Ο Δημήτρης Παπαστεργίου στην «Π»: Ψηφιακή «κόλαση» το επόμενο εξάμηνο ΒΙΝΤΕΟ

Ζούμε σε μια εποχή ραγδαίας ψηφιακής αλλαγής, συγκρίσιμη με τον εξηλεκτρισμό ή τη βιομηχανική επανάσταση. Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, μιλά στην «Πελοπόννησο» για το πώς η Ελλάδα αντιμετωπίζει αυτή την πρόκληση, από την ψηφιοποίηση υπηρεσιών έως την ανάπτυξη υποδομών υψηλής τεχνολογίας. Από τα γήπεδα και την ηλεκτρονική ταυτοποίηση εισιτηρίων μέχρι τα νοσοκομεία και την ψηφιακή δικαιοσύνη, οι παρεμβάσεις στοχεύουν στην ασφάλεια, την αποτελεσματικότητα και την ισότητα υπηρεσιών για όλους τους πολίτες. Παράλληλα, η χώρα επενδύει σε εθνικό υπερυπολογιστή, gigafactories και δίκτυα οπτικών ινών, ενώ ενισχύει την κυβερνοασφάλεια επιχειρήσεων και κρίσιμων υποδομών σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό NIS2. Η συνέντευξη αναδεικνύει τόσο τα επιτεύγματα όσο και τις προκλήσεις που προκύπτουν, δείχνοντας τον στρατηγικό ρόλο της ψηφιακής διακυβέρνησης στην Ελλάδα του σήμερα και του αύριο.

Ζούμε μια εποχή ραγδαίας ψηφιακής αλλαγής, συγκρίσιμη με τον εξηλεκτρισμό ή τη βιομηχανική επανάσταση. Θεωρητικά αρκετοί ζηλεύουν τη θέση σας. Πώς είναι να είστε υπουργός σε ένα τόσο κρίσιμο χαρτοφυλάκιο αυτή την περίοδο;

Ως άνθρωπος της τεχνολογίας, χαίρομαι που συμμετέχω σε αυτή τη μεγάλη αλλαγή στο κράτος. Πάμε σε έναν νέο τρόπο επαφής και επικοινωνίας του ανθρώπου με την τεχνολογία. Προφανώς σε αυτό το πλαίσιο, ανοιγόμαστε και σε άλλους τρόπους επαφής με την πολιτική και τους ανθρώπους της.

Δεν ξέρω αν με ζηλεύουν γιατί δημιουργεί άγχος το να είμαστε ως κράτος και ως κυβέρνηση δίπλα και μπροστά από τις εξελίξεις.  Όμως ως άνθρωπος της τεχνολογίας και ως ηλεκτρολόγος μηχανικός χαίρομαι που συμμετέχω σε αυτή τη μεγάλη αλλαγή. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει επιταχύνει τις εξελίξεις, αλλά απαιτεί προσεκτικά βήματα, σχεδιασμό και ουσιαστικά αποτελέσματα, γιατί από αυτά κρίνονται όλοι μας.

Αναφερθήκατε στο ότι «πηγαίνουμε πιο γρήγορα». Σε σχέση με τον διεθνή ανταγωνισμό – ΗΠΑ και Κίνα – και τον ρόλο της ΕΕ, η Ελλάδα καλύπτει το ψηφιακό χάσμα ή μεγαλώνει; Και το «πιο γρήγορα» αφορά τις δικές μας επιδόσεις ή τη σύγκριση με τους άλλους;

Οι ΗΠΑ και η Κίνα βρίσκονται σε άλλο επίπεδο, τόσο σε εταιρείες όσο και σε εφαρμογές, και η Ευρώπη δεν μπορεί να συγκριθεί άμεσα. Παρόλα αυτά, πρέπει να βρει τον δικό της ρόλο, όχι ως κατασκευαστής, αλλά μέσα από εφαρμογές και μοντέλα πιο κοντά στις ευρωπαϊκές αξίες, διασφαλίζοντας ανταγωνιστικότητα, επιχειρηματικότητα και κυριαρχία. Γι’ αυτό δημιουργούνται πρωτοβουλίες όπως τα AI factories, gigafactories και cloud λογισμικό ευρωπαϊκής κατασκευής.

