«Η γέννηση ενός φασίστα»: Ο Νίκος Πανόπουλος βουτά στο σκοτάδι ενός ρόλου που παραμένει επικίνδυνα επίκαιρος

Με αφορμή την παρουσίαση της παράστασης «Η Γέννηση ενός Φασίστα» στην Πάτρα, ο Νίκος Πανόπουλος μιλά στο pelop.gr για έναν ρόλο απαιτητικό και βαθιά πολιτικό, που ακουμπά ευαίσθητες πλευρές της σύγχρονης κοινωνίας. Η συζήτηση ανοίγει ζητήματα γύρω από το θέατρο ως μέσο προβληματισμού, τη διαχείριση ενός δύσκολου χαρακτήρα επί σκηνής, αλλά και τη σχέση τέχνης και πραγματικότητας σε μια εποχή έντονων κοινωνικών εντάσεων.

Μέσα από τις απαντήσεις του, αναδεικνύεται τόσο η προσωπική του ματιά πάνω στο έργο όσο και η ευρύτερη σημασία μιας παράστασης που επιχειρεί να φωτίσει πλευρές της ανθρώπινης και πολιτικής συμπεριφοράς που δεν είναι πάντα εύκολο να κοιτάξουμε κατάματα.

– Τι είναι πιο δύσκολο: να κατανοήσεις έναν δολοφόνο ή να τον εκθέσεις χωρίς να τον εξανθρωπίζεις επικίνδυνα;

Και τα δύο εξίσου δύσκολα μιας και αποτελεί πρόκληση για τον ηθοποιό η αντιμετώπιση τόσο ακραίων ρόλων. Η ίδια δουλειά γίνεται σε όλους τους ρόλους βέβαια, είναι απαραίτητο να καταλάβεις τα εσωτερικά κίνητρα του ήρωα, να τον ψυχολογήσεις καλά, χωρίς να τον κρίνεις. Ούτε να τον δικαιολογήσεις βέβαια. Μόνο έτσι μπορείς να τον υποστηρίξεις σκηνικά και τελικά να τον ερμηνεύσεις. Στην σκηνή επάνω, υπάρχει ένα μέρος του ηθοποιού που ενεργεί κι ένα που ελέγχει.

Μπορεί ο ηθοποιός κάποιες στιγμές να χάσει κάπως τον έλεγχο, ποτέ όμως εντελώς. Έτσι μόνο εκθέτεις τον ήρωα, έτσι ακριβώς όπως είναι. Χωρίς υπερβολική ταύτιση αλλά και χωρίς ακραία αποστασιοποίηση. Δεν πρέπει να σε ενδιαφέρει τίποτα άλλο κατά τη γνώμη μου, από την στιγμή που ο ρόλος αρχίζει και “αυτοσκιτσάρεται”, είναι έτοιμος να παραδοθεί στο κοινό. Στην καρδιά του κόσμου. Και στην κρίση του. Χωρίς ωραιοποιήσεις και χωρίς δαιμονοποιήσεις. Και τότε μόνο έχεις κάνει καλά τη δουλειά σου.

– Ο Κούνδουρος μπαίνει στο μυαλό του θύτη. Υπάρχει ο κίνδυνος να μετατοπιστεί το κέντρο βάρους από το θύμα στον δράστη; Πώς το διαχειρίζεστε;

Φυσικά και μάλιστα υπάρχουν στιγμές στο έργο που συμβαίνει αυτό. Στην ζωή δεν υπάρχει άσπρο και μαύρο μόνο. Λέει ο Τσάφος κάποια στιγμή : “Είμαι δολοφόνος. Αλλά είμαι και το θύμα”.. Κι εξηγεί πως η αστυνομία της εποχής όχι μόνο δεν τον υποστήριξε, αλλά τον χρησιμοποίησε κανονικά, πριν καταδικαστεί. Και λυγίζει πάνω από το φέρετρο της νεκρής Καίτης, που άδικα σκότωσε, νομίζοντας μέσα στο στην παράνοια του φανατισμού του ότι έκανε το καθήκον του προς την πατρίδα κιόλας. Βλέπουμε δηλαδή ότι το τερατώδες προσωπείο του δολοφόνου, σπάει μπροστά σε μία εξουσία νοσηρή που πίνει το αίμα και του θύτη και του θύματος.

– Μιλάμε για γυναικοκτονία σε εποχή χούντας. Πιστεύετε ότι έχει αλλάξει ουσιαστικά κάτι σήμερα ή απλώς άλλαξε το λεξιλόγιο;

Το μόνο που έχει αλλάξει ουσιαστικά είναι ο αριθμός των θυμάτων που έχουν αυξηθεί κατά πολύ δυστυχώς. Είναι τραγικό εν έτει 2026 να συμβαίνουν ακόμα εγκλήματα κατά των γυναικών, των ευάλωτων ομάδων, των αδύναμων και των ζώων. Δεν το χωράει ο νους του ανθρώπου. Δεν ξέρω τι άλλο να πω, πραγματικά είναι ένα θέμα που με εξοργίζει με την ζοφερότητά του. Χρειάζεται διαρκής προσωπική επαγρύπνηση και κοινωνική εγρήγορση. Και αυστηρές ποινές όσων αφήνουν πίσω τους νεκρούς ή ανυπεράσπιστα κακοποιημένα θύματα.

