ΠΟΥ: Σχεδόν διπλάσια τα νέα περιστατικά καρκίνου έως το 2050

Σχεδόν 35 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις καρκίνου τον χρόνο ενδέχεται να καταγράφονται παγκοσμίως έως το 2050, εφόσον δεν ενισχυθούν άμεσα η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η πρόσβαση στη θεραπεία.

Η νέα έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, η οποία εκπονήθηκε σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο, εκτιμά ότι το 2024 διαγνώστηκαν 20,6 εκατομμύρια περιστατικά, ενώ σχεδόν 10 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από τη νόσο. Ο καρκίνος παραμένει η δεύτερη κυριότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως μετά τα καρδιαγγειακά νοσήματα και ευθύνεται για περισσότερους από 26.000 θανάτους κάθε ημέρα.

Η αναμενόμενη αύξηση δεν αποδίδεται σε έναν μόνο παράγοντα. Η γήρανση και η αύξηση του πληθυσμού, η μεγαλύτερη έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες και οι επίμονες ανισότητες μεταξύ των συστημάτων υγείας δημιουργούν μια πολύ διαφορετική εικόνα ανάλογα με τη χώρα, το εισόδημα και την πρόσβαση του ασθενούς στις απαραίτητες υπηρεσίες.

Περισσότερες από 2,1 εκατ. διαγνώσεις στις ΗΠΑ το 2026

Μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες εκτιμάται ότι μέσα στο 2026 θα διαγνωστούν 2.114.850 νέα περιστατικά καρκίνου, δηλαδή περίπου 5.800 την ημέρα, ενώ οι θάνατοι αναμένεται να φτάσουν τους 626.140.

Ο καρκίνος του προστάτη αναμένεται να είναι η συχνότερη καταγεγραμμένη διάγνωση μεταξύ των επιμέρους καρκίνων, με περίπου 333.830 νέα περιστατικά, ενώ ακολουθεί ο διηθητικός καρκίνος του μαστού με περισσότερες από 324.000 διαγνώσεις σε γυναίκες και άνδρες και ο καρκίνος του πνεύμονα με περίπου 229.410 περιστατικά.

Παρά τη μεγάλη επιβάρυνση, τα στοιχεία της American Cancer Society καταγράφουν και σημαντική πρόοδο. Η πενταετής σχετική επιβίωση για το σύνολο των καρκίνων στις ΗΠΑ έφτασε για πρώτη φορά το 70%, ενώ η θνησιμότητα έχει μειωθεί συνολικά κατά 34% από το 1991, αποτρέποντας περίπου 4,8 εκατομμύρια θανάτους.

Η βελτίωση αυτή δεν είναι ίδια για όλες τις μορφές της νόσου. Ο καρκίνος του πνεύμονα εξακολουθεί να προκαλεί τους περισσότερους θανάτους στις ΗΠΑ, περισσότερους από όσους ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του παγκρέατος μαζί.

Γιατί αναμένεται τόσο μεγάλη αύξηση έως το 2050

Η προβλεπόμενη άνοδος σε σχεδόν 35 εκατομμύρια νέα περιστατικά ετησίως σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με τη δημογραφική αλλαγή.

Καθώς περισσότεροι άνθρωποι ζουν έως μεγαλύτερες ηλικίες, αυξάνεται και ο αριθμός όσων φτάνουν στις ηλικιακές ομάδες στις οποίες ο καρκίνος εμφανίζεται συχνότερα. Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία, καθώς συσσωρεύονται οι εκθέσεις σε παράγοντες κινδύνου και μειώνεται σταδιακά η αποτελεσματικότητα των μηχανισμών κυτταρικής επιδιόρθωσης.

Στην αύξηση συμβάλλουν επίσης:

• το κάπνισμα
• η κατανάλωση αλκοόλ
• η παχυσαρκία
• η ανεπαρκής σωματική δραστηριότητα
• η ανθυγιεινή διατροφή
• η ατμοσφαιρική ρύπανση
• η υπεριώδης ακτινοβολία
• επαγγελματικές εκθέσεις
• λοιμώξεις όπως ο HPV, οι ηπατίτιδες Β και C και το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού

Η νέα ανάλυση του ΠΟΥ και του IARC υπολογίζει ότι περίπου το 37% όλων των νέων περιστατικών, δηλαδή σχεδόν τέσσερις στις δέκα περιπτώσεις, συνδέεται με παράγοντες που μπορούν να προληφθούν. Το κάπνισμα αποτελεί τη σημαντικότερη αποτρέψιμη αιτία, ακολουθούμενο από τις λοιμώξεις και το αλκοόλ.

