Η συνήθεια των ανθρώπων που παίρνουν καλύτερες αποφάσεις – Οι 3 ερωτήσεις πριν πουν «ναι»

Η πιο χρήσιμη ερώτηση πριν από μια δύσκολη απόφαση μπορεί να μην είναι «τι θέλω να κάνω;», αλλά «πώς έφτασα να πιστεύω ότι αυτή είναι η σωστή επιλογή;».

Αυτή η νοητική κίνηση ονομάζεται μεταγνώση: η ικανότητα να παρατηρούμε, να αξιολογούμε και, όταν χρειάζεται, να διορθώνουμε τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε. Δεν εγγυάται ότι θα επιλέξουμε σωστά. Μπορεί, όμως, να μας βοηθήσει να ξεχωρίσουμε τα στοιχεία από την παρόρμηση και τη δικαιολογημένη βεβαιότητα από την υπερβολική αυτοπεποίθηση.

Η επιστημονική βιβλιογραφία περιγράφει τις κρίσεις εμπιστοσύνης, την αναγνώριση ενός πιθανού λάθους και την απόφαση να αναζητήσουμε περισσότερες πληροφορίες ως βασικές πλευρές της μεταγνώσης στη λήψη αποφάσεων.

Δεν είναι το ίδιο με την υπερανάλυση

Μεταγνώση δεν σημαίνει να επαναλαμβάνουμε διαρκώς όλα όσα θα μπορούσαν να πάνε στραβά. Η χρήσιμη επεξεργασία έχει κατεύθυνση: εξετάζει τα δεδομένα, εντοπίζει ένα πιθανό κενό και οδηγεί σε επόμενο βήμα.

Αντίθετα, ο μηρυκασμός χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενη αρνητική σκέψη που συχνά δεν καταλήγει σε λύση ή δράση. Έχει συνδεθεί με την εμφάνιση και τη διατήρηση συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης, σύμφωνα με ανασκόπηση της σχετικής έρευνας.

Η διαφορά μπορεί να συνοψιστεί απλά:

• Η μεταγνώση ρωτά: «Τι πληροφορία μου λείπει;»
• Η υπερανάλυση επαναλαμβάνει: «Κι αν κάνω λάθος;»

Γιατί η βεβαιότητα δεν είναι πάντα απόδειξη

Πολλές καθημερινές επιλογές επηρεάζονται από την πρώτη εντύπωση, το άγχος, την κούραση, τη συνήθεια ή την ανάγκη να επιβεβαιώσουμε αυτό που ήδη πιστεύουμε. Το συναίσθημα και το ένστικτο δεν είναι άχρηστα, αλλά δεν αποτελούν πάντοτε αξιόπιστο μέτρο ακρίβειας.

Πειραματική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications έδειξε ότι η υψηλή αυτοπεποίθηση μπορεί να κάνει τους ανθρώπους πιο δεκτικούς σε πληροφορίες που επιβεβαιώνουν την αρχική επιλογή τους και λιγότερο ευαίσθητους σε στοιχεία που την αντικρούουν. Οι ερευνητές περιέγραψαν αυτή τη διαδικασία ως έναν νευρωνικό μηχανισμό προκατάληψης επιβεβαίωσης.

Γι’ αυτό η μεταγνωστική παύση δεν ζητά απλώς να νιώσουμε λιγότερο σίγουροι. Ζητά να εξετάσουμε εάν η αυτοπεποίθησή μας συμβαδίζει με την ποιότητα των διαθέσιμων στοιχείων.

Οι τρεις ερωτήσεις πριν από μια σοβαρή επιλογή

Πριν από μια απόφαση με σημαντικές συνέπειες, μπορούν να βοηθήσουν τρεις συγκεκριμένες ερωτήσεις:

1.Ποια πληροφορία θα μπορούσε να μου αλλάξει γνώμη;

Αν η απάντηση είναι «καμία», ίσως δεν αξιολογούμε πραγματικά τα δεδομένα, αλλά υπερασπιζόμαστε μια ήδη παγιωμένη θέση.

2.Η βεβαιότητά μου βασίζεται σε στοιχεία ή στο πώς αισθάνομαι αυτή τη στιγμή;

Μια έντονη συναισθηματική αντίδραση μπορεί να είναι σημαντική πληροφορία, χωρίς να αποτελεί από μόνη της ολοκληρωμένο επιχείρημα.

