Η «ακτινογραφία» των 16χρονων: Κάπνισμα, ουσίες και τζόγος σε ανησυχητικά ποσοστά
Η πανευρωπαϊκή έρευνα καταγράφει ανοδική πορεία σε κρίσιμους δείκτες και εξαιρετικά εύκολη πρόσβαση σε προϊόντα που κανονικά δεν επιτρέπονται στους ανηλίκους
Ανησυχητική άνοδο στη δοκιμή παράνομων ουσιών, στο κάπνισμα και στην ενασχόληση με τυχερά παιχνίδια καταγράφει η πανευρωπαϊκή έρευνα ESPAD 2024 για τους 16χρονους στην Ελλάδα.
Το 13% των μαθητών δήλωσε ότι έχει χρησιμοποιήσει έστω μία φορά κάποια παράνομη ουσία, κυρίως κάνναβη. Την ίδια στιγμή, το 54% έχει δοκιμάσει παραδοσιακό ή ηλεκτρονικό τσιγάρο και το 36% έχει παίξει ή στοιχηματίσει χρήματα μέσα στους τελευταίους 12 μήνες.
Τα ποσοστά δεν περιγράφουν όλα την ίδια συμπεριφορά: ορισμένα αφορούν δοκιμή έστω μία φορά στη ζωή, ενώ άλλα καταγράφουν πρόσφατη ή καθημερινή χρήση.
Από το 9,4% στο 13% η δοκιμή παράνομων ουσιών
Ένας στους οκτώ 16χρονους στην Ελλάδα ανέφερε ότι έχει δοκιμάσει τουλάχιστον μία παράνομη ουσία. Το ποσοστό διαμορφώθηκε στο 13%, από 9,4% το 2019, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας 25ετίας.
Η κάνναβη αποτελεί τη συχνότερα αναφερόμενη ουσία. Παράλληλα, περίπου ένας στους τρεις μαθητές θεωρεί ότι θα μπορούσε να τη βρει πολύ εύκολα εάν το επιθυμούσε.
Αύξηση καταγράφεται και στην πρόσφατη χρήση, ενώ περίπου το 2% αναφέρει ότι δοκίμασε κάνναβη σε ηλικία 13 ετών ή μικρότερη.
Ένας στους εννέα έχει δοκιμάσει εισπνεόμενες ουσίες
Το 11,4% των μαθητών δήλωσε ότι έχει χρησιμοποιήσει τουλάχιστον μία φορά εισπνεόμενες ουσίες, όπως κόλλα, βενζίνη, διαλύτες ή σπρέι.
Πρόκειται για προϊόντα που κυκλοφορούν νόμιμα στο εμπόριο, αλλά μπορούν να χρησιμοποιηθούν με επικίνδυνο τρόπο λόγω των ουσιών που περιέχουν. Το 4,7% ανέφερε χρήση μέσα στις τελευταίες 30 ημέρες.
Διπλασιάστηκε η μη ιατρική χρήση ηρεμιστικών
Το 7,8% των 16χρονων ανέφερε ότι έχει χρησιμοποιήσει ηρεμιστικό ή υπνωτικό φάρμακο χωρίς ιατρική ένδειξη. Το αντίστοιχο ποσοστό το 2019 ήταν 3,5%.
Συνολικά, το 15% δήλωσε μη ιατρική χρήση κάποιου συνταγογραφούμενου ψυχοδραστικού φαρμάκου, δηλαδή ηρεμιστικού, υπνωτικού ή ισχυρού οπιοειδούς παυσίπονου.
Περίπου ένας στους τέσσερις θεωρεί ότι θα μπορούσε να βρει εύκολα τέτοια φάρμακα εάν το επιθυμούσε.
Το 54% έχει δοκιμάσει τσιγάρο ή vape
Περισσότεροι από τους μισούς μαθητές έχουν καπνίσει παραδοσιακό ή ηλεκτρονικό τσιγάρο τουλάχιστον μία φορά.
Το σχετικό ποσοστό αυξήθηκε από 43% το 2019 σε 54% το 2024. Ένας στους τρεις ανέφερε χρήση κάποιου προϊόντος μέσα στις 30 ημέρες πριν από την έρευνα, ενώ το 19% δήλωσε καθημερινό κάπνισμα.
