Ρίου Μουρακάμι: Η βία αρχίζει πριν από το αίμα
Μια ψεύτικη οντισιόν, ένας πελάτης στη νυχτερινή ζωή του Τόκιο και ένα πληρωμένο ραντεβού. Στα «Audition», «In the Miso Soup» και «Piercing», η επιθυμία να έχεις έναν άλλον άνθρωπο απολύτως στη διάθεσή σου γίνεται υλικό για τρεις εξαιρετικά ανησυχητικές ιστορίες
Οι γυναίκες έρχονται για μια θέση σε ταινία. Πιστεύουν ότι διεκδικούν έναν ρόλο. Μόνο που η δουλειά δεν υπάρχει: οι άνδρες που οργανώνουν την οντισιόν αναζητούν σύζυγο για τον έναν τους.
Αυτή είναι η πρώτη παγίδα του «Audition». Προτού συμβεί οτιδήποτε αναγνωρίζουμε αμέσως ως τρόμο, κάποιος έχει αποφασίσει ότι μπορεί να αλλάξει τους όρους μιας συνάντησης χωρίς να ενημερώσει τις γυναίκες που συμμετέχουν. Η εξήγηση είναι σχεδόν συμπαθητική. Ένας μοναχικός άνδρας χρειάζεται βοήθεια για να ξαναφτιάξει τη ζωή του.
Ο Ρίου Μουρακάμι, που πέθανε στις 17 Οκτωβρίου 2026 σε ηλικία 74 ετών, ήξερε να βρίσκει εξαιρετικά άβολες ιστορίες μέσα σε αναγνωρίσιμες επιθυμίες. Η ανάγκη για συντροφιά μπορεί να οδηγήσει σε μια απάτη και η μέριμνα για την οικογένεια σε ένα σχέδιο φόνου. Η απόσταση ανάμεσά τους γεμίζει με εξηγήσεις που οι ήρωες βρίσκουν απολύτως επαρκείς.
Η οντισιόν που δεν αφορά μια ταινία
Το «Audition» κυκλοφόρησε στην Ιαπωνία το 1997. Ο Αογιάμα είναι χήρος εδώ και επτά χρόνια και ο γιος του τον παροτρύνει να ξαναπαντρευτεί. Ένας φίλος προτείνει την ψεύτικη κινηματογραφική ακρόαση. Ανάμεσα στις υποψήφιες, ο Αογιάμα ξεχωρίζει την Ασάμι, μια νεαρή μπαλαρίνα, και γοητεύεται.
Η πονηριά αυτής της αφετηρίας βρίσκεται στη συμπάθεια που μπορεί να γεννήσει ο άνδρας. Η μοναξιά του είναι κατανοητή. Η επιθυμία του για μια καινούργια σχέση επίσης. Όσο τον καταλαβαίνουμε, όμως, κινδυνεύουμε να γίνουμε επιεικείς με τη μέθοδο που επιλέγει. Οι γυναίκες έρχονται να διεκδικήσουν δουλειά· εκείνος εξετάζει ποια θα ταίριαζε στην προσωπική του ζωή.
Έπειτα έρχεται η γοητεία. Ο Αογιάμα βλέπει στην Ασάμι όσα θέλει να βρει και παραμερίζει την ανησυχία του. Η επιθυμία αρχίζει να κάνει τη δουλειά της άρνησης. Η γνωριμία προχωρά, ενώ ο αναγνώστης έχει ήδη λόγους να δυσπιστεί απέναντι στον άνθρωπο που επιλέγει και στον τρόπο που κοιτάζει την εκλεκτή του.
Στη διασκευή του 1999, ο Τακάσι Μίικε αξιοποίησε αυτή την αναμονή. Μιλώντας στο BFI, εξηγούσε ότι έκανε σκόπιμα αργό το πρώτο μισό της ταινίας, αφήνοντας τον θεατή να αναρωτιέται τι είδους έργο παρακολουθεί. Αυτή η υπομονή έχει σημασία: μας επιτρέπει να εγκατασταθούμε σε μια ιστορία μοναξιάς και έλξης, προτού αισθανθούμε πόσο επισφαλής είναι η θέση μας μέσα της.
Η Έιχι Σίινα ως Ασάμι στο Audition (1999) του Τακάσι Μίικε, που βασίζεται στο μυθιστόρημα του Ρίου Μουρακάμι
Όταν ο πελάτης σε τρομάζει
Στο «In the Miso Soup», επίσης του 1997, ο ξένος που σε ανησυχεί είναι ο πελάτης σου. Λίγο πριν από την Πρωτοχρονιά, ο Αμερικανός Φρανκ προσλαμβάνει τον νεαρό Κέντζι για να τον ξεναγήσει στη νυχτερινή ζωή του Τόκιο. Η συμπεριφορά του αρχίζει να γεννά στον ξεναγό την υποψία ότι έχει απέναντί του έναν επικίνδυνο άνθρωπο.
