Παλαιολόγος Χαλίδας: «Να πάψουμε από φόβο να σιωπούμε»

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

«Το σπίτι μας να είναι καλά και δεν πάει ο κόσμος να καίγεται». Για τον Παλαιολόγο Χαλίδα, αυτή η στάση έχει συνέπειες: «Κάποια στιγμή, η φωτιά θα μας χτυπήσει την πόρτα». Με αφορμή το «Μιλήστε ελεύθερα», η κουβέντα μας φτάνει στη σιωπή από φόβο και στην ευθύνη για όσα ανεχόμαστε.

Η κωμωδία, βασισμένη στο έργο «Η κυρία και ο υπάλληλος» του Άλντο Νικολάι, επιστρέφει στο Επίκεντρο+ από τις 6 έως τις 16 Νοεμβρίου, σε σκηνοθεσία Μίλτου Νίκα. Μια μυστηριώδης γυναίκα εισβάλλει σε ένα υπουργικό γραφείο και αναστατώνει την καθημερινότητα ενός κρατικού υπαλλήλου, τον οποίο υποδύεται ο Χαλίδας, με συμπρωταγωνίστρια τη Χριστίνα Μπακαστάθη.

Έχοντας αναλάβει και τη μετάφραση και μέρος της οργάνωσης της παραγωγής, μιλά για τη σκηνική τους χημεία, τη δουλειά πάνω στον φόβο του ήρωά του και τις αλλαγές που φέρνει η επαφή με το κοινό. Στέκεται ακόμη στο οικονομικό ρίσκο μιας παραγωγής στην Πάτρα και στην προσπάθειά της να βρει θεατές και εκτός πόλης.

Η παράσταση επιστρέφει έχοντας ήδη συναντήσει το κοινό. Ποιο σημείο της καταλαβαίνετε σήμερα διαφορετικά απ’ ό,τι στην πρώτη πρόβα;

Όλο το έργο είναι διαφορετικό από ό,τι ήταν στην πρώτη πρόβα. Ένα έργο που ανεβαίνει στη σκηνή είναι ένας ζωντανός οργανισμός. Αλλάζει από παράσταση σε παράσταση, όπως αλλάζουν και οι άνθρωποι που συμμετέχουν σε αυτό. Στο πέρασμα του χρόνου, όπως λέμε και στον χώρο του θεάτρου, η παράσταση «λιώνει», τα συστατικά της γίνονται τόσο δυσδιάκριτα, αφού έχει αποκτήσει μια ξεχωριστή ενότητα που έχει προκύψει από την τριβή. Την τριβή των ηθοποιών με το έργο, αλλά κυρίως με τους θεατές.

Πώς προέκυψε ο τίτλος «Μιλήστε ελεύθερα», αντί για το «Η κυρία και ο υπάλληλος»; Τι θέλατε να υποψιαστεί ο θεατής πριν ακόμη μπει στην αίθουσα;

Ο τίτλος «Μιλήστε Ελεύθερα» προέκυψε αβίαστα από συγκεκριμένες ατάκες του έργου που έχουν ως στόχο να κλείσουν το μάτι στον θεατή και να τον προτρέψουν να σκεφτεί ότι πρέπει να μιλήσουμε για όσα γίνονται γύρω μας και να πάψουμε από φόβο να σιωπούμε.

Στο πρωτότυπο, η αναστάτωση αρχίζει από κάτι πολύ απλό: μια άγνωστη έχει καθίσει στην πολυθρόνα του υπαλλήλου. Στη δική σας παράσταση, ποια είναι η πρώτη κίνηση με την οποία φαίνεται ότι εκείνος χάνει τον έλεγχο;

Η πρώτη κίνηση που δείχνει ότι ο υπάλληλος χάνει τον έλεγχο γίνεται πολύ νωρίς. Όταν αρχίζει και φοβάται ότι κάτι έχει συμβεί και ότι μπορεί να έχει κάποια, έστω και έμμεση, ανάμιξη.

