Νίκος Μαρνάς: «Ακούμε τα ίδια τρένα με τότε» – Η δυστοπία που δεν μοιάζει πια μακρινή
Με αφορμή την παράσταση «Να ξέρετε πως αυτό που ακούτε είναι σφύριγμα τρένου» του Θανάση Τριαρίδη, που έρχεται στην Πάτρα και στο Επίκεντρο+, ο Νίκος Μαρνάς μιλά στο pelop.gr για ένα έργο που ξεκινά από τις επαναπροωθήσεις προσφύγων και φτάνει στον άνθρωπο που παλεύει να κρατήσει την ταυτότητά του μέσα σε έναν κόσμο που γίνεται όλο και πιο ζοφερός.
Ο τίτλος της παράστασης του Θανάση Τριαρίδη «Να ξέρετε πως αυτό που ακούτε είναι σφύριγμα τρένου» μοιάζει από μόνος του με προειδοποίηση. Και ο Νίκος Μαρνάς, συν-σκηνοθέτης και ερμηνευτής της παράστασης, δεν το αποφεύγει: «Είναι σίγουρα μια προειδοποίηση και μια απειλή», λέει, συνδέοντας το έργο με τα τρένα που οδηγούσαν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης και με την αίσθηση ότι η ιστορία, με άλλες μορφές, επιμένει να επιστρέφει.
Η παράσταση, που έχει ήδη διανύσει μια δυναμική πορεία, έρχεται στην Πάτρα και συγκεκριμένα στο Επίκεντρο+, φέρνοντας μαζί της ένα δυστοπικό σύμπαν που δεν μοιάζει πια τόσο με μακρινό μέλλον. Από τις επαναπροωθήσεις προσφύγων και τους πολέμους έως την παραποίηση της αλήθειας, τα fake news και την τεχνητή νοημοσύνη, ο Νίκος Μαρνάς μιλά στο pelop.gr για ένα έργο που δεν θέλει να σκοτεινιάσει τον θεατή, αλλά να τον αφυπνίσει. Όπως λέει ο ίδιος, το θέατρο είναι το μέσο που έχουν για να μιλήσουν για όσα συμβαίνουν γύρω μας — και, κυρίως, για να θυμίσουν ότι «έχουμε δύναμη και πρέπει να αντιστεκόμαστε».
Ο τίτλος της παράστασης, «Να ξέρετε πως αυτό που ακούτε είναι σφύριγμα τρένου», κρύβει μια προειδοποίηση, μια απειλή, ίσως και μια ειρωνεία. Για εσάς τι είναι;
Είναι σίγουρα μια προειδοποίηση και μια απειλή. Είναι μια καθαρή αναφορά στα τρένα για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των Ναζί. Είναι σαν να μας προειδοποιεί ότι αυτή τη στιγμή ακούμε τα ίδια τρένα με τότε. Σαν να επαναλαμβάνεται η ιστορία.
Πού βρίσκετε τα κοινά σημεία ανάμεσα στο τότε και στο σήμερα, ύστερα από τρεις σεζόν παραστάσεων;
Η αλήθεια είναι ότι, δυστυχώς, ο κόσμος μας, όσο περνάνε τα χρόνια που παίζουμε την παράσταση, δείχνει να γίνεται πολύ πιο ζοφερός σε σχέση με όταν ξεκινήσαμε. Και στο κομμάτι των επαναπροωθήσεων, στο οποίο έχει μέρος και η χώρα μας, αλλά και με τους πολέμους και τη γενοκτονία στη Γάζα, βλέπουμε ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται.
Και ίσως αυτοί που υπήρξαν κάποτε θύματα, τώρα γίνονται και θύτες.
Είναι κι αυτό ένα κομμάτι της ανθρώπινης ψυχολογίας; Ότι τα θύματα μπορεί κάποτε να εξελιχθούν σε θύτες;
Ισχύει και αυτό, αλλά δεν θέλω να μας μαυρίσω. Δεν είναι ότι τα βλέπουμε όλα αρνητικά. Απλώς προειδοποιούμε με τον τρόπο μας. Γιατί κι εμείς αυτό το μέσο έχουμε, το θέατρο, για να μιλήσουμε για ό,τι συμβαίνει γύρω μας και να επικοινωνήσουμε με τους ανθρώπους.
