Άγιος Στέφανος: Η ανθρώπινη ζωή πίσω από τα κάγκελα δεν είναι υποσημείωση
Οι οκτώ αιφνίδιοι θάνατοι κρατουμένων στις φυλακές Αγίου Στεφάνου μέσα σε περίπου δύο μήνες δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μια εσωτερική υπόθεση του σωφρονιστικού συστήματος. Όταν το κράτος στερεί από έναν άνθρωπο την ελευθερία του, αναλαμβάνει και την απόλυτη ευθύνη για τη ζωή του.
Υπάρχουν ειδήσεις που περνούν μπροστά μας σαν να αφορούν έναν κόσμο μακρινό. Τις διαβάζουμε, τις προσπερνάμε, ίσως κουνάμε για λίγο το κεφάλι και μετά επιστρέφουμε στην κανονικότητα της ημέρας. Οι φυλακές, άλλωστε, είναι από μόνες τους ένας χώρος που η κοινωνία έχει μάθει να κρατά σε απόσταση. Ένας κλειστός κόσμος, πίσω από τοίχους, κάγκελα, υπηρεσιακές ανακοινώσεις και μια βολική σιωπή.
Μόνο που οι φυλακές Αγίου Στεφάνου δεν βρίσκονται σε κάποια αόριστη, μακρινή επικράτεια. Βρίσκονται εδώ, στην περιοχή της Πάτρας. Και οι οκτώ αιφνίδιοι θάνατοι κρατουμένων μέσα σε περίπου δύο μήνες δεν είναι μια λεπτομέρεια που μπορεί να θαφτεί κάτω από τη συνήθη αδιαφορία για όσους βρίσκονται πίσω από τα κάγκελα. Είναι ένα γεγονός που απαιτεί απαντήσεις, όχι γενικές διαβεβαιώσεις, όχι τυπικές εκφράσεις ανησυχίας, όχι άλλη αναμονή.
Η αποχή των δικηγόρων της Πάτρας από τα ακροατήρια και η κινητοποίηση έξω από το Δικαστικό Μέγαρο έχουν ακριβώς αυτή τη σημασία: σπρώχνουν προς τα έξω ένα θέμα που δεν πρέπει να μένει κλειδωμένο μέσα στο σωφρονιστικό κατάστημα. Γιατί κάθε θάνατος μέσα στη φυλακή είναι υπόθεση που αφορά το κράτος. Και όταν οι θάνατοι γίνονται οκτώ σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα, η κοινωνία έχει δικαίωμα και υποχρέωση να ρωτήσει τι συμβαίνει.
Η συζήτηση για τους κρατούμενους είναι πάντα δύσκολη, γιατί σκοντάφτει σε μια βαθιά ριζωμένη προκατάληψη: «Ας πρόσεχαν». Είναι η πιο εύκολη, η πιο σκληρή και η πιο επικίνδυνη απάντηση. Όποιος βρίσκεται στη φυλακή έχει στερηθεί την ελευθερία του., αυτή είναι η ποινή. Δεν έχει στερηθεί το δικαίωμα στην υγεία, στην αξιοπρέπεια, στην ανθρώπινη μεταχείριση, στην προστασία από την αμέλεια, την εγκατάλειψη ή τη θεσμική αδιαφορία.
Από τη στιγμή που το κράτος κλειδώνει έναν άνθρωπο, γίνεται ο απόλυτος εγγυητής της ζωής του. Ο κρατούμενος δεν μπορεί να επιλέξει γιατρό, να φύγει από τον χώρο, να πάει μόνος του στο νοσοκομείο, να αλλάξει περιβάλλον, να προστατευτεί όπως θα μπορούσε έξω. Εξαρτάται πλήρως από τις υπηρεσίες, το προσωπικό, τις διαδικασίες, τις αποφάσεις και τις καθυστερήσεις ενός συστήματος που οφείλει να λειτουργεί. Όταν αυτό το σύστημα αποτυγχάνει, δεν μιλάμε για μια απλή διοικητική δυσλειτουργία, μιλάμε για ανθρώπινες ζωές.