3.Τι θα συμβούλευα έναν φίλο στην ίδια κατάσταση;

Η ψυχολογική απόσταση μπορεί να περιορίσει την προσκόλληση στην άμεση προσωπική εμπειρία. Πειράματα έχουν δείξει ότι η εξέταση ενός προβλήματος από πιο αποστασιοποιημένη οπτική μπορεί να ενισχύσει πλευρές της συνετής σκέψης, όπως η αναγνώριση των ορίων της γνώσης μας και η αποδοχή της αβεβαιότητας (Kross και Grossmann).

Τι κάνουν διαφορετικά όσοι αποφασίζουν καλύτερα

Δεν εξαφανίζουν κάθε αμφιβολία ούτε περιμένουν να αποκτήσουν απόλυτη βεβαιότητα. Προσπαθούν να διαπιστώσουν εάν η αμφιβολία δείχνει πραγματικό κενό πληροφοριών ή απλώς τον φόβο μιας δύσκολης επιλογής.

Συνήθως:

• Ξεχωρίζουν την αυτοπεποίθηση από την ακρίβεια
• Αναζητούν τουλάχιστον ένα στοιχείο που αντικρούει την πρώτη τους εκτίμηση
• Συμβουλεύονται ανθρώπους με σχετική γνώση, όχι μόνο όσους συμφωνούν μαζί τους
• Αναθεωρούν όταν εμφανίζονται ουσιαστικά νέα δεδομένα
• Δέχονται ότι μία καλή διαδικασία μπορεί περιστασιακά να οδηγήσει σε αρνητικό αποτέλεσμα

Η τελευταία διάκριση είναι κρίσιμη. Μια απόφαση δεν ήταν απαραίτητα κακή επειδή είχε δυσάρεστη κατάληξη, όπως και μια απερίσκεπτη επιλογή δεν γίνεται σωστή επειδή τελικά «βγήκε».

Ένας πρακτικός έλεγχος τεσσάρων βημάτων

Πριν δεσμευτείτε σε μια σημαντική επιλογή, γράψτε:

• Την πρώτη σας αντίδραση σε μία πρόταση
• Πόσο βέβαιοι είστε, σε κλίμακα από 0 έως 100
• Το ισχυρότερο στοιχείο εναντίον της
• Ποια νέα πληροφορία χρειάζεστε πριν ενεργήσετε

Μπορείτε επίσης να κρατάτε ένα σύντομο ημερολόγιο αποφάσεων, σημειώνοντας τι επιλέξατε, τι περιμένατε να συμβεί και πόσο σίγουροι ήσασταν. Η μεταγενέστερη σύγκριση με το πραγματικό αποτέλεσμα βοηθά να εντοπίσετε εάν συνηθίζετε να υπερεκτιμάτε ή να υποτιμάτε την κρίση σας.

Πότε πρέπει να σταματήσει η σκέψη

Η μεταγνώση δεν απαιτεί να αναβάλλεται επ’ αόριστον μια επιλογή. Οι περισσότερες σοβαρές αποφάσεις λαμβάνονται με ελλιπείς πληροφορίες, ενώ μεγάλο μέρος της σχετικής έρευνας προέρχεται από ελεγχόμενες εργαστηριακές δοκιμές και δεν αποδεικνύει ότι κάποια συγκεκριμένη τεχνική εξασφαλίζει επιτυχία στην πραγματική ζωή.

Όταν ο αναστοχασμός σταματά να παράγει νέα δεδομένα και αρχίζει να επαναλαμβάνει τον ίδιο φόβο, χρειάζεται χρονικό όριο και ένα συγκεκριμένο επόμενο βήμα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Καύσωνας: Πώς να προστατεύσετε το κατοικίδιό σας – Τα σημάδια θερμοπληξίας
• Πίνεις νερό μόνο όταν διψάς; Το λάθος που μπορεί να γίνει επικίνδυνο στον καύσωνα
• Το «ταπεινό» τρόφιμο του ντουλαπιού που κρύβει διατροφικό θησαυρό – Ποιο να διαλέξετε
• Μαγνήσιο πρωί ή βράδυ; Τι αλλάζει με το φαγητό και τη μορφή του
• Θέλεις πιο λευκά δόντια; Τα «φυσικά» κόλπα που βοηθούν

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News