Πόση Πάτρα χωρά στην οθόνη; Από τον «Κάιν και Άβελ» στο «Ντέρτι»

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Η Πάτρα του 1987, με λαϊκή πίστα, νέον, αστυνομικούς, εγκλήματα και οικογενειακά μυστικά, είναι ο τόπος που επέλεξε το «Ντέρτι», η νέα δραματική σειρά του ΑΝΤ1 σε σενάριο Μελίνας Τσαμπάνη και Πέτρου Καλκόβαλη και σκηνοθεσία Σπύρου Ρασιδάκη.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η Στέλλα Σμαραγδή, μια νεαρή δασκάλα μουσικής που αναγκάζεται να μετακομίσει στην Πάτρα και να εισχωρήσει ως πληροφοριοδότρια της Αστυνομίας στο νυχτερινό κέντρο «Ντέρτι». Εκεί συναντά την τραγουδίστρια Ξένια Αβραμίδου, τη μητέρα που την εγκατέλειψε όταν ήταν παιδί, και τον Αλέκο Αβραμίδη, τον άνθρωπο που ελέγχει το λαμπερό και συγχρόνως επικίνδυνο περιβάλλον της νύχτας.

Το νέο τρέιλερ προσφέρει την αφορμή για μια μεγαλύτερη διαδρομή: τις διαφορετικές Πάτρες που κατασκεύασαν ο κινηματογράφος και η τηλεόραση. Η πόλη εμφανίστηκε ως τόπος γιορτής και μεταμφίεσης, ως κοινωνία ισχυρών οικογενειών, ως κοινή πατρίδα μιας παρέας και ως λιμάνι που οδηγεί τους ήρωες προς μια καινούργια ζωή. Το «Ντέρτι» προσθέτει τώρα την πίστα, το λαϊκό τραγούδι και τα δίκτυα εξουσίας της δεκαετίας του ’80.

Διαβάστε επίσης: Πάτρα: Ο Μπρεσόν κάτω από τον Ολυμπιακό – Η «αποφασιστική στιγμή» στου Κόττα

Η Πάτρα της ιστορίας και η Πάτρα των γυρισμάτων

Η επίσημη παρουσίαση του ΑΝΤ1 προσδιορίζει με σαφήνεια τον τόπο και τον χρόνο: «Πάτρα, 1987». Οι τοποθεσίες των γυρισμάτων δεν έχουν ανακοινωθεί μέχρι σήμερα.

Η διάκριση έχει σημασία. Μια παραγωγή μπορεί να τοποθετεί την πλοκή της στην Πάτρα χωρίς να έχει γυρίσει ούτε μία σκηνή στην πόλη. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιεί πραγματικά πατρινά σημεία για μια ιστορία που διαδραματίζεται αλλού ή να κρατά μόνο ένα αναγνωρίσιμο σύμβολο, όπως το Καρναβάλι και το λιμάνι.

Το «Ντέρτι» ανήκει, προς το παρόν, στην πρώτη κατηγορία: γνωρίζουμε ότι η ιστορία εκτυλίσσεται στην Πάτρα, όχι πού δημιουργήθηκε κινηματογραφικά αυτή η Πάτρα του 1987. Η απάντηση θα καθορίσει αν η πόλη θα λειτουργήσει ως πραγματικός δραματικός χώρος ή ως το όνομα που συνοδεύει μια γενικότερη αναπαράσταση της εποχής.

Η πόλη πίσω από την κάμερα

Η κινηματογραφική σχέση της Πάτρας με τον εαυτό της αρχίζει πολύ πριν από την τηλεόραση. Το 1923 προβάλλεται στην πόλη ένα από τα πρώτα τοπικά κινηματογραφικά επίκαιρα, με στιγμές από τα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα του Παλαιών Πατρών Γερμανού.

Τέσσερα χρόνια αργότερα, ο φωτογράφος Ατζαρίτης κινηματογραφεί τις Απόκριες, τις εορταστικές εκδηλώσεις της 25ης Μαρτίου και τα έργα του Γλαύκου. Ο φακός περνά από δρόμους και πλατείες, καταγράφοντας χιλιάδες κατοίκους που μπορούσαν στη συνέχεια να αναζητήσουν στην αίθουσα γνώριμα πρόσωπα.