Οι ΗΠΑ και η Κίνα βρίσκονται σε άλλο επίπεδο, τόσο σε εταιρείες όσο και σε εφαρμογές, και η Ευρώπη δεν μπορεί να συγκριθεί άμεσα. Παρόλα αυτά, πρέπει να βρει τον δικό της ρόλο

Στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, όμως, παραμένουν βασικές αξίες όπως η δημοκρατία, η ποιότητα της πληροφορίας, η υγεία και η βιωσιμότητα. Παραδείγματα όπως το CERN δείχνουν ότι η Ευρώπη μπορεί να πρωτοπορήσει. Αντίθετα, στον Ατλαντικό, η βιασύνη να προχωρήσουν τα πράγματα συχνά θυσιάζει την πολυφωνία ή την προστασία ανηλίκων. Η Ευρώπη πρέπει να διατηρήσει αυτά που τη διαφοροποιούν και να επενδύσει σε αυτά.

Μετά τα άλματα της ψηφιακής μετάβασης την περίοδο COVID, ποιο είναι το όραμα του Υπουργείου για τα επόμενα χρόνια και ποιες βασικές αλλαγές πρέπει να περιμένει η Ελλάδα;

Τα πιο σημαντικά βήματα γίνονται λίγο παρακάτω από εδώ.  Στο Λαύριο, σε λίγους μήνες θα ενεργοποιηθεί ο εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος», σηματοδοτώντας ότι η Ελλάδα πλέον δεν θα καταναλώνει μόνο τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και θα την παράγει, δημιουργώντας παράλληλα ένα οικοσύστημα με υποδομές για πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και νεοφυείς επιχειρήσεις. Παράλληλα, με τη ΔΕΗ προωθούνται τα gigafactories, έναν τεράστιο ευρωπαϊκό κόμβο που αξιοποιεί γεωπολιτικά τη χώρα ως σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής.

Στην Ελλάδα συνδέονται πολλά υποθαλάσσια καλώδια, ενισχύοντας την κυβερνοασφάλεια και τη φυσική ασφάλεια της περιοχής. Όλα αυτά δημιουργούν νέες ευκαιρίες για τη χώρα, που πρέπει να εκμεταλλευτεί στρατηγικά, καθιστώντας την σημαντικό κόμβο τεχνολογίας και δεδομένων στην ευρύτερη περιοχή.

Παρά την πρόοδο, πολλοί δυσκολεύονται με την ψηφιακή γραφειοκρατία. Ποια είναι τα επόμενα βήματα για απλοποίηση και ενσωμάτωση υπηρεσιών σε μία εφαρμογή, ώστε όλα να είναι προσβάσιμα κινητό και υπολογιστή;

Θα ήθελα να επισημάνω δύο σημεία. Πρώτον, η χώρα προχώρησε πολύ γρήγορα ψηφιοποιώντας πάνω από 2.000 υπηρεσίες, ειδικά κατά την περίοδο του Covid, κάτι που βελτίωσε την πρόσβαση αλλά και μείωσε γραφειοκρατία. Μέσα από το Μητρώο Διαδικασιών και τη συνεργασία των Υπουργείων Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Οικονομικών, καταργούμε περιττές διαδικασίες, όπως τα πιστοποιητικά γέννησης και οικογενειακής κατάστασης, ενώ προχωρούν και τα Μητρώα Αυτοκινήτων και Ακινήτων, συνδέοντας δεδομένα με την ψηφιακή ταυτότητα, μετρητές ενέργειας και νερού — ένα οργανωμένο «νοικοκύρεμα» που γίνεται σε ειρηνικές συνθήκες. Με δεδομένο ότι πλέον έχουμε κοινές βάσεις, ο προσωπικός αριθμός έρχεται να μας βοηθήσει να γνωρίζουμε καταρχάς ποιοι είμαστε, γιατί είχαμε ένα σοβαρό θέμα αναντιστοιχίας και ανακολουθίας.

Δεύτερον, ενώ οι πολίτες έχουν καλό επίπεδο ψηφιακών δεξιοτήτων και γνωρίζουν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, οι επιχειρήσεις χρειάζεται να προχωρήσουν ταχύτερα στην εκμετάλλευση ψηφιακών εργαλείων, ώστε να ενσωματώσουν νέες διαδικασίες και τεχνολογίες στην παραγωγή τους.