Το εύρημα είναι απολαυστικά δυσάρεστο. Ο Κέντζι πληρώνεται για να ξέρει πού θα πάνε, αλλά όλο και περισσότερο τον απασχολεί ποιος είναι αυτός που συνοδεύει. Η ξενάγηση, μια υπηρεσία που προϋποθέτει οικειότητα με την πόλη, τον κρατά κοντά σε έναν άνθρωπο που αδυνατεί να αποκωδικοποιήσει.
Από εδώ προκύπτει μια πολύ συγκεκριμένη αγωνία. Κάθε παράξενη συμπεριφορά μπορεί να είναι μια ιδιοτροπία που ο επαγγελματίας οφείλει να διαχειριστεί ή μια προειδοποίηση που πρέπει να πάρει στα σοβαρά. Η ευγένεια γίνεται δύσκολη δουλειά όταν θέλεις να απομακρυνθείς. Και η επόμενη στάση της βραδιάς αποκτά ενδιαφέρον πολύ διαφορετικό από εκείνο που είχε υποσχεθεί η συμφωνία.
Μια γυναίκα για να λύσει το πρόβλημά του
Το «Piercing», που προηγήθηκε το 1994, αρχίζει από ένα σπίτι. Ο Καουασίμα έχει δουλειά, σύζυγο και ένα μικρό παιδί. Η εξωτερική εικόνα είναι τακτοποιημένη. Ο ίδιος, όμως, παλεύει με μια τρομακτική παρόρμηση να βλάψει την κόρη του. Η λύση που επινοεί είναι να στρέψει τη βία του σε μια εργαζόμενη στο σεξ.
Στη δική του σκέψη, η άγνωστη γυναίκα μπορεί να απορροφήσει τον κίνδυνο που απειλεί τους δικούς του. Την αντιμετωπίζει σαν αναλώσιμη. Η υπηρεσία για την οποία την προσλαμβάνει μετατρέπεται στο σχέδιό του σε άδεια να αποφασίσει για τη ζωή της.
Η μεθοδικότητα κάνει την ιδέα ακόμη πιο ανατριχιαστική. Ο Καουασίμα περιμένει ότι το αδιανόητο μπορεί να οργανωθεί σωστά, αρκεί να προβλέψει όσα χρειάζονται. Σ’ αυτή την προσδοκία υπάρχει και ένα μακάβριο κωμικό στοιχείο: η πεποίθηση ότι ένας άλλος άνθρωπος θα χωρέσει σε ένα τόσο επιμελημένο σχέδιο. Η γυναίκα που έχει επιλέξει, όμως, έχει τη δική της ζωή, πέρα από τον ρόλο που εκείνος της ανέθεσε.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται ήδη σ’ αυτή τη συνάντηση. Ένας άνδρας θεωρεί ότι έχει βρει μια πρακτική διευθέτηση για τη φρίκη που κουβαλά. Για να λειτουργήσει, πρέπει να πάψει να υπολογίζει την άλλη ως άνθρωπο.
Ο Ρίου Μουρακάμι
Ο τρόμος δεν μένει στο Τόκιο
Η ψεύτικη οντισιόν, η πληρωμένη ξενάγηση και το σχέδιο φόνου έχουν διαφορετικούς όρους και συνέπειες. Μας επιτρέπουν, ωστόσο, να διαβάσουμε τα τρία βιβλία μέσα από ένα κοινό ερώτημα. Πόσο εύκολα η ανάγκη κάποιου μετατρέπεται, μέσα στο μυαλό του, σε δικαίωμα πάνω σε έναν άλλον;
Ο ίδιος ο Μουρακάμι απέφευγε να περιορίζει τη βία σε μια υποτιθέμενη ιαπωνική ιδιαιτερότητα. Στο Kyoto Journal επισήμαινε ότι η κακοποίηση και ο κύκλος της βίας είναι παγκόσμια προβλήματα. Στην ίδια συνέντευξη έλεγε ότι η λογική αποτελεί ένα μικρό μόνο μέρος μας και ότι τα μυθιστορήματα μπορούν να αποδώσουν τη σύγκρουσή της με τις σκοτεινότερες περιοχές του ανθρώπου.
Αυτό προσφέρει μια χρήσιμη είσοδο στις ιστορίες του. Η αυτοεικόνα των προσώπων τους μπορεί να απέχει τρομακτικά από τις πράξεις τους. Μπορούν να εξηγούν στον εαυτό τους τι χρειάζονται, να σχεδιάζουν πώς θα το αποκτήσουν και να παραμερίζουν όσα θα έπρεπε να τους σταματήσουν. Η αφήγηση μας δίνει πρόσβαση σ’ αυτή τη σκέψη, με όλη την αμηχανία που συνεπάγεται η εγγύτητα.
Το «Audition» αρχίζει με έναν άνδρα που θέλει να ξαναβρεί συντροφιά. Ο Μουρακάμι μάς αφήνει να καταλάβουμε τη μοναξιά του. Και μαζί μάς βάζει να προσέξουμε τι είμαστε πρόθυμοι να παραβλέψουμε για χάρη της.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
