Ψητές, βραστές ή τηγανητές πατάτες; Τι έδειξε η μελέτη του Χάρβαρντ

Πελοπόννησος Newsroom

Οι πατάτες συχνά αντιμετωπίζονται ως μία ενιαία κατηγορία τροφίμων, ανεξάρτητα από το εάν σερβίρονται βραστές, ψητές, σε μορφή πουρέ ή τηγανητές. Μία μεγάλη μελέτη με επικεφαλής τη Σχολή Δημόσιας Υγείας T.H. Chan του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ έδειξε, ωστόσο, ότι η μέθοδος παρασκευής κάνει ουσιαστική διαφορά.

Η συχνότερη κατανάλωση τηγανητής πατάτας συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, ενώ οι ψητές, οι βραστές και οι πολτοποιημένες εκδοχές δεν παρουσίασαν στατιστικά σημαντική σύνδεση.

Το εύρημα δεν αποδεικνύει ότι οι τηγανητές πατάτες προκαλούν τη νόσο. Η έρευνα είναι παρατηρητική και καταγράφει συσχετίσεις, όχι σχέση αιτίας και αποτελέσματος.

Η μεγάλη έρευνα των 205.107 ενηλίκων

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «The BMJ» τον Αύγουστο του 2025 και βασίστηκε σε στοιχεία από τρεις μακροχρόνιες αμερικανικές έρευνες:

• Nurses’ Health Study
• Nurses’ Health Study II
• Health Professionals Follow-up Study

Συνολικά εξετάστηκαν 205.107 άνδρες και γυναίκες, οι οποίοι κατά την έναρξη δεν είχαν διαβήτη, καρδιαγγειακή νόσο ή καρκίνο. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωναν αναλυτικά διατροφικά ερωτηματολόγια κάθε τέσσερα χρόνια, ενώ η παρακολούθησή τους διήρκεσε περισσότερο από τρεις δεκαετίες.

Κατά τη διάρκεια περισσότερων από 5,1 εκατ. ανθρωποετών παρακολούθησης, καταγράφηκαν 22.299 περιπτώσεις διαβήτη τύπου 2. Η ανάλυση έλαβε υπόψη το σωματικό βάρος, τη σωματική δραστηριότητα, το κάπνισμα, τη συνολική ποιότητα της διατροφής και άλλους παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τον κίνδυνο.

Το 20% που ξεχώρισε στην ανάλυση

Για κάθε αύξηση της κατανάλωσης κατά τρεις μερίδες τηγανητής πατάτας την εβδομάδα, καταγράφηκε 20% υψηλότερος σχετικός κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.

Αντίθετα, η αντίστοιχη αύξηση στην κατανάλωση ψητής, βραστής ή πολτοποιημένης πατάτας δεν συνδέθηκε με στατιστικά σημαντική μεταβολή.

Όταν εξετάστηκαν όλες οι μορφές μαζί, κάθε αύξηση κατά τρεις εβδομαδιαίες μερίδες συνδέθηκε με 5% υψηλότερο κίνδυνο, αποτέλεσμα που φαίνεται να επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις τηγανητές εκδοχές. (Harvard T.H. Chan School of Public Health)

Τα ποσοστά αφορούν σχετική και όχι απόλυτη αύξηση. Δεν σημαίνουν ότι 20 στους 100 ανθρώπους που τρώνε τηγανητές πατάτες θα εμφανίσουν διαβήτη.

Η συχνή κατανάλωση τηγανητής πατάτας συνδέθηκε με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, σύμφωνα με τη μεγάλη μελέτη του Χάρβαρντ

Γιατί το τηγάνισμα αλλάζει την εικόνα

Η μελέτη δεν εξέτασε συγκεκριμένο βιολογικό μηχανισμό και δεν μπορεί να αποδείξει γιατί οι τηγανητές πατάτες ξεχώρισαν.

Το τηγάνισμα αυξάνει την ενεργειακή πυκνότητα και την ποσότητα πρόσθετου λίπους. Παράλληλα, οι τηγανητές πατάτες καταναλώνονται συχνά σε μεγαλύτερες μερίδες και συνοδεύονται από αναψυκτικά με ζάχαρη, επεξεργασμένο κρέας ή άλλους επεξεργασμένους υδατάνθρακες.

Παρότι οι ερευνητές επιχείρησαν να προσαρμόσουν τα αποτελέσματα με βάση τη συνολική διατροφή και τον τρόπο ζωής, δεν μπορεί να αποκλειστεί πλήρως η επίδραση παραγόντων που δεν μετρήθηκαν.

Η αλλαγή που συνδέθηκε με μείωση 19%

Οι ερευνητές δεν εξέτασαν μόνο τι συμβαίνει όταν αυξάνεται η κατανάλωση, αλλά και ποιο τρόφιμο θα μπορούσε να πάρει τη θέση της πατάτας.