Οι ηλικιωμένοι συμμετέχουν στην ψηφιακή αλλαγή; Αν όχι, πώς θα τους εντάξει το κράτος στη ψηφιακή διακυβέρνηση;

Ένα παράδειγμα που δείχνει την τάση είναι η ηλεκτρονική ταυτοποίηση εισιτηρίων σε γήπεδα ποδοσφαίρου και μπάσκετ. Όταν ξεκίνησε πριν 1,5 χρόνο, υπήρχε ανησυχία για τους ηλικιωμένους. Δημιουργήθηκε μια απλή εφαρμογή, με προσωρινή υποστήριξη μέσω φυσικών θυρίδων, και σήμερα κανένας ηλικιωμένος δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα. Το παράδειγμα δείχνει ότι οι εφαρμογές πρέπει να είναι απλές και προσβάσιμες, χωρίς όμως να υποχρεώνεται κανείς να χρησιμοποιεί μόνο ψηφιακά κανάλια, για αυτό υπάρχουν τα ΚΕΠ για όσους χρειάζονται βοήθεια.

Στον ψηφιακό κόσμο, οι επιχειρήσεις έχουν αυξημένες ανάγκες ασφάλειας. Πώς θα ενισχύσει το Υπουργείο την κυβερνοασφάλεια και την πιστοποίηση των παρόχων υπηρεσιών, όπως απαιτεί το NiS2;

Η ΜΥΘ2 είναι ο ευρωπαϊκός κανονισμός που ορίζει τα μέτρα ασφαλείας για επιχειρήσεις και κρίσιμες υποδομές, δημόσιες και ιδιωτικές. Παραδείγματα όπως η Ισπανία ή η κυβερνοεπίθεση σε μεγάλη φαρμακαποθήκη στην Πελοπόννησο δείχνουν πόσο εύκολα μικρές παρεμβάσεις μπορούν να διαταράξουν κρίσιμα δίκτυα ενέργειας ή εφοδιασμού φαρμάκων.

Όλα αυτά δεν είναι σενάρια επιστημονικής φαντασίας. Είναι σενάρια τα οποία τα έχουμε δει να συμβαίνουν.

Γι’ αυτό η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας, με τη συνδρομή ειδικών όπως ο ερευνητής του ΜΙΤ Μιχάλης Μπλέτσας, στηρίζει τις επιχειρήσεις να εφαρμόσουν διαδικασίες και φράκτες ασφαλείας. Η δουλειά αφορά όλους τους τομείς, από ναυτιλία και τράπεζες μέχρι τουρισμό και βιομηχανίες, ώστε να θωρακιστούν τα δίκτυα και οι κρίσιμες υποδομές της χώρας. Υπάρχει ακόμη αρκετή δουλειά να γίνει.

Τι νέα ψηφιακά εργαλεία θα προσφέρει το Υπουργείο τους επόμενους μήνες σε πολίτες και επιχειρήσεις;

Το επόμενο εξάμηνο είναι «κόλαση», καθώς πρέπει να ολοκληρωθούν σημαντικά έργα του Ταμείου Ανάκαμψης, με προτεραιότητα στους τομείς της υγείας και της δικαιοσύνης. Στην υγεία, ήδη λειτουργεί το νέο σύστημα συνταγογράφησης, συμβατό με ευρωπαϊκά πρότυπα και με δυνατότητα ελέγχου της αυθεντικότητας των φαρμάκων, ενώ ο ιατρικός φάκελος συγκεντρώνει όλα τα δεδομένα εξετάσεων και ραντεβού, με τη βοήθεια ψηφιακής τεχνητής νοημοσύνης.

Θέλουμε να φτάσει η οπτική ίνα παντού. Σε κάθε σπίτι, ακόμα και στα πιο απομακρυσμένα χωριά της Ελλάδας

Στη δικαιοσύνη, ο ηλεκτρονικός φάκελος δικογραφίας επιτρέπει σε δικηγόρους και πολίτες να διαχειρίζονται υποθέσεις εξ αποστάσεως, χωρίς φυσική μετακίνηση, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα του συστήματος. Τρίτο σημαντικό έργο είναι η ανάπτυξη δικτύων οπτικών ινών: από 0,4% το 2019, πλέον πάνω από 61% των σπιτιών και επιχειρήσεων έχουν πρόσβαση, μέσω του προγράμματος Ultrafast Broadband και των voucher Gigabit και Smart Readiness, που καθιστούν τη σύνδεση πιο γρήγορη και οικονομική. Θέλουμε να φτάσει η οπτική ίνα παντού. Σε κάθε σπίτι, ακόμα και στα πιο απομακρυσμένα χωριά της Ελλάδας.

