Όταν η ελληνική trash TV έφτιαχνε influencers χωρίς ίντερνετ
Πριν το TikTok, τα reels και τα viral βίντεο, η ελληνική τηλεόραση είχε ήδη φτιάξει τους δικούς της ανθρώπους-φαινόμενα. Ο Κάτμαν, ο Γιώργος Ταμπάκης, ο Εθνικός Σταρ, ο Mr Εθνικά Μπούτια και πολλά ακόμη πρόσωπα της λεγόμενης trash TV έγιναν αναγνωρίσιμα μέσα από ατάκες, εκκεντρικές εμφανίσεις και επαναλαμβανόμενη τηλεοπτική έκθεση, προλαβαίνοντας με τον πιο άναρχο τρόπο τη σημερινή κουλτούρα των influencers.
Η ελληνική τηλεόραση των 90s και των πρώτων χρόνων του 2000 έβγαλε πρόσωπα που δεν χωρούσαν εύκολα στις κλασικές κατηγορίες της showbiz. Δεν ήταν ηθοποιοί, δεν ήταν τραγουδιστές με κανονική δισκογραφική διαδρομή, δεν ήταν παρουσιαστές, δεν ήταν celebrities με την παραδοσιακή έννοια. Κι όμως, έγιναν αναγνωρίσιμοι. Τους ήξερε ο κόσμος από το μικρό τους όνομα, από ένα παρατσούκλι, από μια ατάκα, από έναν τρόπο ομιλίας, από μια υπερβολική εμφάνιση.
Πριν από τα social media, η τηλεόραση είχε ήδη βρει τον τρόπο να φτιάχνει μικρές, ιδιόμορφες διασημότητες. Ο Κάτμαν, ο Γιώργος Ταμπάκης, ο Παναγιώτης Κολλημένος, η Μαλάμω, ο Βας-Βας Παρασκευάς, η «Γυναίκα Μαραντόνα», ο Ανδρέας Ευαγγελόπουλος ως «Εθνικός Σταρ» και ο Γιώργος Σταυρόπουλος ως «Mr Εθνικά Μπούτια» ανήκουν σε εκείνη την τηλεοπτική γενιά που πέρασε από την περιφέρεια του θεάματος στο κέντρο της κουβέντας. Πολλά από αυτά τα πρόσωπα συνδέθηκαν με εκπομπές της Αννίτας Πάνια, όπως το «Χρυσό Κουφέτο», τα «Παρατράγουδα», οι «Αϋπνίες» και το «Je t’aime», ενώ η λεγόμενη trash TV είχε ήδη ανοίξει χώρο μέσα από εκπομπές όπως το «Ερωτοδικείο» της Βίκυς Μιχαλονάκου.
Η λέξη «influencer» δεν υπήρχε τότε στο ελληνικό λεξιλόγιο. Υπήρχε όμως ο μηχανισμός. Ένα πρόσωπο εμφανιζόταν στην τηλεόραση, έλεγε κάτι που κολλούσε, αποκτούσε επαναληψιμότητα, έμπαινε σε παρέες, γινόταν υλικό για μίμηση, σχόλιο και κουβέντα. Αυτό που σήμερα γίνεται με stories, reels και TikTok clips, τότε γινόταν με επαναλήψεις εκπομπών, βιντεοκασέτες, αποσπάσματα που κυκλοφορούσαν από στόμα σε στόμα και τηλεοπτικές εμφανίσεις που περίμενε το κοινό σχεδόν σαν μικρό επεισόδιο σειράς.
Διαβάστε επίσης: Από τον «Ακάκιο» στο «αγαπούλα, πούλα»: Οι διαφημίσεις που έγιναν η ατάκα μιας εποχής
Η Αννίτα Πάνια και το εργαστήριο της cult διασημότητας
Η Αννίτα Πάνια υπήρξε κεντρικό πρόσωπο σε αυτή την τηλεοπτική μετάβαση. Οι εκπομπές της δεν παρουσίαζαν μόνο «παράξενους» καλεσμένους ή ανθρώπους που ήθελαν να τραγουδήσουν, να βρουν σύντροφο ή να εμφανιστούν στην τηλεόραση. Δημιουργούσαν χαρακτήρες. Έδιναν διάρκεια σε πρόσωπα που σε άλλη περίπτωση θα εμφανίζονταν μία φορά και θα χάνονταν.