Το έργο μιλάει κυρίως για όσα δεν θέλουμε να ακούσουμε. Υπάρχει μια άβολη περιοχή του κειμένου για εσάς, όχι μόνο ως σκηνοθέτη αλλά και ως άνθρωπο;
Στο κείμενο υπάρχουν πολλά σημεία που θα μπορούσαν να είναι άβολα για τον άνθρωπο. Παρότι αφορμή του έργου είναι οι επαναπροωθήσεις των προσφύγων, για τις οποίες μιλάει ο Θανάσης Τριαρίδης, το έργο καταπιάνεται πολύ με τον άνθρωπο γενικά και με το ποιο μπορεί να είναι το μέλλον του, αν συνεχίσουμε όπως συνεχίζουμε.
Βλέπουμε πώς ο άνθρωπος παλεύει να κρατήσει μια ταυτότητα, να μείνει άνθρωπος, να μη γίνει μια μηχανή. Και μέσα από αυτή τη διαδικασία της ιστορίας, που καλούμαστε να φέρουμε εις πέρας, κάθε ρόλος έρχεται αντιμέτωπος με πολλά διαφορετικά θέματα: με την ηθική, με το αν πρέπει να πάρει θέση απέναντι στα πράγματα, με το αν πρέπει να πει την αλήθεια.
Και βλέπουμε πώς πολλές φορές μπορεί να παραποιηθεί και η αλήθεια.
Ιδιαίτερα τώρα, στην εποχή των fake news, αυτό αποκτά άλλη διάσταση.
Η αλήθεια είναι πως ναι. Βλέπουμε σιγά σιγά ότι αυτό για το οποίο μιλούσε ο Θανάσης στο έργο, για παραποίηση στοιχείων, αρχείων, για μια εικονική πραγματικότητα, με το AI μπορεί πλέον να είναι δυνατό.
Μπορεί κάποιος να πει ότι το έργο είναι δυστοπικό. Αλλά κατά πόσο είναι δυστοπία κάτι που ήδη υπάρχει;
Πολύ σωστό αυτό που λέτε. Όταν ξεκινήσαμε, όμως, μας φάνταζε πολύ μακρινό. Επειδή μέσα στο έργο γίνεται αναφορά στον Χίτλερ και στους Ναζί, αυτό ήταν για εμάς μια πολύ ισχυρή εικόνα, κάτι που έχει μείνει στη μνήμη μας ως κάτι πολύ άσχημο και παλιό.
Και βλέπουμε ότι κάπως τα πράγματα ίσως μας βρίσκουν τελικά. Πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι φανταζόμασταν.
Δεν προλαβαίνουμε πλέον τις εξελίξεις;
Ακριβώς. Παρ’ όλα αυτά, προσπαθούμε να μένουμε αισιόδοξοι. Γι’ αυτό και μιλάμε για αυτά τα πράγματα. Γιατί επικοινωνώντας με τον κόσμο βλέπουμε ότι δεν είμαστε μόνοι μας.
Υπάρχουν και άλλοι άνθρωποι που συμμερίζονται τις ίδιες ανησυχίες ή που, βλέποντας την παράσταση, ευαισθητοποιούνται και λαμβάνουν το μήνυμα, ο καθένας όπως μπορεί.
Υπάρχει, άλλωστε, και το κωμικό στοιχείο μέσα στην παράσταση.
Η αλήθεια είναι ότι το έργο, και από τη γραφή του αλλά και από τη σκηνοθεσία που έχουμε κάνει εγώ και ο Γιώργος, έχει εστιάσει πολύ και σε κωμικές στιγμές. Γιατί πρέπει να υπάρχει μια ποικιλία.
Είναι μέσα στη ζωή και αυτά. Είναι το αληθινό.