Στο ιταλικό κείμενο τα δύο πρόσωπα ονομάζονται απλώς «Εκείνη» και «Εκείνος». Χρειαστήκατε να φτιάξετε για τον υπάλληλο μια προσωπική ιστορία πέρα από όσα λέει το έργο; Ποια λεπτομέρεια σας βοήθησε να τον καταλάβετε;

Σε κάθε ανάλυση ρόλου τα στοιχεία θα πρέπει να είναι σαφή και συγκεκριμένα. Η δουλειά του ηθοποιού είναι να φτιάξει αυτό το οικοδόμημα που λέγεται ρόλος. Αυτός ο ρόλος έχει όνομα και ιστορία, ακόμα κι αν αυτά δεν περιγράφονται στο κείμενο. Στο συγκεκριμένο κείμενο, η ιστορία του ρόλου προέκυψε σε μεγάλο βαθμό από τις αντιδράσεις του ρόλου σε συγκεκριμένα συμβάντα. Ένα από αυτά, π.χ., ήταν η ευκολία να δικαιολογείται κάτω από πίεση.

Όταν ένας άνθρωπος φοβάται για τη δουλειά και την οικογένειά του, πόσο ελεύθερη είναι η επιλογή του να σωπάσει; Πού βάζετε, εσείς, το όριο ανάμεσα στην αυτοπροστασία και στην ευθύνη για όσα ανέχεται;

Πιστεύω ότι το προσωπικό όριο του καθενός πρέπει να συνυπολογίζεται με το κοινωνικό. Σε μια πολιτισμένη κοινωνία ο καθένας από εμάς δεν θα βάζει πάνω από όλα την οικογένειά του και τη δουλειά του, αλλά το κοινό καλό. Όταν η κοινωνία ευημερεί, θα ευημερήσει και η οικογένειά μας. Αλλά δυστυχώς στη χώρα μας λειτουργούμε ανάποδα. Το σπίτι μας να είναι καλά και δεν πάει ο κόσμος να καίγεται. Αλλά δυστυχώς κάποια στιγμή, η φωτιά θα μας χτυπήσει την πόρτα.

Πόσο χώρο αφήνει η παράσταση στον θεατή να αμφισβητήσει και τη γυναίκα που στριμώχνει τον υπάλληλο; Το ότι εκείνη τον αναγκάζει να απαντήσει σημαίνει ότι έχει και δίκιο;

Η γυναίκα στο συγκεκριμένο έργο είναι μια μυστηριώδης φιγούρα. Η πιο προφανής σκέψη είναι ότι τον πιέζει επειδή έχει δίκιο, αλλά υπάρχουν και πολλές στιγμές που αυτό διαταράσσεται.

Υπήρξε φράση που σας φαινόταν σωστή στη μετάφραση, αλλά την αλλάξατε όταν την είπατε στη σκηνή; Θα μας δίνατε ένα παράδειγμα του τι δεν λειτουργούσε και πώς το λύσατε;

Η μεταφορά ενός έργου από μια γλώσσα σε μία άλλη κρύβει πολλές παγίδες, ειδικά όταν κάνεις πιστή μετάφραση. Η κάθε γλώσσα έχει τη δική της σημειολογία, τον δικό της ρυθμό και αλλάζει πολύ όταν μιλιέται στη σκηνή. Έτσι, σε αρκετά σημεία του έργου χρειάστηκε να γίνει ελεύθερη μετάφραση για να εξυπηρετηθεί η ροή κάποιας σκηνής ή ακόμα και να αφαιρεθούν κάποιες φράσεις που δεν λειτουργούσαν στην ελληνική γλώσσα.

