Η οικογένεια στο «σήμερα»: Το «κύτταρο» που μας θωρακίζει απέναντι στις καταιγίδες
Άρθρο Παναγιώτας Κουνάδη, Ιουλίας Δάββου, Μαρίας Στροφύλλα: Μέλη της συντονιστικής επιτροπής της εθελοντικής ομάδας του ΤΕπΕΚΕ του Πανεπιστημίου Πατρών “Social Work 4AL”
Με αφορμή την 15η Μαΐου, στρέφουμε το βλέμμα μας στον θεσμό που, παρά τις αλλαγές και τις προκλήσεις των καιρών, παραμένει ο κεντρικός πυλώνας της κοινωνικής μας δομής. Ως κοινωνικά όντα ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή με την πολυπλοκότητα των ανθρώπινων σχέσεων. Γνωρίζουμε καλά ότι η οικογένεια δεν είναι απλώς μια στατική μονάδα, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που αναπνέει, εξελίσσεται και συχνά δοκιμάζεται. Η ημέρα αυτή αποτελεί μια ευκαιρία να αντιληφθούμε ότι η φροντίδα των σχέσεών μας είναι η πιο σοβαρή επένδυση που μπορούμε να κάνουμε για το μέλλον μας.
Στην πραγματικότητα, η 15η Μαΐου αποτελεί το πιο επίκαιρο κάλεσμα για την ανάλυση του σημαντικότερου συστήματος στη ζωή του ανθρώπου. Η οικογένεια δεν είναι απλώς ένας κοινωνικός θεσμός, αλλά ένας δυναμικός μηχανισμός που καθορίζει την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη και την κοινωνική ένταξη του ατόμου. Στη σύγχρονη πραγματικότητα, το πρότυπο της πυρηνικής οικογένειας έχει αλλάξει. Πλέον, συναντάμε οικογένειες σε διαφορετικές μορφές και σχήματα, όπως, για παράδειγμα, μονογονεϊκές ή ομόφυλες. Ωστόσο, μέσα σε αυτή την αλλαγή ρόλων, έρχεται και η νέα τάξη πραγμάτων που φέρνει επιπλέον εμπόδια στη σταθερότητα που προσπαθεί να επιδιώξει η οικογένεια, με αποτέλεσμα τη μετατροπή της σε ένα πεδίο εντάσεων, αντιφάσεων και ανισοτήτων. Σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο σύνθετος, η οικογένεια καλείται να διαδραματίσει τον ρόλο ενός σταθερού λιμανιού απέναντι στις κοινωνικές και οικονομικές καταιγίδες. Όμως, η λειτουργικότητα της οικογένειας δεν είναι κάτι δεδομένο. Οι πιέσεις της καθημερινότητας, τις οποίες εντείνουν τα πολλαπλά ζητήματα ψυχικής υγείας(όπως γενικευμένο άγχος και κατάθλιψη), η ενδοοικογενειακή βία, η κοινωνικοοικονομική αστάθεια, η έλλειψη ελεύθερου χρόνου και οι σύγχρονες κοινωνικές ανισότητες, συχνά διαρρηγνύουν τους δεσμούς: Νέοι γονείς, που προσπαθούν να αναπτύξουν ένα νέο μοντέλο διαπαιδαγώγησης, απομακρυσμένο από τα δικά τους παιδικά τραύματα, ενώ ταυτόχρονα εναρμονισμένο με τις νέες τάσεις που επικρατούν, έρχονται σε σύγκρουση με τη σταδιακή κατεύθυνση των παιδιών στη βία και την γκετοποίησή τους. Ιδιαίτερα για το 2026, ο ΟΗΕ θέτει στο επίκεντρο την ευημερία των παιδιών και την καταπολέμηση των ανισοτήτων εντός της οικογένειας. Αυτή η ευημερία απαιτεί ένα υποστηρικτικό δίκτυο που ξεκινά από την ενδυνάμωση των ίδιων των μελών της. Η θωράκιση του οικογενειακού συστήματος προϋποθέτει την επένδυση σε ποιοτικό χρόνο, μακριά από τους ψηφιακούς περισπασμούς, και την καλλιέργεια μιας κουλτούρας αποδοχής, όπου κάθε μέλος νιώθει ελεύθερο να εκφράσει τις ανάγκες και τα συναισθήματά του, χωρίς τον φόβο της απόρριψης. Παράλληλα, ο δίκαιος καταμερισμός της φροντίδας και η αποδέσμευση των ρόλων από έμφυτα στερεότυπα, μετατρέπουν το σπίτι σε ένα υγιές εργαστήρι δημοκρατίας, το σχήμα του οποίου δεν ορίζει, πλέον, μονάχα η δυναμική του, αλλά η ποιότητα των σχέσεων και η ικανότητά του να προσφέρει ασφάλεια. Ωστόσο, αυτή η ενίσχυση του ρόλου της οικογένειας δε συνιστά ένδειξη δύναμης, αλλά συχνά καταδεικνύει την προσπάθεια της πολιτείας για μετατόπιση των ευθυνών της στο ιδιωτικό επίπεδο. Είναι σημαντικό, επομένως, να αναφερθεί πως είναι χρέος της τοπικής μας κοινωνίας να λειτουργεί προληπτικά, ενισχύοντας την αλληλεγγύη και ενθαρρύνοντας την αναζήτηση υποστήριξης από ειδικούς, πριν οι δυσκολίες γίνουν κρίσεις, διότι, ίσως, ανάμεσα σε όλες τις υπόλοιπες κρίσεις που διαπερνά η κοινωνία, η οικογένεια να μην μπόρεσε να ξεφύγει απ’ την προδιαγεγραμμένη μοίρα της.
Η οικογένεια είναι ο καθρέφτης της κοινωνίας μας. Αν θέλουμε μια κοινωνία υγιή, πρέπει να ξεκινήσουμε από την «ανοσία» του οικογενειακού συστήματος. Το φετινό μήνυμα για την καταπολέμηση των ανισοτήτων μάς καλεί να δούμε την οικογένεια ως έναν χώρο ουσιαστικής αμοιβαιότητας. Ας δούμε την επέτειο αυτή ως ευκαιρία αυτοκριτικής και δράσης, επενδύοντας στην ενσυναίσθηση. Η θωράκιση της οικογένειας δεν αποτελεί ιδιωτική υπόθεση, αλλά μια συλλογική επένδυση για μια κοινωνία πιο ανθρώπινη και συνεκτική. Γιατί στο τέλος της ημέρας, το «σπίτι» δεν είναι οι τοίχοι, αλλά οι άνθρωποι που μας κάνουν να νιώθουμε ότι, ό,τι κι αν συμβεί, δεν είμαστε μόνοι.
Κουνάδη Παναγιώτα, Δάββου Ιουλία, Στροφύλλα Μαρία: Μέλη της συντονιστικής επιτροπής της εθελοντικής ομάδας του ΤΕπΕΚΕ του Πανεπιστημίου Πατρών “Social Work 4AL”
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
