Ισραήλ: Πώς αντέχει η οικονομία του μέσα σε διαρκή πόλεμο
Η ισραηλινή οικονομία στηρίζεται στην τεχνολογία, τις κρατικές δαπάνες και τη διεθνή ζήτηση, όμως ο παρατεταμένος πόλεμος αρχίζει να αφήνει βαθύτερο αποτύπωμα σε χρέος, αγορά εργασίας και κοινωνική συνοχή.
Η οικονομία του Ισραήλ έχει βρεθεί τα τελευταία χρόνια αντιμέτωπη με ένα ερώτημα που απασχολεί ολοένα και περισσότερο αναλυτές και αγορές: πώς μπορεί να αντέχει μια χώρα που βρίσκεται σχεδόν διαρκώς σε πολεμική κατάσταση;
Από την ίδρυσή του, το Ισραήλ λειτουργεί μέσα σε ένα περιβάλλον έντονης ασφάλειας και συχνών συγκρούσεων. Ωστόσο, από το 2023 και μετά, η διάρκεια και η ένταση των πολεμικών επιχειρήσεων έχουν δημιουργήσει νέα δεδομένα, καθώς η χώρα συμμετέχει σε παρατεταμένες συγκρούσεις με σημαντικό οικονομικό κόστος.
#WorldBusinessWatch | Israel’s economy and financial markets are showing resilience even as tensions remain elevated across West Asia. Despite ongoing conflict involving Hamas, Iran and Hezbollah, economic momentum has remained intact in Israel@kanishka9996 has the details pic.twitter.com/Q2GjIUgEqR
— WION (@WIONews) May 1, 2026
Παραδοσιακά, το ισραηλινό κράτος είχε τη στήριξη της Δύσης, με εισροές ξένων κεφαλαίων, ευνοϊκά εξοπλιστικά προγράμματα από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, αλλά και έκτακτες χρηματοδοτήσεις όταν οι συνθήκες το απαιτούσαν.
Ωστόσο, αυτή η στήριξη δεν μπορεί να θεωρείται ανεξάντλητη, ειδικά σε μια περίοδο διεθνούς οικονομικής αστάθειας και πολλαπλών γεωπολιτικών κρίσεων. Παρά τις διαβεβαιώσεις της ισραηλινής κυβέρνησης ότι μπορεί να συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις για όσο χρειαστεί, οι πιέσεις στην οικονομία γίνονται πιο εμφανείς.
Η ανθεκτικότητα της ισραηλινής οικονομίας
Ο δρ Τόμερ Φάντλον, του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ και του Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφάλειας, εκτίμησε ότι από την έναρξη του πολέμου με τη Χαμάς η ισραηλινή οικονομία έχει αποδώσει καλύτερα από ό,τι αναμενόταν.
«Η απόδοσή της ήταν ισχυρότερη από το αναμενόμενο, δεδομένων των περιστάσεων», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, σημαντικό μέρος αυτής της ανθεκτικότητας οφείλεται στην αύξηση των κρατικών δαπανών. Οι στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν αισθητά, κυρίως σε ό,τι αφορά την εγχώρια παραγωγή, ενώ οι αποζημιώσεις προς τους εφέδρους και τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν στη διάρκεια του πολέμου στήριξαν την εσωτερική ζήτηση.
Με άλλα λόγια, η πολεμική οικονομία δημιούργησε βραχυπρόθεσμα ένα δίχτυ στήριξης για την οικονομική δραστηριότητα, σε μια παρατεταμένη περίοδο αβεβαιότητας.
Ο ρόλος της υψηλής τεχνολογίας
Καθοριστικός παραμένει και ο τομέας της υψηλής τεχνολογίας, ο οποίος εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της ισραηλινής οικονομίας.