Ποια σκηνοθετική οδηγία του Μίλτου Νίκα σάς βοήθησε περισσότερο να δουλέψετε τον φόβο του υπαλλήλου; Θα μας περιγράφατε μια συγκεκριμένη στιγμή από τις πρόβες;

Αυτό που βοήθησε περισσότερο στο συγκεκριμένο στοιχείο του χαρακτήρα ήταν η ανάλυση ρόλου που είχε γίνει στην αρχή των προβών, αλλά και διάφορες αυτοσχεδιαστικές ασκήσεις που είχαν σχέση με τη δράση-αντίδραση. Θυμάμαι ακόμα μια άσκηση που κάναμε χρησιμοποιώντας ένα μπαλάκι, το οποίο έκρυβε όλη την πρόθεση για δράση στις ατάκες μιας σκηνής. Αυτό έδωσε πολλή ενέργεια για να υποστηριχθεί ο λόγος σε συνδυασμό με τη δράση.

Σε ένα έργο δύο προσώπων, ακόμη και μια παύση μπορεί να αλλάξει το ποιος έχει το πάνω χέρι. Πώς βρήκατε με τη Χριστίνα Μπακαστάθη αυτές τις εναλλαγές;

Με τη Χριστίνα Μπακαστάθη είχαμε μια πρωτόγνωρη σκηνική χημεία από την πρώτη στιγμή. Οι παύσεις και οι εναλλαγές του status των ρόλων βρέθηκαν καθαρά με σωματικό τρόπο, καθώς και μέσα από αυτοσχεδιασμούς.

Πώς συνεχίζετε να παίζετε τον φόβο όταν η πλατεία γελά; Θυμάστε κάποια στιγμή που η αντίδραση των θεατών σάς ανάγκασε να αλλάξετε τον ρυθμό σας;

Τα στοιχεία του ρόλου δεν πρέπει να αλλάζουν όταν η πλατεία αντιδρά. Κατ’ αυτόν τον τρόπο υπήρχαν πολλές στιγμές που από το γέλιο των θεατών μπορεί να άλλαζε ο ρυθμός, αλλά σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα αυτό έπρεπε να έρθει στον σωστό ρυθμό. Γιατί μια κωμωδία βασίζεται άμεσα στον ρυθμό της.

Στη δική σας δουλειά, έχετε εγκαταλείψει μια καλλιτεχνική επιλογή επειδή φοβηθήκατε το επαγγελματικό της κόστος; Πώς ξεχωρίζετε αυτόν τον φόβο από μια καθαρά καλλιτεχνική απόφαση;

Δυστυχώς, όπως γνωρίζουμε, το επάγγελμα του ηθοποιού είναι ένα από τα πιο κακοπληρωμένα επαγγέλματα στη χώρα μας. Η απόφαση αυτή είναι πολλές φορές σκληρή και έρχεται σε αντίθεση με αυτό που πραγματικά θες να κάνεις. Πιστεύω ότι πρέπει να διατηρείς μια ισορροπία ανάμεσα στο να θες να δουλεύεις ως ηθοποιός και στο να παίρνεις τις πραγματικά επιθυμητές καλλιτεχνικά αποφάσεις για σένα. Αυτό πολλές φορές μοιάζει με ακροβασία.

Στην ίδια παράσταση μεταφράζετε, παίζετε και συμμετέχετε στην οργάνωση της παραγωγής. Πότε αυτή η συνύπαρξη ρόλων σάς δίνει ελευθερία και πότε γίνεται ανάγκη για να μπορέσει να υπάρξει η δουλειά;

Αυτή η συνύπαρξη ρόλων είναι αρκετά δύσκολη, ειδικά στη συγκρουσιακή σχέση του ρόλου της παραγωγής με τον ρόλο του ηθοποιού. Παρ’ όλα αυτά, όσο συγκρουσιακή μπορεί να φαίνεται, τόσο δημιουργική και εποικοδομητική μπορεί να γίνει. Για παράδειγμα, είναι πολύ σημαντικό για κάποιον που οργανώνει μια παραγωγή να γνωρίζει τις ανάγκες των ηθοποιών, όπως και το αντίστροφο. Έτσι λοιπόν, στη συγκεκριμένη περίπτωση υπάρχει καλύτερη συνεννόηση και συνεργασία, αφού οι ανάγκες είναι απόλυτα κατανοητές και από τα δύο μέρη.