Γίνεται μεγάλη συζήτηση για τις κάμερες AI ελέγχου κυκλοφορίας, πότε θα επεκταθεί το πρόγραμμα πανελλαδικά;

Οι κάμερες τοποθετούνται για έναν ξεκάθαρο λόγο: τη μείωση των θανάτων από τροχαία, όπου η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει ντροπιαστικά υψηλούς αριθμούς. Από περισσότερους από 700 νεκρούς το 2019, φτάσαμε το 2025 στους 450–500, αριθμός που δεν μπορεί να θεωρηθεί αποδεκτός. Τα σοβαρά τροχαία πλέον δεν συμβαίνουν στους σύγχρονους αυτοκινητοδρόμους, αλλά κυρίως μέσα στις πόλεις, λόγω παραβίασης ερυθρού σηματοδότη, υπερβολικής ταχύτητας και χρήσης κινητού κατά την οδήγηση.

Το σχέδιο προβλέπει σχεδόν 2.000 κάμερες σε όλη τη χώρα, ξεκινώντας από Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Κρήτη, με ταυτόχρονη λειτουργία σύγχρονου πληροφοριακού συστήματος ώστε οι παραβάσεις να βεβαιώνονται άμεσα

Οι κάμερες δεν μπαίνουν κρυφά ούτε σε σημεία χαμηλού κινδύνου, αλλά σε κόμβους όπου έχουν χαθεί ζωές, όπως υποδεικνύει η Ελληνική Αστυνομία. Το σχέδιο προβλέπει σχεδόν 2.000 κάμερες σε όλη τη χώρα, ξεκινώντας από Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Κρήτη, με ταυτόχρονη λειτουργία σύγχρονου πληροφοριακού συστήματος ώστε οι παραβάσεις να βεβαιώνονται άμεσα. Στόχος δεν είναι η τιμωρία, αλλά η πρόληψη και η αλλαγή συμπεριφοράς για να σωθούν ζωές.

Από όσα έγιναν τα τελευταία χρόνια, ποιο θεωρείτε το πιο σημαντικό επίτευγμα και ποια την κορυφαία πρόκληση για το μέλλον;

Είναι δύσκολο να βρω μόνο ένα. Με απλές και χαμηλού κόστους λύσεις καταφέραμε να αλλάξουμε την εικόνα των γηπέδων. Η ηλεκτρονική ταυτοποίηση εισιτηρίων επέτρεψε στις οικογένειες να επιστρέψουν ασφαλείς στα γήπεδα ποδοσφαίρου και μπάσκετ, μειώνοντας τον κίνδυνο ατυχημάτων. Η τραγωδία με τον αστυνομικό Γιώργο Λυγγερίδη έδειξε την ανάγκη για πολιτική βούληση και αποτελεσματικές λύσεις, οι οποίες πλέον υπάρχουν.

Παράλληλα, στην υγεία και τη δικαιοσύνη γίνονται κρίσιμες παρεμβάσεις. Στην υγεία, δημιουργούνται κοινά συστήματα για όλα τα νοσοκομεία της χώρας, ώστε οι πολίτες από κάθε περιοχή να έχουν τις ίδιες υπηρεσίες και να επικοινωνούν τα δεδομένα μεταξύ των νοσοκομείων με ενιαία γλώσσα. Έτσι βελτιώνεται η διαχείριση φαρμάκων, προσωπικού και εξετάσεων, ενώ τα νοσοκομεία αποκτούν τα απαραίτητα εργαλεία για αποτελεσματική λειτουργία.

Το έργο αυτό του Ταμείου Ανάκαμψης σηματοδοτεί την ομογενοποίηση της υγείας σε εθνικό επίπεδο, διασφαλίζοντας ισότητα υπηρεσιών και καλύτερη αξιοποίηση των πόρων.

Οι Δήμοι και η ψηφιακή τους μετάβαση

Οι δήμοι αποτελούν την άμεση επαφή του πολίτη με το κράτος. Εχουν γίνει ισχυροί συνεργάτες του Υπουργείου στην ψηφιακή πολιτική;

Οι δήμοι υποστηρίζονται από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης με περίπου 340 εκατ. ευρώ (250 από ΕΣΠΑ και 90 από το Ταμείο Ανάκαμψης) για την υλοποίηση έργων Smart City. Από τους 332 δήμους, οι 320 έχουν υποβάλει προτάσεις και τρέχουν διαγωνισμούς, ενώ παράλληλα ξεκινά νέο έργο για την κυβερνοασφάλεια.

