Η Ερση Σωτηροπούλου στην «Π»: Μια περιπέτεια γραφής με στοιχεία παράτολμου ταξιδιού
Η βραβευμένη συγγραφέας μιλάει στην «Π» για τη δοκιμασία στην οποία την επέβαλε η συγγραφή του βιβλίου της, το σύγχρονο φαινόμενο της ιατροποίησης, τη διπλή επίδραση της βαθιάς θλίψης, το ακατανόητο του θανάτου.
Οταν διαβάζεις, στην πρώτη κιόλας αράδα ενός βιβλίου «Το πρόβλημα είναι οι γιατροί, όχι ο καρκίνος» ξέρεις πως ό,τι ακολουθήσει θα είναι ζόρικο. Και δεν διαψεύδεσαι. Η αφοπλιστική «Σενιορίτα» (εκδ. Πατάκη) της Ερσης Σωτηροπούλου φέρνει την ηρωίδα της αντιμέτωπη με το πένθος εν μέσω πολύχρωμων εκρήξεων χαράς, κεφιού και επιθυμίας, με μνήμες οδυνηρές, αλλά και αόριστες, ακόμα και με τον ίδιο της τον εαυτό που καίτοι αδύναμος μπρος στην ασθένεια και τη θνητότητα, επιδεικνύει τόλμη και δυναμικότητα. Η βραβευμένη συγγραφέας μιλάει στην «Π» για τη δοκιμασία στην οποία την επέβαλε η συγγραφή του βιβλίου της, το σύγχρονο φαινόμενο της ιατροποίησης, τη διπλή επίδραση της βαθιάς θλίψης, το ακατανόητο του θανάτου.
PHOTO CREDITS: PARIS TAVITIAN
-Πότε και με ποια αφορμή σας προ(σ)κάλεσε η Σενιορίτα να εκφράσετε όσα υπήρχαν μέσα σας;
Ηταν μια φράση, η πρώτη φράση του βιβλίου. Βρισκόμουν στην Πόλη του Μεξικού. Βγήκα από το σπίτι των φίλων μου, ήταν αργά το απόγευμα, προχώρησα λίγα μέτρα μέχρι τη γωνία και κατηφόρισα στην κεντρική λεωφόρο. Περπάτησα άσκοπα, θυμάμαι ότι ήμουν αναποφάσιστη, πήγα μερικές φορές μπρος πίσω. Τελικά μπήκα σε μια τακερία. Μόλις κάθισα στο τραπέζι, η φράση «Το πρόβλημα είναι οι γιατροί, όχι ο καρκίνος» ήρθε στο μυαλό μου. Ετσι ξεκίνησαν όλα. Είχα καλή διάθεση εκείνη την ημέρα, δεν υπήρχαν μαύρες σκέψεις. Η φράση ήρθε ουρανοκατέβατη. Φυσικά τίποτα δεν είναι ουρανοκατέβατο.
-Σε μια τακερία στην Πόλη του Μεξικού, η Σενιορίτα έρχεται αντιμέτωπη με την ασθένεια, την απώλεια και το πένθος, παλεύοντας με τις λέξεις, τις μνήμες, την αδυναμία να αποτρέψει το αναπόφευκτο -«άοπλη» δηλώνει. Τι απαίτησε, ψυχολογικά και σωματικά, από εσάς αυτή η πάλη;
Η Σενιορίτα ήταν μια δοκιμασία με την κυριολεξία του όρου, όχι μεταφορικά. Και κάθε μέρα η επιβολή της στην καθημερινή μου ζωή, στους ρυθμούς μου, στον ύπνο μου, γινόταν πιο ισχυρή.
Εγραφα κάτι άλλο εκείνη την εποχή. Ηταν ένα μυθιστόρημα που είχα ξεκινήσει από καιρό και τώρα περιμένει. Δεν είχα κανέναν λόγο να με ρουφήξει η Σενιορίτα. Αλλά δεν υπήρχε τρόπος διαφυγής.
Εκ των υστέρων, μοιάζει μια περιπέτεια γραφής με στοιχεία παράτολμου ταξιδιού, με τα απρόοπτα και τις ανατροπές ενός ταξιδιού που εξερευνά μια χώρα αγεωγράφητη, μόνο που το δικό μου ταξίδι συνέβαινε εν ακινησία. Ομως όσο το ζούσα μέχρι να τελειώσει το βιβλίο, πέρασα περισσότερο από δύο χρόνια σε κατάσταση πολιορκίας. Ξέρω ότι ακούγεται υπερβολικό. Η Σενιορίτα επέβαλε μια τυραννική συνθήκη, στην οποία ήταν αδύνατον αντισταθώ.