Η άνοδος αφορά τόσο τα συμβατικά προϊόντα καπνού όσο και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, με την έρευνα να επισημαίνει ιδιαίτερα την έναρξη της χρήσης σε πολύ μικρή ηλικία.
Υποχωρεί η συνολική κατανάλωση αλκοόλ, όχι όμως η υπερβολή
Το ποσοστό των 16χρονων που έχουν καταναλώσει αλκοόλ έστω μία φορά μειώθηκε στο 86%, από 89% το 2019 και 94% το 2015. Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί στη χώρα κατά την τελευταία 25ετία.
Η συνολική υποχώρηση δεν συνοδεύεται, ωστόσο, από αντίστοιχη βελτίωση σε όλους τους δείκτες. Η ESPAD καταγράφει αύξηση στην υπερβολική κατανάλωση –πέντε ή περισσότερα ποτά στην ίδια περίσταση– και στα περιστατικά μέθης.
Σχεδόν όλοι οι μαθητές θεωρούν ότι η πρόσβαση στο αλκοόλ είναι εύκολη, παρά τους ηλικιακούς περιορισμούς στην πώλησή του.
Το 36% έπαιξε ή στοιχημάτισε χρήματα
Περισσότεροι από ένας στους τρεις 16χρονους δήλωσαν ότι έπαιξαν ή στοιχημάτισαν χρήματα σε τυχερό παιχνίδι μέσα στους τελευταίους 12 μήνες.
Το ποσοστό αυξήθηκε από 33% το 2019 σε 36% το 2024. Η άνοδος αφορά κυρίως το διαδικτυακό παιχνίδι, ενώ η συμμετοχή σε επίγεια τυχερά παιχνίδια παρέμεινε σταθερή.
Στον ειδικό δείκτη που αποτυπώνει ενδείξεις προβληματικής ενασχόλησης, η Ελλάδα βρίσκεται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Αυξημένη ενασχόληση με gaming και social media
Η έρευνα εξετάζει επίσης συμπεριφορές που δεν σχετίζονται με ουσίες. Τα αποτελέσματα δείχνουν ενίσχυση της ενασχόλησης με ηλεκτρονικά παιχνίδια, με αξιοσημείωτη αύξηση μεταξύ των κοριτσιών.
Παράλληλα, περισσότεροι μαθητές αναφέρουν προβλήματα που συνδέονται με τη συχνή χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Η ταυτότητα της έρευνας
Η ESPAD αποτελεί τη μεγαλύτερη διακρατική έρευνα για τη χρήση ουσιών και άλλες συμπεριφορές υψηλού κινδύνου στους εφήβους.
Στον κύκλο του 2024 συμμετείχαν 113.882 μαθητές ηλικίας 15 και 16 ετών από 37 ευρωπαϊκές χώρες. Στην Ελλάδα ερωτήθηκαν 6.810 μαθητές της Α΄ Λυκείου από 488 σχολικές μονάδες.
Η ελληνική έρευνα υλοποιήθηκε από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής, Νευροεπιστημών και Ιατρικής Ακριβείας «Κώστας Στεφανής» και χρηματοδοτήθηκε από το υπουργείο Υγείας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- «Θέλω να σταματήσω, αλλά δεν μπορώ»: Τι αποκάλυψε νέα μελέτη για τα social media και τη ΔΕΠΥ στα αγόρια
- Έρευνα: Ο καύσωνας βαραίνει και την ψυχή – Η αθέατη απειλή πίσω από άγχος, αϋπνία και κατάθλιψη
- «Θα πεθάνει το μωρό σου»: Η πίεση πίσω από τις καισαρικές – 7 στις 10 γεννήσεις στην Ελλάδα, πώς επηρεάζεται το δημογραφικό
- «Κοιμάσαι; Θυμάσαι τότε που…»: Γιατί το μυαλό ξεθάβει αμήχανες στιγμές στις 3 το πρωί
- Πλένουμε ή όχι το κοτόπουλο; Η σωστή απάντηση και οι κανόνες ασφαλείας
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