Πρόσφατα σε έναν Δήμο της Δυτικής Ελλάδας είχαμε ζητήματα καθώς κλείδωσαν τα πάντα. Σε άλλο Δήμο της Αττικής πριν δύο εβδομάδες επίσης χάθηκαν αρκετά δεδομένα, όπου μάλιστα ένας πειρατής ζητούσε λύτρα. Όλα αυτά μας κάνουν να θέλουμε να βοηθήσουμε περισσότερο τους Δήμους.

Η επιτυχία όμως απαιτεί και τη βούληση των δήμων να προχωρήσουν στην «επόμενη μέρα» και να αξιοποιήσουν τις διαθέσιμες ευκαιρίες.

Η πρόοδος στους δήμους εξαρτάται από την κατάρτιση των υπαλλήλων ή από την πολιτική βούληση να εφαρμόσουν τα ψηφιακά εργαλεία;

Τόσο η εκπαίδευση όσο και η τεχνολογία είναι σημαντικά: στο Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και μέσω συνεργασιών με την Google γίνονται σεμινάρια για ψηφιακά εργαλεία. Το πιο κρίσιμο, όμως, είναι η πολιτική βούληση, ώστε οι δήμοι να αξιοποιήσουν τα διαθέσιμα εργαλεία, βελτιώνοντας τις υπηρεσίες τους και διευκολύνοντας τους πολίτες.

Ο Δημήτρης Παπαστεργίου στα «γρήγορα»

Ποιος είναι ο πιο επιδραστικός Έλληνας στην επιστήμη, στην πολιτική ή στον αθλητισμό;

Δύσκολη η απάντηση. Δεν το έχω σκεφτεί.

Πολιτικό σε διεθνές επίπεδο θεωρώ τον Πρωθυπουργό μου και δεν το λέω για λόγους γλυψίματος αλλά αν κανείς τον ζει από κοντά, καταλαβαίνει και το πόσο ασχολείται με τα πράγματα και το πόσο γνώστης είναι.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα γυρίσω πολύ πίσω στο χρόνο. Θαυμάζω τον Νίκολας Τέσλα. Ηταν εξαιρετικός επιστήμονας και θεωρώ πως άλλαξε πολύ τις ζωές μας.

Από αυτούς που δρουν σήμερα, θα έλεγα πιθανώς το αφεντικό της Nvidia Τζένσεν Χουάνγκ, γιατί η Nvidia είναι αυτή η οποία άλλαξε τελείως τις τεχνολογίες σε σχέση με τι υποδομές υπάρχουν για την τεχνική νοημοσύνη.

Πρωί ή βράδυ, τι προτιμάτε;

Παλιότερα βράδυ. Τώρα όσο περνούν χρόνια το μεταθέτω λίγο προς το πρωί. Οι ανοχές αλλάζουν.

Αν ήσασταν αυτοκίνητο, τι μάρκα θα ήσασταν;

Έχω αγάπη για vintage καταστάσεις. Ενώ και στο γραφείο μου μια μινιατούρα ενός Volkswagen Τ1, οπότε θα πήγαινα σε πιο ρομαντικούς σχεδιασμούς. Δεν με νοιάζει τόσο πολύ ταχύτητα όσο το τι κρύβει από πίσω κάθε αυτοκίνητο.

Κι αν ήσασταν χώρα, ποια χώρα θα ήσασταν;

Προφανώς πάντα υπάρχει η αγάπη για την Ελλάδα. Εκτός της Ελλάδας, λόγω της ιδιοσυγκρασίας μου νομίζω πως μάλλον με ταυτίζουν περισσότερο με βόρειες χώρες. Πάντως στο μυαλό μου έχω χώρες όπου οι πολίτες έχουν τις ευθύνες τους. Ξέρουν πολύ καλά τι πρέπει να κάνουν οπότε ζηλεύω. Θα μπορούσα να ζω σε μια τέτοια χώρα. Δηλαδή θεωρώ πάρα πολύ σημαντικό το να συμμετέχουν οι πολίτες και να λαμβάνουν τις ευθύνες τους.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News