Ο Νίκος Κατέλης, γνωστός ως Κάτμαν, είναι ίσως η πιο αναγνωρίσιμη περίπτωση. Το κοινό τον γνώρισε και τον ταύτισε με τις εκπομπές της Πάνια στο Alter, ενώ χρόνια αργότερα η επιστροφή του στην τηλεόραση αντιμετωπίστηκε σχεδόν σαν reunion μιας άλλης εποχής.
Ο Γιώργος Ταμπάκης, με τη χαρακτηριστική του φωνή και την έντονη τηλεοπτική παρουσία, έγινε επίσης μία από τις μορφές που συνδέθηκαν με τα «Παρατράγουδα». Ακόμη και πολλά χρόνια μετά, δημοσιεύματα τον επαναφέρουν ως πρόσωπο μιας τηλεοπτικής μνήμης που παραμένει ζωντανή για όσους έζησαν εκείνη την περίοδο.
Αυτό που σήμερα θα ονομάζαμε «personal brand» τότε χτιζόταν με πιο άναρχο τρόπο. Ο Κάτμαν δεν ήταν απλώς ένας καλεσμένος. Ήταν ο Κάτμαν. Ο Ταμπάκης δεν ήταν απλώς ένας άνθρωπος που τραγουδούσε. Ήταν ο Ταμπάκης. Η αναγνωρισιμότητα δεν ερχόταν από βιογραφικό, αλλά από ύφος, επανάληψη, ιδιορρυθμία και τηλεοπτική χημεία.
Από το «Ερωτοδικείο» στα «Παρατράγουδα»
Η ελληνική trash TV δεν άρχισε και δεν τελείωσε στην Αννίτα Πάνια. Το «Ερωτοδικείο» της Βίκυς Μιχαλονάκου είχε ήδη δώσει, από τα 90s, μια εικόνα τηλεόρασης όπου η προσωπική ζωή, η σύγκρουση, η υπερβολή και η περσόνα γίνονταν θέαμα. Εκεί εμφανίστηκαν ή αναδείχθηκαν πρόσωπα που έμαθαν να λειτουργούν μπροστά στην κάμερα με ένταση, ρόλο και αναγνωρίσιμο ύφος.
Σε αυτό το τηλεοπτικό τοπίο κινήθηκαν ο Ανδρέας Ευαγγελόπουλος, ο αυτοαποκαλούμενος «Εθνικός Σταρ», ο Γιώργος Σταυρόπουλος, γνωστός ως «Mr Εθνικά Μπούτια», η Πέπη Τσεσμελή και η Ελένη Λουκά, φιγούρες που βρέθηκαν επανειλημμένα σε εκπομπές, τηλεοπτικές κόντρες και αποσπάσματα που έμειναν στη συλλογική μνήμη. Δημοσιεύματα για την trash TV της περιόδου καταγράφουν ακριβώς αυτό το μωσαϊκό προσώπων, εκπομπών και τηλεοπτικών συγκρούσεων που έγιναν μέρος της λαϊκής τηλεοπτικής κουλτούρας.
Ο «Εθνικός Σταρ» Ανδρέας Ευαγγελόπουλος υπήρξε από τις πιο χαρακτηριστικές περσόνες αυτής της εποχής. Δεν διεκδίκησε απλώς τηλεοπτική παρουσία. Έχτισε ταυτότητα γύρω από έναν τίτλο. Το ίδιο έκανε, με διαφορετικό τρόπο, και ο Γιώργος Σταυρόπουλος ως «Mr Εθνικά Μπούτια». Το παρατσούκλι γινόταν σήμα κατατεθέν. Η εμφάνιση γινόταν αναγνωριστικό. Η επανάληψη στην τηλεόραση μετέτρεπε την ιδιορρυθμία σε δημόσια εικόνα.