Ποια συγκεκριμένη αλλαγή θα έδινε σε μια παραγωγή της Πάτρας μεγαλύτερη διάρκεια και δυνατότητα να ταξιδέψει; Τι συναντήσατε εσείς στη διαδρομή αυτής της παράστασης;

Οι παραγωγές που γίνονται στην Πάτρα έχουν κατά κανόνα μικρή διάρκεια. Οι λόγοι είναι αρκετοί και αλληλοεπηρεαζόμενοι. Χαμηλό budget, μικρό πλήθος θεατών ανά παραγωγή και πολλοί άλλοι. Για να μπορεί να ταξιδέψει μια παράσταση εκτός Πάτρας, πράγμα το οποίο θα της δώσει και μεγαλύτερη βιωσιμότητα, θα πρέπει να έχει ένα καλό καλλιτεχνικό αποτέλεσμα και να είναι εύκολα μετακινήσιμη όσον αφορά τα οικονομικά μεγέθη. Θέλει επίσης πολύ καλή οργάνωση και σχεδιασμό. Κατά τη διάρκεια της μέχρι τώρα σύντομης περιοδείας μας αντιμετωπίσαμε αρκετά προβλήματα που αφορούσαν τεχνικά θέματα, αλλά και θέματα οικονομικού ρίσκου. Ευτυχώς όμως, όλα αντιμετωπίστηκαν με συνέπεια και ευελιξία. Το σημαντικότερο όλων είναι ότι σε όλα τα μέρη στα οποία ανέβηκε η παράσταση άφησε ένα πολύ καλό καλλιτεχνικό αποτύπωμα.

Μετά τη συνάντησή σας με αυτόν τον υπάλληλο, υπάρχει κάτι που σας είναι δυσκολότερο να προσπεράσετε με το «δεν είναι δική μου δουλειά»;

Ναι, υπάρχει κάτι δυσκολότερο. Να συνεχίσω να ελπίζω ότι κάποια μέρα αυτός ο κόσμος μπορεί να αλλάξει. Και αυτή η αλλαγή θα έρθει με αυτή την προσπέραση. Γιατί είναι δουλειά όλων μας. Προσωπική αλλά και συλλογική.

Πληροφορίες παράστασης

Παράσταση: «Μιλήστε ελεύθερα», βασισμένη στο έργο «Η κυρία και ο υπάλληλος» του Άλντο Νικολάι (Aldo Nicolaj).
Χώρος: Θέατρο Επίκεντρο+, Νόρμαν 16 και Αγίου Διονυσίου 36, Πάτρα.
Παραστάσεις: 6–16 Νοεμβρίου 2026, Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή και Δευτέρα.
Ώρες: Παρασκευή, Σάββατο και Δευτέρα στις 21:15. Κυριακή στις 20:00.
Διάρκεια: 75 λεπτά.
Εισιτήρια: Κανονικό 15 ευρώ. Νέοι έως 25 ετών, άνεργοι και άνω των 65 ετών 12 ευρώ. Ομαδικό, για ομάδες άνω των 15 ατόμων, 10 ευρώ.
Κρατήσεις: 2610 461050.
Προπώληση: TicketServices.gr. Στις online αγορές προστίθεται χρέωση υπηρεσίας 6%.

Συντελεστές

Σκηνοθεσία και μουσική επιμέλεια: Μίλτος Νίκας
Μετάφραση: Παλαιολόγος Χαλίδας
Σκηνικά και κοστούμια: Δέσποινα Κολοκοτσά
Σχεδιασμός φώτων: Νίκος Σωτηρόπουλος
Βοηθός σκηνοθέτη: Πηνελόπη Χατζή
Φωτογραφίες παράστασης: Δημήτρης Χριστοδουλόπουλος
Δημιουργικός σχεδιασμός: Φίλιππος Μποτώνης
Οργάνωση παραγωγής: Παλαιολόγος Χαλίδας, Ίλια Ράγκου
Παίζουν: Χριστίνα Μπακαστάθη, Παλαιολόγος Χαλίδας
Παραγωγή: Επίκεντρο+ και ANTARTS AMKE

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News