Σύμφωνα με το ynetnews.com, ο κλάδος αντιπροσωπεύει περίπου το 57% των εξαγωγών της χώρας και παραμένει ο σημαντικότερος μοχλός ανάπτυξης. Η ισχυρή διεθνής ζήτηση για ισραηλινή τεχνολογία έχει λειτουργήσει ως ασπίδα απέναντι σε μια πιο απότομη οικονομική επιβράδυνση.
Ο καθηγητής Ιτάι Άτερ, του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ, σημείωσε ότι η δυναμική της τεχνολογίας ήταν κρίσιμη για τη διατήρηση της σταθερότητας.
«Ο τομέας της τεχνολογίας είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις προσδοκίες του κόσμου», ανέφερε, χαρακτηρίζοντάς τον βασικό στήριγμα της οικονομίας στη διάρκεια της σύγκρουσης.
Οι ρωγμές πίσω από τους δείκτες
Η αντοχή της οικονομίας, όμως, δεν σημαίνει ότι η καθημερινότητα των πολιτών βελτιώνεται.
Αντιθέτως, οι πιέσεις αυξάνονται. Η παρατεταμένη πολεμική κατάσταση έχει επιβαρύνει το κόστος ζωής, έχει περιορίσει την ομαλότητα στην αγορά εργασίας και έχει δημιουργήσει ανησυχίες για βαθύτερη οικονομική ύφεση τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με το Middle East Eye, περίπου 100.000 Ισραηλινοί εγκατέλειψαν τη χώρα τα έτη 2023 και 2024. Το φαινόμενο αυτό συνδέεται με ένα νέο κύμα brain drain, στο οποίο περιλαμβάνονται γιατροί, επαγγελματίες της τεχνολογίας και άνθρωποι που θεωρούνταν σημαντικό κομμάτι του παραγωγικού μέλλοντος της χώρας.
Ο Ιτάι Άτερ επισημαίνει ότι αρκετοί μακροοικονομικοί δείκτες δεν δίνουν θετική εικόνα. Η πιστοληπτική ικανότητα του Ισραήλ έχει υποβαθμιστεί, το δημόσιο χρέος έχει αυξηθεί και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ έχει παραμείνει στάσιμο.
Ελλείψεις εργατικού δυναμικού και αυξημένες τιμές
Ένα ακόμη πρόβλημα αφορά την αγορά εργασίας.
Το Ισραήλ αντιμετωπίζει ελλείψεις εργατικού δυναμικού, καθώς σημαντικό μέρος των εργαζομένων σε βασικούς κλάδους ήταν αλλοδαποί από γειτονικές περιοχές ή από την Ασία, οι οποίοι εργάζονταν με συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Η ροή αυτή έχει πλέον σταματήσει ή μειωθεί σημαντικά.
Παράλληλα, η διαρκής κατάσταση πολέμου έχει επηρεάσει τις εισαγωγές, αυξάνοντας τη ζήτηση και τις τιμές σε διάφορα προϊόντα.
Η εικόνα είναι άνιση. Οι εργαζόμενοι στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας, που εκτιμάται ότι αντιστοιχούν περίπου στο 15% έως 16% της αγοράς εργασίας, συνεχίζουν να απολαμβάνουν σχετική σταθερότητα. Άλλοι κλάδοι, όμως, δέχονται πολύ μεγαλύτερη πίεση.
Μικρότερες επιχειρήσεις δυσκολεύονται να αντέξουν, ενώ αυξάνονται οι περιπτώσεις εταιρειών που κλείνουν.
Η άνοδος του χρηματιστηρίου δεν λέει όλη την ιστορία
Ο Τόμερ Φάντλον σημειώνει ότι η εικόνα της αγοραστικής δύναμης δεν είναι εξίσου θετική με ορισμένους χρηματοοικονομικούς δείκτες.
«Αν εξετάσει κανείς την αγοραστική δύναμη, η κατάσταση δεν είναι τόσο καλή», ανέφερε.
