Μέθανα: Το ηφαίστειο που έμεινε «σιωπηλό» 100.000 χρόνια, αλλά δεν είχε σβήσει ποτέ
Νέα επιστημονική μελέτη για το ηφαίστειο των Μεθάνων αλλάζει όσα θεωρούνταν δεδομένα για τα «ανενεργά» ηφαίστεια. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ακόμη και σε μια πολύ μακρά περίοδο αδράνειας, το υπόγειο μαγματικό σύστημα συνέχιζε να λειτουργεί, ανοίγοντας ξανά τη συζήτηση για το πώς πρέπει να αξιολογούνται τέτοια ηφαίστεια.
Το ηφαίστειο των Μεθάνων, που για περισσότερο από έναν αιώνα χιλιάδων ετών έδινε την εικόνα ενός σβησμένου συστήματος, φαίνεται πως δεν είχε σταματήσει ποτέ πραγματικά να «δουλεύει». Μια νέα διεθνής έρευνα δείχνει ότι κάτω από τη μακρά επιφανειακή του σιωπή συνέχιζε να υπάρχει έντονη υπόγεια δραστηριότητα, ανατρέποντας βασικές παραδοχές για το πότε ένα ηφαίστειο θεωρείται πραγματικά ανενεργό.
Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από διεθνή ερευνητική ομάδα με επικεφαλής το ETH Zurich, ανασυνθέτει με λεπτομέρεια περίπου 700.000 χρόνια ηφαιστειακής ιστορίας στα Μέθανα. Οι επιστήμονες εξέτασαν 31 εκρήξεις και κατέληξαν σε ένα συμπέρασμα που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο η ηφαιστειολογική κοινότητα βλέπει τα ηφαίστεια μεγάλης αδράνειας.
Διαβάστε επίσης: Νέος σεισμικός χάρτης από το ΑΠΘ: Σε ζώνη υψηλής επικινδυνότητας Πάτρα και Δυτική Ελλάδα
Τι έδειξε η έρευνα για τα Μέθανα
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν επιτόπια δειγματοληψία σε ροές λάβας, ηφαιστειακούς δόμους και αποθέσεις τέφρας, ενώ ανέλυσαν περισσότερους από 1.250 κρυστάλλους ζιργκόν. Αυτοί οι μικροσκοπικοί κρύσταλλοι λειτουργούν σαν φυσικά αρχεία, καθώς αποτυπώνουν τις συνθήκες και τον χρόνο σχηματισμού τους μέσα στο μάγμα.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία κατέστη δυνατό να χαρτογραφηθεί η βαθύτερη ιστορία του ηφαιστειακού συστήματος και να φανεί ότι τα Μέθανα είχαν περάσει μια περίοδο περίπου 110.000 ετών χωρίς εκρήξεις, πριν επανενεργοποιηθούν.
Μέχρι σήμερα, μια τόσο μεγάλη παύση θεωρούνταν από πολλούς ένδειξη ότι ένα ηφαίστειο έχει ουσιαστικά σβήσει. Η νέα μελέτη, όμως, υποστηρίζει το αντίθετο: ότι μια μεγάλη περίοδος αδράνειας δεν σημαίνει αναγκαστικά το τέλος του συστήματος.
Το ηφαίστειο «σιωπούσε», αλλά το μάγμα συνέχιζε να συσσωρεύεται
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα της έρευνας είναι ότι κατά την περίοδο που το ηφαίστειο έμοιαζε ανενεργό, η παραγωγή μάγματος δεν είχε σταματήσει. Αντίθετα, το μάγμα συνέχιζε να συσσωρεύεται σε βάθος, με αποτέλεσμα ο μαγματικός θάλαμος να μεγαλώνει αντί να αδρανοποιείται.
Την ίδια περίοδο, μάλιστα, η ανάπτυξη των κρυστάλλων ζιργκόν έφτασε σε υψηλά επίπεδα, κάτι που, σύμφωνα με τους ερευνητές, αποτελεί σαφή ένδειξη έντονης υπόγειας δραστηριότητας.
Με απλά λόγια, η επιφάνεια έδειχνε ηρεμία, όμως στο εσωτερικό του ηφαιστείου η διαδικασία συνεχιζόταν.
Γιατί δεν γίνονταν εκρήξεις
Σύμφωνα με την ερμηνεία της ομάδας, καθοριστικό ρόλο έπαιξε η υψηλή περιεκτικότητα του μάγματος σε νερό. Το χαρακτηριστικό αυτό επιβράδυνε την άνοδό του προς την επιφάνεια, μέσω της κρυστάλλωσης, και έτσι απέτρεπε τις εκρήξεις για τεράστιες χρονικές περιόδους.
Όταν όμως τα βαθύτερα μάγματα γίνονται ξηρότερα, οι συνθήκες αλλάζουν και οι εκρήξεις μπορούν να επανεμφανιστούν, τροφοδοτούμενες μάλιστα από έναν μεγαλύτερο μαγματικό θάλαμο που έχει ήδη σχηματιστεί στο υπέδαφος.
Αυτό σημαίνει ότι μια μεγάλη ηφαιστειακή «σιωπή» δεν συνδέεται πάντα με εξασθένηση. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Τι αλλάζει για την επιστημονική προσέγγιση
Το συμπέρασμα αυτό ανατρέπει σε σημαντικό βαθμό τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες ξεχωρίζουν τα ανενεργά από τα σβησμένα ηφαίστεια.
Η λογική ότι μια πολύ μεγάλη περίοδος αδράνειας σημαίνει αυτόματα πως ένα ηφαίστειο έχει περάσει οριστικά στο παρελθόν, φαίνεται πλέον να μην αρκεί. Αντίθετα, τέτοια ηφαίστεια μπορεί απλώς να βρίσκονται σε μια μακρά φάση υπόγειας ανασύνταξης.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό δεν αφορά μόνο τα Μέθανα, αλλά πιθανώς και άλλα ηφαιστειακά συστήματα που σήμερα θεωρούνται «νεκρά», ενώ ίσως εξακολουθούν να εξελίσσονται σε βάθος.
Είναι επικίνδυνα τα Μέθανα σήμερα;
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι τα Μέθανα δεν θεωρούνται αυτή τη στιγμή επικίνδυνο ηφαίστειο. Ωστόσο, προειδοποιούν ότι η μακροχρόνια αδράνεια δεν πρέπει να ερμηνεύεται αυτόματα ως ασφάλεια.
Το βασικό μήνυμα της έρευνας είναι πως τέτοια συστήματα χρειάζονται παρακολούθηση, επειδή μπορεί να εξελίσσονται σιωπηλά κάτω από την επιφάνεια. Ένας μαγματικός θάλαμος μπορεί να αναπτύσσεται χωρίς να δίνει άμεσα ορατά σημάδια, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνεχή επιστημονική επιτήρηση.
Τα ελληνικά ηφαίστεια έχουν ακόμη να δώσουν απαντήσεις
Η μελέτη για τα Μέθανα επαναφέρει με έντονο τρόπο τη συζήτηση για το ηφαιστειακό τόξο του νότιου Αιγαίου και για το πόσα ακόμη μπορεί να κρύβουν τα ελληνικά ηφαίστεια.
Η εικόνα που βγαίνει από την έρευνα είναι καθαρή: ένα ηφαίστειο μπορεί να δείχνει ήσυχο στην επιφάνεια, αλλά να παραμένει γεωλογικά ενεργό σε βάθος. Και αυτό από μόνο του αρκεί για να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε περιοχές που μέχρι σήμερα θεωρούνταν σχεδόν ξεχασμένες από την ηφαιστειακή δραστηριότητα.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
