Σκάνδαλο 70 εκατ. ευρώ στην Εσθονία: Παραιτήθηκε ο υπουργός Άμυνας για τις οβίδες της Ουκρανίας

Ισχυρές πολιτικές αναταράξεις προκαλεί στην Εσθονία η υπόθεση των αμυντικών προμηθειών, με τον υπουργό Άμυνας Χάννο Πέβκουρ να ανακοινώνει την παραίτησή του και να αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη για τα σοβαρά προβλήματα που εντόπισαν οι ελεγκτικές αρχές στον τομέα ευθύνης του.

Στο επίκεντρο βρίσκεται συμφωνία για την προμήθεια οβίδων πυροβολικού προς την Ουκρανία, για την οποία καταβλήθηκαν προκαταβολές περίπου 70 εκατ. ευρώ. Η υπόθεση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς οι εταιρείες που ανέλαβαν τις συμβάσεις δεν είχαν προηγούμενο ιστορικό παραγωγής των συγκεκριμένων πυρομαχικών, ενώ οι παραδόσεις αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα.

Ο Πέβκουρ ανακοίνωσε την παραίτησή του το βράδυ της Τετάρτης 2 Σεπτεμβρίου, μετά την ένταση που προκάλεσαν τα ευρήματα της Εθνικής Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τη διαχείριση του αμυντικού τομέα.

«Ένας ηγέτης πρέπει να έχει τη δύναμη και το θάρρος να αναλαμβάνει την ευθύνη», ήταν το βασικό μήνυμα του απερχόμενου υπουργού, ο οποίος υποστήριξε ότι δεν χειρίζεται προσωπικά τις διαπραγματεύσεις κάθε σύμβασης, αλλά αναγνώρισε ότι η πολιτική ευθύνη για τον τομέα της Άμυνας καταλήγει στον ίδιο.

Τα 70 εκατ. ευρώ και η συμφωνία που μπήκε στο μικροσκόπιο

Η υπόθεση ξεκινά το 2024, όταν το Εσθονικό Κέντρο Αμυντικών Επενδύσεων, γνωστό ως RKIK, σύναψε συμβάσεις για την αγορά βλημάτων πυροβολικού που προορίζονταν για την Ουκρανία.

Αντισυμβαλλόμενη ήταν η Datasel S.R.L., εταιρεία καταχωρισμένη στην Ιταλία και συνδεδεμένη με την ινδική Neco Defence Munitions.

Τον Αύγουστο του 2024 καταβλήθηκε η πρώτη προκαταβολή, ύψους 15 εκατ. ευρώ, και ακολούθησε δεύτερη πληρωμή 10 εκατ. ευρώ τον Οκτώβριο. Παρά τις καθυστερήσεις που είχαν ήδη εμφανιστεί, υπογράφηκαν και νέες συμβάσεις μέχρι το τέλος της χρονιάς, ανεβάζοντας τις προκαταβολές συνολικά σε περίπου 70 εκατ. ευρώ.

Τα χρήματα προέρχονταν από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για την Ειρήνη, το χρηματοδοτικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του οποίου υποστηρίζεται, μεταξύ άλλων, η παροχή στρατιωτικού εξοπλισμού προς την Ουκρανία.

Εταιρείες χωρίς προηγούμενη παραγωγή οβίδων

Το στοιχείο που προκάλεσε τις μεγαλύτερες αντιδράσεις ήταν το ιστορικό των επιχειρήσεων που επιλέχθηκαν.

Το δημόσιο δίκτυο ERR, επικαλούμενο την έρευνα της Eesti Ekspress, αναφέρει ότι ούτε η Datasel ούτε η μητρική της είχαν προηγουμένως παράγει οβίδες πυροβολικού.

Η πρώτη παρτίδα επρόκειτο να φτάσει στην Ουκρανία τον Νοέμβριο του 2024, όμως άρχισαν διαδοχικές καθυστερήσεις και προβλήματα στην εκτέλεση των συμβάσεων.

Η Εσθονία έχει πλέον τερματίσει τις επίμαχες συμβάσεις και η οικονομική διαφορά έχει περάσει σε διαδικασία επίλυσης μέσω διαιτησίας.

Πέβκουρ: Τα πυρομαχικά δεν ήταν «άχρηστα»

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στο τι συνέβη με το υλικό που τελικά έφτασε.