-«Το πρόβλημα είναι οι γιατροί, όχι ο καρκίνος», η πρώτη αράδα της νουβέλας σας. Προς τους δεύτερους, μάλιστα, παραθέτετε κλητικές διαφόρων αποχρώσεων, εκ μέρους συγγενών ασθενών στη ΜΕΘ. Πώς προσδιορίζετε αυτό το πρόβλημα;
Το μάντρα γιατρέ, γιατρέ, ηχεί παντού, το ακούς κάθε στιγμή. Λέγεται ακόμα κι όταν ξέρεις ότι κάθε προσπάθεια έχει καταδικαστεί και ότι το τέλος πλησιάζει. Αρκεί να πεις «Γιατρέ» και να τον κοιτάξεις στα μάτια με αγωνία, για να σου δώσει μια ψευδαίσθηση ελπίδας. Τα τελευταία δέκα, είκοσι χρόνια συμβαίνει μια ραγδαία ιατροποίηση στις δυτικές κοινωνίες. Γιατροί, αρρώστιες, φάρμακα καταλαμβάνουν όλο και περισσότερο χώρο στη ζωή μας. Το σύμπαν της αρρώστιας μοιάζει να διαστέλλεται συνεχώς. Θα μου πείτε ότι παλιότερα οι άνθρωποι ζούσαν λιγότερο, αρρώσταιναν και πέθαιναν. Πράγματι, η Ιατρική έχει επιμηκύνει σημαντικά τη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής. Οι άνθρωποι ζουν περισσότερο, όμως δεν είναι υγιείς.
-«Ο θάνατος τον είχε προσβάλει. Κι αν είχε δίκιο; Αν ο θάνατος ήταν η μεγαλύτερη ταπείνωση;» γράφετε. Στα δικά σας μάτια, τι είναι ο θάνατος;
Για μεγάλο μέρος της ζωής μας, ο θάνατος είναι κάτι αφηρημένο. Μας αφορά όλους, αλλά η λέξη είναι κενή. Πέρα από τις θρησκευτικές, μεταφυσικές, ποιητικές κ.λπ. προσεγγίσεις, η λέξη θάνατος δεν παραπέμπει σε κάτι που μπορούμε να αναπαραστήσουμε στο μυαλό μας, όπως συμβαίνει με τις περισσότερες λέξεις. Δεν υπάρχει εμπειρία θανάτου. Στη Σενιορίτα, ο θάνατος, πέρα από τη συντριβή που προκαλεί, μοιάζει κάτι ακατανόητο, αφύσικο.
-Η Σενιορίτα βιώνει από τη μια το βαθύ αποτύπωμα του θανάτου και από την άλλη, την ξέφρενη χαρά του καρναβαλιού, την παράδοση «στον ίλιγγο της επιθυμίας» που επικρατούν στην Avenida. Είναι αυτή η αντίθεση μια παραδοχή της ίδιας της ζωής;
Και ναι όχι. Η ηρωίδα περιπλανιέται σε μια πόλη που δεν γνωρίζει, τριγυρίζει σ’ ένα λαϊκό πανηγύρι, παρατηρεί τα πάντα γύρω της και τις παραμικρές λεπτομέρειες, οι οποίες συχνά μεγεθύνονται, τα χρώματα παίρνουν αλλόκοτες αποχρώσεις. Ταυτόχρονα, το πένθος, η λιτανεία των νοσοκομείων, επανέρχονται στο μυαλό της. Αρχίζει να σκάβει μέσα της σκάβει όλο και πιο βαθιά, θέλει να φτάσει στην αρχή του μίτου, στο σημείο που όλα ξεκίνησαν. Σκέψεις παράταιρες, ξεχύνονται και χάνονται πριν ολοκληρωθούν, αναμνήσεις που είχε θάψει ανεβαίνουν πάλι στην επιφάνεια. Υπάρχουν φορές που η βαθιά θλίψη σε κάνει απολίθωμα, τα πάντα νεκρώνουν. Κι άλλοτε η ψυχική συντριβή, αυτό το τέρας που αναπνέει μέσα σου σαν ζωντανός οργανισμός, εντείνει την εγρήγορση, οξύνει τις αισθήσεις.
-Σε συνέντευξή μας το 2019, με αφορμή τo ποίημά σας «Ανθρωπος στη Θάλασσα», αναφέρατε «έζησα το πένθος στους παγετώνες» -ήταν τότε πρόσφατος ο χαμός της μητέρας σας. Πώς λειτουργεί το γράψιμο για εσάς, όταν το πένθος εξακολουθεί να ζει μέσα σας;
Υπήρχε μια σύμπνοια στο πένθος με τους παγετώνες. Γιατί και οι παγετώνες υπέφεραν. Πέθαιναν, γκρεμίζονταν με φρικιαστικούς ήχους. Αντίθετα, φοβάμαι ότι η Σενιορίτα αγρίεψε το πένθος.
-Ταξιδεύετε συχνά. Οταν δεν γράφετε στους τόπους όπου βρίσκεστε, τι σας δίνει χαρά και -ενδεχομένως- μια αίσθηση γαλήνης;
Είμαι πιο ήρεμη, ο ρυθμός της ζωής μου πιο ισορροπημένος. Οι καθημερινές σκοτούρες γίνονται λιγότερο αιχμηρές. Και γράφω καλύτερα με το βλέμμα μου στραμμένο στην Ελλάδα όταν υπάρχει μια απόσταση.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