Δεν χρειάζεται να εξιδανικεύσει κανείς τους κρατούμενους για να υπερασπιστεί τα δικαιώματά τους. Δεν χρειάζεται να ξεχάσει τα αδικήματα, τις κατηγορίες, τις καταδίκες. Χρειάζεται μόνο να θυμηθεί ότι το κράτος δικαίου δεν είναι διακοσμητική φράση για πανηγυρικούς λόγους. Μετριέται εκεί όπου δεν υπάρχει δημοφιλές ακροατήριο, εκεί όπου ο άνθρωπος δεν είναι συμπαθής, δεν είναι ισχυρός, δεν έχει εύκολη πρόσβαση στη δημόσια συμπόνια.
Η ποιότητα μιας δημοκρατίας φαίνεται πολύ καθαρά από τον τρόπο που φέρεται σε όσους βρίσκονται στην πιο αδύναμη θέση απέναντί της. Και ο κρατούμενος είναι σε απόλυτη αδυναμία απέναντι στο κράτος. Αν πεθάνει μέσα στη φυλακή, δεν αρκεί να καταγραφεί το γεγονός. Πρέπει να ερευνηθεί σε βάθος. Αν πεθάνουν οκτώ άνθρωποι μέσα σε δύο μήνες, δεν αρκεί να περιμένουμε την επόμενη ανακοίνωση. Πρέπει να υπάρξει δημόσιος έλεγχος, καθαρή εικόνα, λογοδοσία.
Τι συμβαίνει στον Άγιο Στέφανο; Υπάρχει επαρκής υγειονομική κάλυψη; Υπάρχει προσωπικό; Πώς αντιμετωπίζονται τα επείγοντα περιστατικά; Πότε μεταφέρονται οι κρατούμενοι στο νοσοκομείο; Ποιοι έλεγχοι έχουν γίνει μετά τους θανάτους; Ποια μέτρα έχουν ληφθεί; Ποιος ενημερώνει την κοινωνία; Αυτές οι ερωτήσεις δεν είναι υπερβολικές. Είναι οι πρώτες ερωτήσεις που θα έπρεπε ήδη να έχουν απαντηθεί.
Η σιωπή γύρω από τις φυλακές είναι πάντα βολική. Μας επιτρέπει να πιστεύουμε ότι η κανονική ζωή συνεχίζεται έξω, ενώ μέσα υπάρχει ένας άλλος κόσμος, λιγότερο ορατός, λιγότερο σημαντικός, λιγότερο άξιος προσοχής. Αυτή η απόσταση, όμως, είναι ψευδής. Η φυλακή δεν βρίσκεται εκτός κοινωνίας, είναι θεσμός της κοινωνίας, λειτουργεί στο όνομά της. Όσα συμβαίνουν εκεί μέσα γίνονται με ευθύνη του κράτους και, τελικά, κάτω από το βλέμμα όλων μας, ακόμη κι όταν επιλέγουμε να μην κοιτάμε.
Η Πάτρα δεν έχει την πολυτέλεια να κάνει πως δεν άκουσε. Οι φυλακές Αγίου Στεφάνου είναι μέρος του θεσμικού και κοινωνικού της χάρτη. Οι εννέα θάνατοι δεν μπορούν να γίνουν ένα ακόμη θέμα που θα κρατήσει μία ημέρα και μετά θα χαθεί στην επόμενη είδηση. Χρειάζεται πίεση. Χρειάζεται συνέχεια. Χρειάζεται να ζητηθούν απαντήσεις από εκείνους που έχουν την ευθύνη.
Γιατί στο τέλος το ερώτημα είναι απλό και σκληρό: πόσοι θάνατοι χρειάζονται για να θεωρηθεί μια κατάσταση επείγουσα; Αν οι οκτώ δεν αρκούν, τότε το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο πίσω από τους τοίχους της φυλακής. Βρίσκεται και στον τρόπο που έχουμε συνηθίσει να μετράμε την αξία της ανθρώπινης ζωής.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