Κατά τον ίδιο, η άνοδος της χρηματιστηριακής αγοράς αντανακλά κυρίως την απόδοση των μεγαλύτερων εταιρειών και όχι την πραγματική κατάσταση στο σύνολο της οικονομίας.
«Η χρηματιστηριακή αγορά βρίσκεται σε άνοδο, αλλά δεν αποτυπώνει τις πτωχεύσεις», είπε χαρακτηριστικά.
Η παρατήρηση αυτή δείχνει το βασικό παράδοξο της ισραηλινής οικονομίας: οι μεγάλοι και εξωστρεφείς κλάδοι μπορούν να παραμένουν ισχυροί, ενώ η καθημερινή οικονομική πίεση για νοικοκυριά και μικρότερες επιχειρήσεις αυξάνεται.
Κοινωνικές εντάσεις στο εσωτερικό
Ο πόλεμος έχει και κοινωνικό κόστος, το οποίο μπορεί να μην αποτυπώνεται πάντα στη διεθνή ειδησεογραφία, αλλά γίνεται αισθητό στο εσωτερικό της χώρας.
Η παρατεταμένη αίσθηση ανασφάλειας, η στρατιωτικοποίηση της καθημερινότητας και το γεγονός ότι σημαντικό μέρος του πληθυσμού έχει έρθει σε άμεση επαφή με όπλα ή πολεμικές συνθήκες έχουν εντείνει τις κοινωνικές πιέσεις.
Σύμφωνα με το αρχικό κείμενο, έχουν αυξηθεί η εγκληματικότητα και τα βίαια περιστατικά, ενώ η μετακίνηση πληθυσμού από αγροτικές περιοχές και κιμπούτς προς τις πόλεις δημιουργεί επιπλέον εντάσεις.
Οι κοινωνικές και πολιτισμικές διαφορές γίνονται πιο εμφανείς, καθώς άνθρωποι που ζούσαν σε διαφορετικές συνθήκες αναζητούν πλέον καλύτερη ζωή στα αστικά κέντρα, σε ένα περιβάλλον ήδη πιεσμένο οικονομικά και κοινωνικά.
Το κρίσιμο ερώτημα για τα επόμενα χρόνια
Προς το παρόν, η οικονομία του Ισραήλ συνεχίζει να δείχνει ανθεκτικότητα, παρά το βάρος του πολέμου και τις αυξανόμενες πιέσεις.
Η υψηλή τεχνολογία, οι κρατικές δαπάνες και η διεθνής ζήτηση έχουν αποτρέψει μια πιο απότομη υποχώρηση. Όμως οι διαρθρωτικές προκλήσεις γίνονται δυσκολότερες: χρέος, υποβάθμιση πιστοληπτικής ικανότητας, ελλείψεις εργατικού δυναμικού, φυγή εξειδικευμένων επαγγελματιών και κοινωνική κόπωση.
Το ερώτημα για τους οικονομολόγους δεν είναι μόνο αν η οικονομία μπορεί να αντέξει τον πόλεμο βραχυπρόθεσμα. Είναι αν αυτή η ανθεκτικότητα μπορεί να διατηρηθεί σε βάθος χρόνου, όσο οι συγκρούσεις παρατείνονται και το εσωτερικό κόστος γίνεται όλο και πιο βαρύ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Κύπρος: Ισραηλινή εταιρεία αγόρασε σχεδόν ολόκληρο εγκαταλελειμμένο χωριό
- Reuters: «ΗΠΑ και Ισραήλ δεν έχουν πλήξει τα πυρηνικά του Ιράν»
- Ισραήλ: Πρόγραμμα μαμούθ με 100 δις. για μαχητικά αεροσκάφη
- Η Χεζμπολάχ χτυπά το Ισραήλ με drones τεχνολογίας από το μέτωπο της Ουκρανίας
- Νέα ένταση Ουκρανίας – Ισραήλ: Ο Ζελένσκι μιλά για «κλεμμένα» σιτηρά από τη Ρωσία
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