Η υπολογιστική αντικατάσταση τριών εβδομαδιαίων μερίδων έδειξε ότι:

• Η αντικατάσταση τηγανητής πατάτας με δημητριακά ολικής άλεσης συνδέθηκε με 19% χαμηλότερο κίνδυνο
• Η αντικατάσταση ψητής, βραστής ή πολτοποιημένης πατάτας συνδέθηκε με μείωση 4%
• Η αντικατάσταση όλων των μορφών πατάτας αντιστοιχούσε σε μείωση 8%

Αυτά τα ποσοστά αποτελούν στατιστικές εκτιμήσεις και όχι αποτελέσματα από κλινική δοκιμή στην οποία οι συμμετέχοντες άλλαξαν υποχρεωτικά τη διατροφή τους.

Το λευκό ρύζι δεν έδωσε το ίδιο όφελος

Η απλή αφαίρεση ενός τροφίμου δεν είναι αυτομάτως ωφέλιμη, καθώς σημασία έχει τι θα το αντικαταστήσει.

Η αντικατάσταση όλων των μορφών ή των μη τηγανητών πατατών με λευκό ρύζι συνδέθηκε με υψηλότερο κίνδυνο. Το εύρημα υπογραμμίζει τη σημασία της ποιότητας του υδατάνθρακα και όχι μόνο της απομάκρυνσης ενός συγκεκριμένου τροφίμου.

Αντίθετα, στα δημητριακά ολικής άλεσης περιλαμβάνονται επιλογές όπως η βρώμη, το κριθάρι, το καστανό ρύζι, τα ζυμαρικά και το ψωμί ολικής άλεσης.

Χρειάζεται να βγουν οι πατάτες από το τραπέζι;

Η έρευνα δεν υποστηρίζει την πλήρη αποφυγή τους. Οι πατάτες παρέχουν κάλιο, βιταμίνη C, βιταμίνη Β6 και φυτικές ίνες, ιδιαίτερα όταν καταναλώνονται με τη φλούδα τους. (Harvard – The Nutrition Source)

Στην πράξη μπορούν να αντιμετωπίζονται ως η αμυλούχα τροφή του γεύματος και όχι ως το κύριο λαχανικό. Μία πιο ισορροπημένη επιλογή περιλαμβάνει:

• Μέτρια ποσότητα
• Διατήρηση της φλούδας όπου το επιτρέπει η συνταγή
• Συνδυασμό με μη αμυλούχα λαχανικά και πηγή πρωτεΐνης
• Βράσιμο ή ψήσιμο με μικρή ποσότητα ακόρεστου ελαίου
• Περιορισμό του βαθιού τηγανίσματος, του βουτύρου, της κρέμας γάλακτος και των επεξεργασμένων κρεάτων

Βοηθά η ψύξη μετά το μαγείρεμα;

Η ψύξη της μαγειρεμένης πατάτας μπορεί να αυξήσει το ανθεκτικό άμυλο, το οποίο διασπάται δυσκολότερα και ενδέχεται να περιορίζει την άμεση άνοδο της γλυκόζης.

Η συγκεκριμένη έρευνα, όμως, δεν εξέτασε εάν οι κρύες ή ξαναζεσταμένες πατάτες μειώνουν τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη.

Τι ισχύει για όσους έχουν ήδη διαβήτη

Η μελέτη αφορούσε ανθρώπους που δεν είχαν διαβήτη κατά την έναρξή της και δεν απαντά πώς πρέπει να διαμορφώνεται η διατροφή όσων έχουν ήδη διαγνωστεί.

Οι πατάτες μπορούν συνήθως να ενταχθούν σε εξατομικευμένο πρόγραμμα, αλλά σημασία έχουν η ποσότητα, οι συνολικοί υδατάνθρακες του γεύματος, η μέθοδος μαγειρέματος, η φαρμακευτική αγωγή και η απόκριση της γλυκόζης. Οι αλλαγές στη διατροφή χρειάζεται να συζητούνται με γιατρό ή διαιτολόγο.

Οι περιορισμοί που δεν πρέπει να αγνοούνται

Η έρευνα βασίστηκε σε πληροφορίες που δήλωσαν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες, επομένως είναι πιθανές ανακρίβειες στην καταγραφή της διατροφής.

Παράλληλα, οι περισσότεροι ήταν επαγγελματίες Υγείας ευρωπαϊκής καταγωγής, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα γενίκευσης των αποτελεσμάτων σε κάθε πληθυσμό. Ακόμη και μετά τις στατιστικές προσαρμογές, δεν μπορούν να αποκλειστούν διαφορές στον τρόπο ζωής που επηρέασαν τα ευρήματα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Η «ταμπέλα» που βάζουμε λάθος στις σχέσεις μας – Γιατί ο τρόπος που αγαπάμε μπορεί να αλλάξει
• Το σώμα έχει 9 «μετρητές» της καρδιάς – Πού κρύβονται και τι δείχνουν
• Κάπνισμα: Οι πνεύμονες αναρρώνουν μετά τη διακοπή, αλλά κάποιες βλάβες επιμένουν για χρόνια
• Σχέση χωρίς σεξ: Μπορεί να είναι ευτυχισμένη;

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News