Εκτεταμένη ενεργειακή φτώχεια στη Δυτική Ελλάδα: Στέρηση θέρμανσης για 7 στα 10 νοικοκυριά
Σχεδόν επτά στα δέκα νοικοκυριά στη Δυτική Ελλάδα βρίσκονται αντιμέτωπα με την ενεργειακή φτώχεια, αδυνατώντας να καλύψουν βασικές ανάγκες θέρμανσης και ηλεκτρικής κατανάλωσης. Η εκτόξευση του κόστους ενέργειας οδηγεί σε περικοπές ακόμη και σε τρόφιμα και φάρμακα, ενώ εντείνει την ψυχολογική πίεση και την κοινωνική ανασφάλεια. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ένα διευρυνόμενο χάσμα, με τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά να παραμένουν αποκλεισμένα από λύσεις ενεργειακής αναβάθμισης και την πράσινη μετάβαση.
Η ενεργειακή κρίση έχει μετατραπεί σε καθημερινό εφιάλτη για την πλειονότητα των νοικοκυριών της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, σύμφωνα με έρευνα του Περιφερειακού Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Ενταξης. Τα ευρήματα σκιαγραφούν μια ζοφερή πραγματικότητα: σχεδόν επτά στα δέκα νοικοκυριά αδυνατούν να εξοφλήσουν εγκαίρως τους λογαριασμούς ενέργειας, ενώ πάνω από τα μισά ζουν σε συνθήκες ελλιπούς θέρμανσης ή ψύξης.
Το Περιφερειακό Παρατηρητήριο Κοινωνικής Ενταξης έχει συσταθεί στην έδρα της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, στην Πάτρα. Η υποστήριξη λειτουργίας του Παρατηρητηρίου παρέχεται στη Διεύθυνση Κοινωνικής Μέριμνας ΠΕ Αχαΐας, με χωρική αρμοδιότητα σε όλη την Περιφέρεια.
Η έρευνα που εντάσσεται στο πλαίσιο της Περιφερειακής Στρατηγικής για την Κοινωνική Ενταξη και την Καταπολέμηση της Φτώχειας, αναδεικνύει ότι το 45% των ερωτηθέντων δαπανά πλέον άνω του 20% του μηνιαίου εισοδήματός του αποκλειστικά για λογαριασμούς ρεύματος. Το εύρημα καθιστά σαφές ότι η ενεργειακή δαπάνη έχει μετατραπεί από πάγιο έξοδο σε παράγοντα οικονομικής ασφυξίας.
ΠΕΡΙΚΟΠΕΣ
Οι συνέπειες της ενεργειακής επιβάρυνσης δεν περιορίζονται στους λογαριασμούς. Τα νοικοκυριά προβαίνουν σε εκτεταμένες περικοπές βασικών δαπανών: το 41% έχει μειώσει τα έξοδα διατροφής, ενώ το 24% περιορίζει τις δαπάνες για υγεία και φάρμακα. Η εκπαίδευση των παιδιών πλήττεται επίσης, με το 20% να περικόπτει έξοδα για φροντιστήρια και εξωσχολικές δραστηριότητες.
Η κυρίαρχη «στρατηγική» αντιμετώπισης δεν αφορά τεχνικές παρεμβάσεις, αλλά την αναγκαστική στέρηση. Το 56% των νοικοκυριών περιορίζει «συχνά» ή «πάντα» τη θέρμανση, ενώ μόλις το 14% δηλώνει ότι δεν έχει χρειαστεί ποτέ να μειώσει τη χρήση ενέργειας λόγω κόστους. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι πρακτικές αυτές ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία, ιδιαίτερα για τα ευάλωτα μέλη των νοικοκυριών.
ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ
Πέρα από την οικονομική διάσταση, η έρευνα φωτίζει την ψυχοκοινωνική πτυχή της κρίσης. Το 67% των συμμετεχόντων δηλώνει ότι η αύξηση του ενεργειακού κόστους επηρεάζει αρνητικά την ψυχική του ευημερία. Η αβεβαιότητα για την κάλυψη βασικών αναγκών δημιουργεί συνθήκες διαρκούς άγχους και κοινωνικής επισφάλειας.
Χαρακτηριστικό της κατάστασης είναι ότι το 36% των νοικοκυριών παραδέχεται πως βιώνει ενεργειακή φτώχεια «σε μεγάλο βαθμό», ενώ μόλις το 15% δηλώνει ότι δεν αντιμετωπίζει κανένα πρόβλημα.
ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ
Η γεωγραφική κατανομή του φαινομένου αποκαλύπτει έντονες διαφοροποιήσεις. Η Περιφερειακή Ενότητα Ηλείας συγκεντρώνει το 44,3% του ευάλωτου πληθυσμού, καθιστώντας την περιοχή επίκεντρο της ενεργειακής ανασφάλειας. Αντιθέτως, η ΠΕ Αχαΐας εμφανίζει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, με το 61,5% των κατοίκων να μην ανήκει στις κατηγορίες υψηλής ευαλωτότητας.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένοι είναι οι ενοικιαστές, εκ των οποίων το 61,2% κατατάσσεται στην κατηγορία υψηλής ευαλωτότητας, καθώς και τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ενεργειακά αναποτελεσματικές κατοικίες.