Τέσσερις στις δέκα περιπτώσεις μπορούν να προληφθούν

Τα στοιχεία για την πρόληψη είναι από τα σημαντικότερα της έκθεσης, καθώς δείχνουν ότι η αύξηση του καρκίνου δεν αποτελεί αποκλειστικά αναπόφευκτη συνέπεια της γήρανσης του πληθυσμού.

Περίπου 7,1 εκατομμύρια από τα περιστατικά που καταγράφηκαν το 2022 συνδέθηκαν με 30 παράγοντες κινδύνου που μπορούν να περιοριστούν. Οι τρεις μορφές καρκίνου που αντιπροσώπευαν σχεδόν τις μισές αποτρέψιμες περιπτώσεις ήταν ο καρκίνος του πνεύμονα, του στομάχου και του τραχήλου της μήτρας.

Ο καρκίνος του πνεύμονα συνδέεται κυρίως με το κάπνισμα και την ατμοσφαιρική ρύπανση, ο καρκίνος του στομάχου με το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού και ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας σχεδόν αποκλειστικά με τη λοίμωξη από HPV.

Οι πολιτικές κατά του καπνίσματος, ο εμβολιασμός κατά του HPV και της ηπατίτιδας Β, η μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ, η βελτίωση της ποιότητας του αέρα και η ενίσχυση της σωματικής δραστηριότητας μπορούν να αποτρέψουν εκατομμύρια περιστατικά.

Η περιοχή όπου ζει ο ασθενής αλλάζει τις πιθανότητες επιβίωσης

Η παγκόσμια επιβάρυνση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα.

Το 2024 η Ασία συγκέντρωσε το 50,7% των νέων περιστατικών και το 56,5% των θανάτων, κυρίως λόγω του μεγάλου πληθυσμού της. Η Ευρώπη, παρότι αντιπροσωπεύει περίπου το 9% του παγκόσμιου πληθυσμού, κατέγραψε το 21% των περιστατικών και το 20% των θανάτων.

Σε αρκετές χώρες της Αφρικής και της Ασίας τα ποσοστά διάγνωσης εμφανίζονται χαμηλότερα, αλλά η θνησιμότητα είναι δυσανάλογα υψηλή, καθώς οι ασθενείς συχνά διαγιγνώσκονται σε πιο προχωρημένο στάδιο ή δεν έχουν πρόσβαση σε θεραπεία.

Η απόσταση ανάμεσα στις πλούσιες και τις φτωχότερες χώρες αποτυπώνεται καθαρά στον καρκίνο του μαστού. Στις χώρες υψηλού εισοδήματος, το 87% των γυναικών επιβιώνει τουλάχιστον πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση. Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται περίπου στο 42%.

Λιγότερες από μία στις τρεις χώρες έχουν εντάξει σήμερα ολοκληρωμένες υπηρεσίες φροντίδας για τον καρκίνο στα πακέτα καθολικής υγειονομικής κάλυψης. Ακόμη και βασικά αντικαρκινικά φάρμακα παραμένουν απρόσιτα για μεγάλο μέρος του πληθυσμού: η διαθεσιμότητα των 20 φαρμάκων που θεωρούνται υψηλής προτεραιότητας κυμαίνεται από 9% έως 54% στις χώρες χαμηλού και χαμηλότερου μεσαίου εισοδήματος, έναντι 68% έως 94% στις χώρες υψηλού εισοδήματος.

Το οικονομικό βάρος για ασθενείς και οικογένειες

Ο καρκίνος δεν επιβαρύνει μόνο την υγεία των ασθενών. Συχνά επηρεάζει το εισόδημα, την εργασία και τη δυνατότητα μιας οικογένειας να καλύψει βασικές ανάγκες.

Η πρώτη παγκόσμια έρευνα του ΠΟΥ σε ανθρώπους που έχουν βιώσει τη νόσο έδειξε ότι τουλάχιστον το 45% αντιμετώπισε οικονομικές δυσκολίες. Περισσότεροι από τους μισούς ανέφεραν επιβάρυνση της ψυχικής τους υγείας, ενώ σχεδόν όλοι οι φροντιστές περιέγραψαν πίεση που συνδεόταν με απλήρωτη φροντίδα, κοινωνική απομόνωση και περιορισμό της επαγγελματικής τους δραστηριότητας.

Το οικονομικό κόστος γίνεται βαρύτερο όταν η δημόσια κάλυψη είναι περιορισμένη και οι οικογένειες καλούνται να πληρώσουν από την τσέπη τους εξετάσεις, μετακινήσεις, φάρμακα ή μακροχρόνια υποστήριξη.