Το 1930 η Πάτρα προχωρά από την καταγραφή στη μυθοπλασία. Οι αδελφοί Διρμίκη οργανώνουν τοπικό διαγωνισμό σεναρίου και γυρίζουν το «Κάιν και Άβελ», με υπότιτλο «Το φιλί της τσιγγάνας». Σύμφωνα με την έρευνα του Κέντρου Μελετών και Ερευνών για το Σινεμά, πρόκειται για την πρώτη ταινία μυθοπλασίας αμιγώς πατρινής παραγωγής.

Οι εσωτερικές σκηνές γυρίζονται στην ταράτσα του κινηματογράφου «Πάνθεον» και οι εξωτερικές στα Μποζαΐτικα, στο Γηροκομείο και στον Αλισσό. Η πρεμιέρα πραγματοποιείται στο «Ιντεάλ» στις 8 Δεκεμβρίου 1930, με τους Πατρινούς να γεμίζουν ασφυκτικά την αίθουσα.

Σε αυτή την πρώτη μεγάλη στιγμή, η πόλη κρατά όλους τους ρόλους: δημιουργεί την παραγωγή, προσφέρει τους χώρους και αποτελεί το κοινό της.

Η μάσκα του Καρναβαλιού

Το Καρναβάλι υπήρξε η πιο αναγνωρίσιμη κινηματογραφική ταυτότητα της Πάτρας.

Η «Νταντά με το ζόρι» του Στέλιου Ζωγραφάκη, με τον Μίμη Φωτόπουλο και τη Γεωργία Βασιλειάδου, γυρίζεται εν μέρει στην πόλη και διασώζει πλάνα από τη βροχερή παρέλαση του 1959. Η ταινία, που έκανε πρεμιέρα τον Ιανουάριο του 1960, έχει σήμερα και αρχειακή αξία: άρματα, μεταμφιέσεις, θεατές και δρόμοι συνθέτουν ένα κινούμενο τεκμήριο της εποχής.

Περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα, ο Παναγιώτης Φαφούτης επιστρέφει στη γενέτειρά του για τον «Παράδεισο». Τέσσερις ιστορίες σχέσεων διασταυρώνονται μέσα στη διονυσιακή ένταση του Πατρινού Καρναβαλιού, με τους ήρωες να αναζητούν κάτω από τις στολές όσα δυσκολεύονται να παραδεχθούν στην κανονική τους ζωή.

Στον «Παράδεισο», η γιορτή κινεί την αφήγηση. Η μεταμφίεση επιτρέπει στους χαρακτήρες να αλλάξουν ρόλους, να αποκαλύψουν επιθυμίες και να δοκιμάσουν διαφορετικές εκδοχές του εαυτού τους. Η Πάτρα γίνεται αναντικατάστατη, επειδή ο μηχανισμός της ιστορίας γεννιέται από το ίδιο το Καρναβάλι.

Οι δυναστείες και η παρέα

Η τηλεόραση των δεκαετιών του ’90 έδωσε στην περιοχή δύο σχεδόν αντίθετες ταυτότητες.

Το 1992 το MEGA μεταφέρει στη μικρή οθόνη τους «Φρουρούς της Αχαΐας», βασισμένους στο μυθιστόρημα του Τάσου Αθανασιάδη. Η ιστορία εκτυλίσσεται με επίκεντρο την Πάτρα και το Αίγιο στα χρόνια της δικτατορίας, ακολουθώντας ισχυρές οικογένειες, οικονομικούς ανταγωνισμούς, έρωτες και πολιτικές συγκρούσεις.

Η περιοχή λειτουργεί ως κοινωνικό σώμα. Η οικονομική της ζωή, οι οικογενειακές σχέσεις και οι αντιθέσεις ανάμεσα στις παλαιές και τις νεότερες δυνάμεις διαμορφώνουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο κινούνται οι ήρωες.