Ενα από τα πλέον ανησυχητικά ευρήματα αφορά το «κενό» μεταξύ της κεντρικής πολιτικής για την πράσινη μετάβαση και της πραγματικής δυνατότητας των πολιτών να την ακολουθήσουν. Το 78% δηλώνει ότι δεν έχει συμμετάσχει ούτε εξετάζει τη συμμετοχή σε πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης, ενώ μόλις το 3% έχει ήδη ενταχθεί. Παράλληλα, το 60% αγνοεί την ύπαρξη ενεργειακών κοινοτήτων.
ΔΥΣΟΙΩΝΕΣ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ
Οι προοπτικές διαγράφονται δυσοίωνες: το 86% αναμένει περαιτέρω αύξηση των τιμών το επόμενο εξάμηνο, ενώ μόλις το 3% πιστεύει σε αποκλιμάκωση. Κυρίαρχη ανησυχία για το 62% παραμένει η αδυναμία πληρωμής λογαριασμών, με το 14% να εκφράζει φόβο ακόμη και για απώλεια της κατοικίας του.
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί μετάβαση από τις αποσπασματικές παρεμβάσεις σε ολοκληρωμένες πολιτικές που θα συνδυάζουν άμεση οικονομική στήριξη με διαρθρωτικές αλλαγές: ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, ενίσχυση πρόσβασης σε ΑΠΕ και ενσωμάτωση κοινωνικών κριτηρίων στον ενεργειακό σχεδιασμό.
ΤΙ ΜΕΤΡΑ ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ
Σχεδόν ένας στους δύο πολίτες (47%) ζητεί ως προτεραιότητα τη χορήγηση επιδοτήσεων ή κουπονιών ενέργειας, αντανακλώντας την ανάγκη για άμεση ανακούφιση.
Ωστόσο, το 31% αναγνωρίζει την αξία διαρθρωτικών παρεμβάσεων και ζητεί προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών. Ακολουθούν οι επενδύσεις σε ΑΠΕ (17%), η ενημέρωση-εκπαίδευση (18%) και οι ενεργειακές κοινότητες (15%).
Η χαμηλή ζήτηση για κοινότητες συνδέεται άμεσα με την έλλειψη πληροφόρησης, υποδεικνύοντας πεδίο παρέμβασης για την Περιφέρεια.
Συνολικά, η μελέτη καταδεικνύει ότι η ενεργειακή φτώχεια συνιστά μείζονα πρόκληση για την κοινωνική συνοχή στη Δυτική Ελλάδα, η οποία μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο μέσα από ολοκληρωμένες πολιτικές που εγγυώνται ότι η μετάβαση σε ένα βιώσιμο ενεργειακό μέλλον θα είναι δίκαιη και συμπεριληπτική για όλους τους πολίτες.
ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΕΥΑΛΩΤΟΤΗΤΑΣ: ΠΕΡΙΟΡΙΖΟΥΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ
Η έρευνα του Περιφερειακού Παρατηρητηρίου αποκαλύπτει ότι η ενεργειακή ευαλωτότητα δεν κατανέμεται ομοιόμορφα στον πληθυσμό, αλλά συγκεντρώνεται σε συγκεκριμένα κοινωνικοοικονομικά προφίλ.
Το 50,5% του δείγματος κατατάσσεται στην κατηγορία «υψηλής ευαλωτότητας», με τα χαρακτηριστικά να είναι συγκεκριμένα: χαμηλό εισόδημα, ασταθής εργασιακή κατάσταση, περισσότερα εξαρτώμενα μέλη και περιορισμένο μορφωτικό επίπεδο. Οι ενοικιαστές αποτελούν ιδιαιτέρως ευάλωτη ομάδα, καθώς στερούνται τη δυνατότητα ενεργειακής αναβάθμισης της κατοικίας τους.
Ποσοστό νοικοκυριών που προχώρησαν σε περικοπή βασικών δαπανών
Η διαφορά μεταξύ ευάλωτων και μη ευάλωτων νοικοκυριών αποτυπώνεται ανάγλυφα στη συνέπεια πληρωμών: το 15,5% των ευάλωτων αφήνει λογαριασμούς απλήρωτους «συστηματικά», έναντι μόλις 3,2% στον γενικό πληθυσμό.
Οι επιλογές θέρμανσης καθορίζονται πλέον από οικονομικούς περιορισμούς και όχι από κριτήρια ενεργειακής αποδοτικότητας, οδηγώντας σε φαύλο κύκλο: η αδυναμία επένδυσης σε αποδοτικότερα συστήματα διαιωνίζει το υψηλό κόστος.
Σημαντική παραμένει η χωρική διάσταση, με τις αγροτικές περιοχές και εκείνες με περιορισμένη πρόσβαση σε υποδομές να εμφανίζουν εντονότερα φαινόμενα ενεργειακής ανασφάλειας.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