Η αύξηση των νέων θεραπειών, από την ανοσοθεραπεία και τις στοχευμένες αγωγές έως τις κυτταρικές και γονιδιακές προσεγγίσεις, έχει διευρύνει τις θεραπευτικές επιλογές για αρκετές μορφές καρκίνου. Δεν έχει εξασφαλίσει, όμως, ισότιμη πρόσβαση σε αυτές.

Η πρόοδος στην έρευνα δεν φτάνει παντού

Η επιστημονική δραστηριότητα αυξάνεται γρήγορα. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, ο αριθμός των καταγεγραμμένων κλινικών δοκιμών αυξήθηκε κατά μέσο όρο 7,3% ετησίως από το 2005 έως το 2021.

Οι νέες θεραπείες έχουν βελτιώσει σημαντικά την επιβίωση σε μορφές καρκίνου που στο παρελθόν είχαν ιδιαίτερα δυσμενή πρόγνωση. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, η πενταετής επιβίωση στο πολλαπλό μυέλωμα αυξήθηκε από 32% σε 62%, στον καρκίνο του ήπατος από 7% σε 22% και στον καρκίνο του πνεύμονα από 15% σε 28% σε σύγκριση με τα μέσα της δεκαετίας του 1990.

Ο ΠΟΥ επισημαίνει, ωστόσο, ότι η καινοτομία πρέπει να συνδέεται με τις πραγματικές ανάγκες της δημόσιας υγείας. Μια θεραπεία που παραμένει οικονομικά ή γεωγραφικά απρόσιτη δεν μπορεί να μειώσει ουσιαστικά το παγκόσμιο βάρος της νόσου.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει στην ανάλυση απεικονίσεων, στην έρευνα φαρμάκων και στην εξατομίκευση της θεραπείας, όμως δεν αποτελεί από μόνη της «θεραπεία για τον καρκίνο». Ο καρκίνος περιλαμβάνει εκατοντάδες διαφορετικές νόσους, με διαφορετικούς βιολογικούς μηχανισμούς και θεραπευτικές ανάγκες.

Οι τρεις αλλαγές που ζητά ο ΠΟΥ

Η έκθεση περιλαμβάνει επτά συστάσεις, οργανωμένες γύρω από τρεις βασικές στρατηγικές κατευθύνσεις.

Καλύτερες δυνατότητες

Ο ΠΟΥ ζητά την ενσωμάτωση της πρόληψης, της διάγνωσης, της θεραπείας και της ανακουφιστικής φροντίδας στα συστήματα καθολικής υγειονομικής κάλυψης.

Ζητά επίσης επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό, ώστε όλες οι χώρες να διαθέτουν επαρκείς επαγγελματίες υγείας, εργαστήρια, διαγνωστικές υπηρεσίες και θεραπευτικές υποδομές.

Καλύτερη προστασία

Οι ασθενείς και οι οικογένειές τους πρέπει να προστατεύονται από τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες της νόσου.

Αυτό περιλαμβάνει οικονομική κάλυψη, εργασιακή προστασία, ψυχολογική υποστήριξη και ουσιαστική συμμετοχή των ανθρώπων που έχουν βιώσει τον καρκίνο στον σχεδιασμό των υπηρεσιών υγείας.

Καλύτερη αξιοποίηση των πόρων

Η έρευνα και η καινοτομία πρέπει να συνδέονται με τις ανάγκες του πληθυσμού και όχι μόνο με την ανάπτυξη τεχνολογικά προηγμένων αλλά δυσπρόσιτων θεραπειών.

Ο ΠΟΥ ζητά δικαιότερη πρόσβαση στα φάρμακα και στις νέες θεραπευτικές επιλογές, καλύτερη χρήση των διαθέσιμων πόρων και μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη και στην έγκαιρη διάγνωση.

«Ο καρκίνος είναι μια βαθιά προσωπική ασθένεια που αγγίζει σχεδόν όλους μας. Ωστόσο, το αν ένας άνθρωπος θα επιβιώσει δεν θα πρέπει ποτέ να εξαρτάται από τον τόπο στον οποίο γεννήθηκε ή από το εισόδημά του», δήλωσε ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Κάθεσαι πολλές ώρες χωρίς διάλειμμα; Τι δείχνει νέα μελέτη για την υγεία
• Το μεγάλο μυστικό: Όταν ένα φλυτζάνι όσπρια μειώνει χοληστερόλη και φλεγμονές
• Ο καφές «σύμμαχος» για το ήπαρ; Τι δείχνει νέα μεγάλη μελέτη
• Δεν χρειάζεται να περιμένεις την Πρωτοχρονιά: Το «κόλπο» των ψυχολόγων για να ξαναπιάσεις τους στόχους σου
• Τι στο καλό τρώει ο Χάαλαντ; Το μενού των 6.000 θερμίδων που έχει γίνει viral

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News