Το «Λόγω Τιμής» της Μιρέλλας Παπαοικονόμου, που έκανε πρεμιέρα το 1996, επιλέγει μια εντελώς διαφορετική Πάτρα. Οι πρωταγωνιστές είναι επτά φίλοι και συμμαθητές από την πόλη, οι οποίοι χωρίζονται για να σπουδάσουν και να ακολουθήσουν διαφορετικές διαδρομές.

Η Πάτρα γίνεται ο τόπος της νεότητας και της κοινής τους μνήμης. Ακόμη και όταν η ενήλικη ζωή μεταφέρει τους χαρακτήρες αλλού, η πόλη εξακολουθεί να τους ενώνει. Είναι η αφετηρία της φιλίας, το σημείο στο οποίο επιστρέφουν και η γεωγραφία μιας ηλικίας που έχει περάσει.

Το λιμάνι που ανοίγει τον δρόμο

Ο «Άνθρωπος με τις Απαντήσεις» του Στέλιου Καμμίτση αξιοποιεί ένα άλλο στοιχείο της ταυτότητας της πόλης: την ιδιότητά της ως δυτικής πύλης της χώρας.

Μετά τον θάνατο της γιαγιάς του, ο Βίκτωρας ξεκινά από την Πάτρα, επιβιβάζεται στο πλοίο για την Ιταλία και συνεχίζει προς τη Βαυαρία. Στη διαδρομή γνωρίζει τον Ματίας και το ταξίδι μετατρέπεται σε αναζήτηση επιθυμίας, ελευθερίας και προσωπικής ταυτότητας.

Στο road movie από την Πάτρα προς τη Βαυαρία, η πόλη λειτουργεί ως μεντεσές ανάμεσα σε δύο κόσμους. Το λιμάνι είναι η τελευταία στάση στην Ελλάδα και συγχρόνως το σημείο από το οποίο αρχίζει η μεταμόρφωση του ήρωα.

Η Πάτρα δεν χρειάζεται εδώ να καταλάβει ολόκληρη την ταινία. Η γεωγραφική της θέση αρκεί για να θέσει την ιστορία σε κίνηση.

Το «Ντέρτι» και η Πάτρα της νύχτας

Ανάμεσα στις διαφορετικές εκδοχές της πόλης, η οργανωμένη νυχτερινή διασκέδαση της δεκαετίας του ’80 είχε μείνει σε μεγάλο βαθμό έξω από το κάδρο. Το «Ντέρτι» επιλέγει ακριβώς αυτόν τον κόσμο.

Η λαϊκή πίστα γίνεται χώρος εργασίας, επιθυμίας και εξουσίας. Πίσω από τα φώτα κινούνται αστυνομικοί, πληροφοριοδότες, επιχειρηματίες και άνθρωποι που προστατεύουν μυστικά. Η μουσική δεν συνοδεύει απλώς την ιστορία: καθορίζει τις σχέσεις ανάμεσα στη Στέλλα και την Ξένια, τις δύο γυναίκες που συναντιούνται ως μητέρα και κόρη αλλά και ως δύο φωνές επάνω στην ίδια πίστα.

Η επιλογή του 1987 δημιουργεί μια σαφή υπόσχεση. Η σειρά καλείται να ανασυνθέσει μια συγκεκριμένη πόλη, με τη δική της κοινωνική ζωή, τις προσόψεις, τα καταστήματα, τα αυτοκίνητα, τις επιγραφές και τους νυχτερινούς της ρυθμούς.

Σχεδόν έναν αιώνα μετά τον «Κάιν και Άβελ», η Πάτρα επιστρέφει στο κέντρο μιας φιλόδοξης μυθοπλασίας. Στο διάστημα αυτό η οθόνη την είδε ως γιορτή, οικογενειακή επικράτεια, τόπο ενηλικίωσης και πύλη φυγής. Το «Ντέρτι» προσθέτει τη νύχτα.

Το ουσιαστικό στοίχημα της σειράς είναι να μετατρέψει τη φράση «Πάτρα, 1987» από ένδειξη τόπου σε ενεργό μέρος της αφήγησης. Να δημιουργήσει, δηλαδή, ακόμη μία Πάτρα που το κοινό θα μπορεί να αναγνωρίσει — και να θυμάται.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News