Συν-σκηνοθετείτε την παράσταση με τον Γιώργο Γκιόκα και ταυτόχρονα βρίσκεστε και επί σκηνής. Πότε “κερδίζει” ο σκηνοθέτης και πότε ο ηθοποιός;
Χρειάστηκε να είμαστε δύο σκηνοθέτες για να μπορέσει να γίνει αυτή η δουλειά. Ο Γιώργος έχει έναν βουβό ρόλο, τον οποίο χτίσαμε εμείς. Δεν υπήρχε κανονικά στο κείμενο, αν και ο Θανάσης ήταν πολύ θετικός στην ύπαρξή του.
Ο Γιώργος μπορούσε να είναι εκτός σκηνής και να με βλέπει. Οπότε εγώ, στην ουσία, εμπιστεύτηκα τον εαυτό μου ως ηθοποιό στα χέρια του. Αφού είχαμε επικοινωνήσει πολύ καλά για το τι θέλουμε να κάνουμε σκηνοθετικά, από ένα σημείο και μετά μπήκα στη διαδικασία ως ηθοποιός.
Σας διαβεβαιώνω ότι την ώρα που παίζουμε σχεδόν δεν σκέφτομαι ως σκηνοθέτης.
Τι έχει αλλάξει από την πρώτη μέρα μέχρι σήμερα; Έχει ωριμάσει ή σκοτεινιάσει η παράσταση και η σχέση σας με το κοινό;
Δεν ξέρω αν είμαι ο κατάλληλος για να το πω, αλλά νομίζω ότι όσο περνάνε οι παραστάσεις ωριμάζουμε κι εμείς μέσα σε αυτό. Είναι όλα πολύ πιο οργανικά.
Στην αρχή είχαμε έναν τεράστιο ενθουσιασμό, αλλά με τον ενθουσιασμό έρχονται και λάθη. Τώρα η εμπειρία βοηθάει να κάτσουν λίγο καλύτερα τα πράγματα, να βρούμε άλλα αντικρίσματα. Και προσπαθούμε κάθε χρόνο να αναγεννήσουμε αυτό το κείμενο και να βρούμε τη σημασία του από την αρχή.
Αν η παράσταση ξεκινά με ένα σφύριγμα τρένου, με τι ήχο θα θέλατε να κλείνει για τον θεατή; Τι να παίρνει μαζί του φεύγοντας;
Η αλήθεια είναι ότι, επειδή όλη η παράσταση έχει έναν καταιγιστικό ρυθμό, αυτό που αφήνουμε τελικά είναι μια ανησυχία για όσα συμβαίνουν γύρω μας, αλλά και μια αίσθηση ότι έχουμε δύναμη και πρέπει να αντιστεκόμαστε σε ό,τι μας συμβαίνει.
Μια αφύπνιση, πρώτα.
Βλέπω και αφύπνιση, βλέπω και αισιοδοξία πάντως.
Αλλιώς δεν θα κάναμε τίποτα. Θα τα είχαμε αποδεχτεί όλα.
ΙΝΦΟ
«Να ξέρετε πως αυτό που ακούτε
είναι σφύριγμα τρένου» του Θανάση Τριαρίδη
την Τρίτη 12 & την Τετάρτη 13 Μαΐου στο Επίκεντρο+.
Συντελεστές
Κείμενο: Θανάσης Τριαρίδης
Σκηνοθεσία: Νίκος Μαρνάς – Γιώργος Γκιόκας
Σκηνικά – Κοστούμια: Ηρώ Παρδαβέλλα
Μουσική: Οδυσσέας Τσούβαλης
Σχεδιασμός φωτισμού: Κατερίνα Μαρία Σαλταούρα
Φωτογραφίες: Χαράλαμπος Ιωαννόπουλος
Video- trailer: Φίλιππος Μέμος
Επικοινωνία: Γιώτα Δημητριάδη
Οπτική ταυτότητα παράστασης: Ιωάννης Τσίγκας
Παραγωγή: Θέατρο OLVIO
Ερμηνεύουν: Γιώργος Γκιόκας, Νίκος Μαρνάς, Λεωνίδας Μπακάλης, Νίκος Στεργιώτης
Εισιτήρια: 16 ευρώ και μειωμένο 14 ευρώ (φοιτητικό, ΑμεΑ, ανέργων, άνω των 65)
Προπώληση:
http://www.more.com
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
