Oταν το χρέος γίνεται τόσο μεγάλο..

Πελοπόννησος Newsroom

Υπάρχει μια ωραία συνήθεια στην οικονομία: όταν ένα πρόβλημα είναι πολύ μεγάλο για να λυθεί, το ονομάζουμε «διαχειρίσιμο» και συνεχίζουμε. Ετσι συμβαίνει και με το παγκόσμιο χρέος.
Κάθε χρόνο αυξάνεται, κάθε χρόνο οι κυβερνήσεις δανείζονται περισσότερο και κάθε χρόνο ακούμε ότι «δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας».

Μόνο που κάποια στιγμή έρχεται ο λογαριασμός. Και ο μεγαλύτερος βρίσκεται στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Το αμερικανικό δημόσιο χρέος ξεπέρασε τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια. Ενα ποσό τόσο μεγάλο, που τα μηδενικά παύουν να έχουν πρακτική σημασία.

Οι οικονομολόγοι έχουν φυσικά τις λύσεις. Ο ένας λέει ότι οι ΗΠΑ δεν αντιμετωπίζουν μεγάλο κίνδυνο επειδή έχουν το δικό τους νόμισμα. Ο άλλος περιμένει την ανάπτυξη. Ο τρίτος υπολογίζει ότι ο πληθωρισμός θα μειώσει την πραγματική αξία του χρέους.

Ολα ωραία στη θεωρία. Οι αγορές όμως δεν διαβάζουν θεωρίες. Διαβάζουν αριθμούς.

Και οι αριθμοί στα ομόλογα αρχίζουν να γίνονται ενοχλητικοί. Οι αποδόσεις ανεβαίνουν, το κόστος δανεισμού αυξάνεται και το αμερικανικό Δημόσιο χρειάζεται όλο και περισσότερα χρήματα για να αναχρηματοδοτεί το χρέος του.

Δεν θα το ονομάσουμε πανικό. Ας το ονομάσουμε… «προληπτική ψυχραιμία».

Το ίδιο πρόβλημα, σε μικρότερη κλίμακα, υπάρχει και στην Ευρώπη.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνεχίζουν να δανείζονται, οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται, οι ανάγκες για επενδύσεις μεγαλώνουν και το κόστος του χρήματος παραμένει σημαντικός παράγοντας.

Όλα αυτά θα ήταν διαχειρίσιμα αν είχαμε ταυτόχρονα ισχυρή ανάπτυξη, χαμηλό κόστος χρήματος και πληθωρισμό υπό έλεγχο.
Μόνο που δεν έχουμε πάντα και τα τρία. Και εδώ αρχίζει το πραγματικό παιχνίδι.

Οταν ο πληθωρισμός επιμένει, τα επιτόκια δύσκολα πέφτουν. Οταν τα επιτόκια παραμένουν υψηλά, το χρέος γίνεται ακριβότερο. Και όταν το χρέος γίνεται ακριβότερο, χρειάζεται ακόμη περισσότερο δανεισμό. Ενας φαύλος κύκλος.

Μέχρι σήμερα όλα λειτουργούν επειδή υπάρχει εμπιστοσύνη. Τι θα συμβεί, όμως, όταν αυτή χαθεί;

Το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχει μεγάλο χρέος. Το πρόβλημα αρχίζει όταν ο επενδυτής πει: «Για να σου δανείσω τα χρήματά μου, θέλω περισσότερα».

Και αν το πουν όλοι μαζί; Τότε αρχίζει η πραγματική περιπέτεια.

Οι αποδόσεις ανεβαίνουν. Οι τιμές των ομολόγων πέφτουν. Οι τράπεζες πιέζονται. Οι επιχειρήσεις πληρώνουν ακριβότερα για να δανειστούν. Τα χρηματιστήρια αντιδρούν. Η κατανάλωση περιορίζεται.

Οι αγορές μπορούν να ζήσουν ακόμη και με πολύ μεγάλο χρέος. Αυτό που δυσκολεύονται να διαχειριστούν είναι ο φόβος.

Και ο φόβος στις αγορές μεταδίδεται γρηγορότερα από οποιαδήποτε οικονομική ανάλυση.

Δεν λέμε ότι έρχεται αύριο παγκόσμια κρίση χρέους. Δεν λέμε ότι οι ΗΠΑ θα χρεοκοπήσουν. Δεν λέμε ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε κατάρρευση.

Λέμε κάτι πολύ πιο απλό: Οσο μεγαλώνει το χρέος, τόσο μικραίνει το περιθώριο για λάθη. Και όταν το περιθώριο μηδενιστεί, δεν θα αποφασίζουν οι κυβερνήσεις τι θα γίνει. Θα αποφασίζουν οι αγορές. Και οι αγορές δεν ψηφίζουν. Πουλάνε.

Η μεγάλη κρίση θα αρχίσει όταν ένας επενδυτής που μέχρι χθες αγόραζε κρατικό χρέος κοιτάξει την οθόνη του και αποφασίσει: «Φτάνει. Με αυτά τα λεφτά, θέλω περισσότερη απόδοση ή δεν αγοράζω». Τότε θα καταλάβουμε όλοι ότι το πάρτι τελείωσε.

Και το χειρότερο; Μπορεί να μην έχει μείνει κανείς στο ταμείο για να πληρώσει τον λογαριασμό.

* Ο Νίκος Μαρούδας είναι οικονομικός αναλυτής, χρηματιστηριακός σύμβουλος.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News