικό πλεονέκτημα για την Ελλάδα είναι και το ταμειακό απόθεμα των 32 δισ. ευρώ, το οποίο λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας στις αγορές.
Το απόθεμα παρέχει στο οικονομικό επιτελείο και στον ΟΔΔΗΧ μεγαλύτερη ευελιξία στον προγραμματισμό των εκδόσεων ομολόγων και στη διαχείριση των χρηματοδοτικών αναγκών. Σε περίπτωση επιδείνωσης των συνθηκών δανεισμού, η χώρα διαθέτει ένα πρόσθετο περιθώριο χρόνου και επιλογών, χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από την άμεση προσφυγή στις αγορές.
Στην ίδια κατεύθυνση λειτουργεί η επενδυτική βαθμίδα, την οποία έχει εξασφαλίσει η Ελλάδα από τους μεγάλους διεθνείς οίκους αξιολόγησης. Η αναβάθμιση της πιστοληπτικής εικόνας αποτελεί ένδειξη βελτίωσης της αξιολόγησης των δημόσιων οικονομικών και μπορεί να διευρύνει τη βάση των επενδυτών που ενδιαφέρονται για ελληνικούς τίτλους.
Οι οίκοι αξιολόγησης εξακολουθούν, πάντως, να επισημαίνουν τη σημασία της συνέχισης των μεταρρυθμίσεων και της διατήρησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η επενδυτική βαθμίδα δεν εξαλείφει τους κινδύνους, αλλά αποτελεί παράγοντα που επηρεάζει θετικά την εικόνα της χώρας στις αγορές.
Οι διεθνείς κίνδυνοι που παραμένουν
Παρά τις δικλίδες ασφαλείας, η ελληνική οικονομία δεν είναι αποκομμένη από τις διεθνείς εξελίξεις. Η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων, οι πληθωριστικές πιέσεις και οι γεωπολιτικές εντάσεις μπορούν να επηρεάσουν το κόστος χρηματοδότησης, την κατανάλωση και τις επενδύσεις.
Για την Ελλάδα, η διατήρηση των πρωτογενών πλεονασμάτων, η μείωση του χρέους, η αναπτυξιακή πορεία και το διαθέσιμο ταμειακό απόθεμα μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις. Δεν αποκλείουν, όμως, την εμφάνιση νέων πιέσεων εάν οι διεθνείς συνθήκες επιδεινωθούν.
Το στοίχημα για την ελληνική οικονομία έως το 2030
Η πρόκληση για την ελληνική οικονομία είναι να αξιοποιήσει τα δημοσιονομικά και χρηματοδοτικά πλεονεκτήματα που έχουν διαμορφωθεί, διατηρώντας παράλληλα την ανάπτυξη και συνεχίζοντας τη μείωση του δημόσιου χρέους.
Οι τέσσερις γραμμές άμυνας —ανάπτυξη, πρωτογενή πλεονάσματα, διαχείριση χρέους και ισχυρό ταμειακό απόθεμα σε συνδυασμό με την επενδυτική βαθμίδα— προσφέρουν περιθώρια αντιμετώπισης της διεθνούς αναταραχής. Το κατά πόσο αυτά θα αποδειχθούν επαρκή θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των αγορών, την πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας και τη συνέπεια στην εφαρμογή της δημοσιονομικής πολιτικής.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