Ο Πέβκουρ διευκρίνισε στις 3 Σεπτεμβρίου ότι δεν επρόκειτο για «άχρηστα» πυρομαχικά. Όπως είπε, το υλικό που παραδόθηκε ήταν χαμηλής ποιότητας και ελλιπές, με την εσθονική πλευρά να θεωρεί ότι υπήρξε παραβίαση των συμβατικών υποχρεώσεων από τον προμηθευτή.

Από την άλλη πλευρά, η Datasel αμφισβητεί την εκδοχή των εσθονικών αρχών. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι είχε παραδώσει και τιμολογήσει υλικό δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ και αρνείται ότι οι έλεγχοι είχαν καταλήξει σε προβλήματα ποιότητας όπως αυτά που της αποδίδονται.

Η έκθεση που άνοιξε τον ασκό του Αιόλου

Η παραίτηση Πέβκουρ ήρθε μετά τη δημοσιοποίηση, στις 28 Αυγούστου, νέας έκθεσης της Εθνικής Ελεγκτικής Υπηρεσίας της Εσθονίας.

Οι ελεγκτές καταγράφουν σοβαρές και επαναλαμβανόμενες αδυναμίες στη διαχείριση συμβάσεων, στην παρακολούθηση της εκτέλεσής τους, στον έλεγχο των παραλαμβανόμενων προϊόντων και στην καταγραφή κρατικού εξοπλισμού.

Η υπηρεσία προειδοποίησε ότι τα προβλήματα αυξάνουν τον κίνδυνο κακής χρήσης δημόσιου χρήματος και περιουσίας, σε μια περίοδο κατά την οποία ο αμυντικός προϋπολογισμός της χώρας αυξάνεται με μεγάλη ταχύτητα.

Στο παιχνίδι και η εισαγγελία

Η πολιτική κρίση συνοδεύεται πλέον και από ποινική έρευνα.

Η εισαγγελία της Εσθονίας έχει ανοίξει ποινική διαδικασία για ζητήματα που αφορούν τη διαχείριση και τα οικονομικά του τομέα Άμυνας, εξετάζοντας στοιχεία που έχουν αναδειχθεί από διαδοχικές εκθέσεις της Εθνικής Ελεγκτικής Υπηρεσίας.

Η υπόθεση περνά πλέον στην κυβέρνηση και τη Βουλή

Οι επιπτώσεις ξεπερνούν ήδη το πρόσωπο του απερχόμενου υπουργού.

Η ειδική επιτροπή κατά της διαφθοράς του εσθονικού Κοινοβουλίου συνεδριάζει στις 3 Σεπτεμβρίου ειδικά για τα προβλήματα στη χρήση κρατικών πόρων στον αμυντικό τομέα. Μεταξύ των ερωτημάτων που τίθενται είναι ποιοι γνώριζαν τους κινδύνους της συμφωνίας των 70 εκατ. ευρώ και σε ποιο επίπεδο εγκρίθηκαν οι σχετικές αποφάσεις.

Την ίδια ώρα, η αντιπολίτευση επιχειρεί να διευρύνει την πολιτική πίεση και προς τον πρωθυπουργό Κρίστεν Μίχαλ, με το Κόμμα του Κέντρου να εξετάζει πρόταση δυσπιστίας μετά την παραίτηση Πέβκουρ.

Έτσι, μια υπόθεση που άρχισε ως πρόβλημα αμυντικών προμηθειών έχει πλέον εξελιχθεί σε ευρύτερη δοκιμασία για τον τρόπο με τον οποίο η Εσθονία διαχειρίζεται τα συνεχώς αυξανόμενα κονδύλια για την άμυνα, με τον έλεγχο να περνά από τις συμβάσεις και τις παραδόσεις στο πεδίο της πολιτικής ευθύνης και της ποινικής διερεύνησης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Λειψία: DNA, μια κεραία και δύο ύποπτοι – Πώς ξετυλίγεται το κουβάρι της επίθεσης με drones
• Βόσπορος: Δεξαμενόπλοια «ντύνονται» με δίχτυα, λάστιχα και δεξαμενές νερού για τα drones
• Γερμανία: Σε νέα διάσταση η έρευνα για το χτύπημα στο ρεύμα – Στο κάδρο τρομοκρατική οργάνωση
• Ερντογάν: Η Ελλάδα να σταματήσει να εξοπλίζει τα νησιά – «Η Τουρκία δεν εποφθαλμιά εδάφη»
• Ναυάγιο στο Μαρμαρά: Εξετάζεται το ενδεχόμενο «T-bone», 10 αγνοούμενοι

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News