Η τηλεόραση ως παλιό social media
Αν δει κανείς εκείνη την εποχή χωρίς τη νοσταλγική θολούρα, θα αναγνωρίσει πολλά από όσα συμβαίνουν σήμερα στο διαδίκτυο. Τα cult πρόσωπα της trash TV είχαν αυτό που τώρα θεωρείται απαραίτητο για την ψηφιακή διασημότητα: αναγνωρίσιμο ύφος, ατάκα, υπερβολή, σταθερή εικόνα, κοινό που τους παρακολουθούσε και περιεχόμενο που μπορούσε να αναπαραχθεί.
Η διαφορά ήταν η πλατφόρμα. Τότε δεν υπήρχε feed. Υπήρχε πλατό. Δεν υπήρχε αλγόριθμος. Υπήρχε τηλεθέαση. Δεν υπήρχαν followers. Υπήρχαν τηλεθεατές που θυμούνταν, σχολίαζαν και περίμεναν την επόμενη εμφάνιση. Η ατάκα δεν γινόταν meme σε λίγα λεπτά, αλλά περνούσε σε παρέες, σχολεία, γραφεία, καφενεία.
Σήμερα ένας influencer μπορεί να γίνει γνωστός με ένα βίντεο. Τότε ένα cult πρόσωπο γινόταν γνωστό μέσα από μια επαναλαμβανόμενη τηλεοπτική σχέση με το κοινό. Η κάμερα λειτουργούσε σαν φίλτρο, αλλά και σαν μεγεθυντικός φακός. Όποιος είχε κάτι ακραίο, αμήχανο, αστείο, συγκινητικό ή αλλόκοτο, μπορούσε να μείνει.
Η δύσκολη πλευρά της νοσταλγίας
Το να ξαναβλέπει κανείς σήμερα εκείνη την τηλεόραση έχει ενδιαφέρον, αλλά έχει και αμηχανία. Η trash TV συχνά έδινε βήμα σε ανθρώπους που δεν θα εμφανίζονταν αλλιώς στην οθόνη. Την ίδια στιγμή, όμως, δεν είναι πάντα βέβαιο ότι τους προστάτευε. Πολλές εκπομπές βασίστηκαν στην έκθεση, στην υπερβολή, στο γέλιο εις βάρος του άλλου, στη λεπτή γραμμή ανάμεσα στο cult και στον εξευτελισμό.
Αυτό είναι και το σημείο όπου η σύγκριση με τους influencers γίνεται πιο ενδιαφέρουσα. Οι σημερινοί δημιουργοί περιεχομένου, όσο κι αν εκτίθενται, έχουν συχνά μεγαλύτερο έλεγχο της εικόνας τους. Ξέρουν τι ανεβάζουν, τι κρατούν, τι πουλούν, πώς διαχειρίζονται την περσόνα τους. Πολλά πρόσωπα της παλιάς trash TV μπήκαν στο τηλεοπτικό παιχνίδι χωρίς ανάλογη προστασία και χωρίς πάντα να καταλαβαίνουν πλήρως πώς τους κατανάλωνε το κοινό.
Η κληρονομιά μιας άβολης αλλά ζωντανής τηλεοπτικής εποχής
Η ελληνική trash TV υπήρξε ακατέργαστη, θορυβώδης, συχνά σκληρή, συχνά αστεία, πολλές φορές άβολη. Γέννησε όμως πρόσωπα που λειτούργησαν όπως λειτουργούν σήμερα οι ψηφιακές περσόνες: με εικόνα, αναγνωρισιμότητα, ατάκες, επαναληψιμότητα και κοινό.
Ο Κάτμαν, ο Ταμπάκης, ο Εθνικός Σταρ, ο Mr Εθνικά Μπούτια και τα υπόλοιπα cult πρόσωπα εκείνης της τηλεόρασης δεν ήταν απλώς «γραφικές» φιγούρες μιας παλιάς εποχής. Ήταν οι άνθρωποι που έδειξαν, πριν ακόμη ανοίξουν τα social media, ότι η δημοσιότητα δεν χρειάζεται πάντα κανονική καριέρα. Μπορεί να γεννηθεί από μια στιγμή, από ένα ύφος, από μια τηλεοπτική υπερβολή που κολλάει στο μάτι.
Η σημερινή εποχή το ονόμασε viral. Η τηλεόραση των 90s το ήξερε ήδη, απλώς το έλεγε αλλιώς: «τον είδες χθες;»
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