– Ο Τσάφος παρουσιάζεται ανάμεσα στη σχιζοφρένεια και την απόλυτη συνείδηση. Για εσάς ήταν τρελός ή απόλυτα συνειδητός;

Η αλήθεια είναι πως όπως μπέρδεψε τότε το δικαστήριο έτσι μπέρδεψε αρχικά κι εμένα… Απόλυτα συνειδητός στην πίστη του σε μια ιδεολογία, ότι κάνει το χρέος του και υπηρετεί τη χώρα με το να φακελώνει συμπολίτες του σαν αξιωματικός πληροφοριών. Και απόλυτα οργανωμένος και λογικός μέσα στον φανατισμό του. Δεν ξέρουμε κατά πόσο είχε σημάδια νοσηρότητας ψυχικής πριν. Όμως όταν ήρθε ο έρωτας, τα πράγματα άρχισαν για εκείνον να αλλάζουν με γοργό ρυθμό… Κάποια “σημάδια” όπως τα λεει πυροδότησαν μέσα του την αμφιβολία και την υποψία του για την Καίτη. Η ερωτική της άρνηση χειροτέρεψε τα πράγματα. Άρχισαν οι εμμονές, οι εφιάλτες…

Έχασε το μυαλό του στην πορεία, αυτό πιστεύω, εξάλλου αυτό φαίνεται κι από το ίδιο το έργο, αρχίζεις σιγά- σιγά κατά την διάρκεια της περιγραφής να καταλαβαίνεις ότι κάτι δεν πάει καλά. “Η αμφιβολία είχε κιόλας δηλητηριάσει το μυαλό μου. Η Καίτη ήταν όργανο κάποιας οργάνωσης μυστικής”, λέει κάποια στιγμή. Απο εκείνο και μετά πιστεύω αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση, κινητοποιείται ο ο δολοφόνος μέσα του: Ο φανατισμός φέρνει την παράνοια και η παράνοια την βία.

– Το έργο μιλά για τη «γέννηση ενός φασίστα». Γεννιέται ή κατασκευάζεται τελικά;

Η κοινωνία φτιάχνει δολοφόνους και η εξουσία τους χρησιμοποιεί κατά το δοκούν. Και η εξουσία όμως από την κοινωνία ορίζεται. Η διαχρονικότητα του έργου, είναι ανατριχιαστική. Ο φανατισμός είναι η τροφή της εξουσίας που δυστυχώς δεν υφίσταται χωρίς δίπολα. Τρώγωντας τις σάρκες μας αναπαράγουμε τον φασισμό.

– Πού τελειώνει η προσωπική ευθύνη και πού αρχίζει η κοινωνική συνενοχή σε τέτοιες ιστορίες;

Μοιράζονται οι ευθύνες. Όμως μια κοινωνία που νοσεί παράγει και νοσηρές μονάδες. Η αλυσίδα αυτού του φαύλου κύκλου σπάει μόνο με σωστή παιδεία, ισότητα, δικαιοσύνη. Τίποτα άλλο.

– Πώς προστατεύετε τον εαυτό σας ψυχικά όταν κουβαλάτε μόνος σας επί σκηνής ένα τόσο σκοτεινό υλικό;

Είμαι και παραμένω τελείως απροστάτευτος πάνω στην σκηνή. Πάντα και για πάντα. Ότι είναι να με βρει, θα με βρει και θα το αντιμετωπίσω εκεί. Για κάποιον περίεργο λόγο όμως, αυτή η υπερέκθεση στους ρόλους, μοιάζει σε στιγμές σαν ένα μαγικό, ζεστό κουκούλι προστασίας. Ο ρόλος κι εσύ. Αυτός ο “κάποιος άλλος” που είσαι τελικά εσύ. Εσύ και το κοινό. Έχεις την αίσθηση στο θέατρο ότι τελικά δεν κινδυνεύεις ούτε μέσα στα χειρότερα σκοτάδια. Γιατί το φως που ταυτόχρονα παράγεται επί σκηνής αντανακλάται στα μάτια του κοινού. Και τότε είσαι απόλυτα ασφαλής και προστατευμένος: όταν νοιώθεις ότι καταθέτεις κάτι από την ψυχή σου, το εισπράτουν και σ’αγαπούν…

– Πιστεύετε ότι το θέατρο μπορεί να λειτουργήσει ως προειδοποίηση απέναντι στη βία ή κυρίως ως καθρέφτης της κοινωνίας;

Το θέατρο είναι κυρίως ο καθρέφτης της κοινωνίας. Αν είναι κάτι να μετακινηθεί μέσα σε κάποιους, να “τσιγκλίσει” συνειδήσεις, αυτό θα γίνει επειδή ήταν έτοιμοι γι’αυτό. Αιώνες τώρα η τέχνη του θεάτρου μας “κλείνει” το μάτι με διάφορους τρόπους, κάτι θέλει να μας πει, να μας εξομολογηθεί, να μας μαρτυρήσει… Μήπως πήραμε τη ζωή μας λάθος? Μήπως υπάρχει και κάτι άλλο πέρα από αυτό που βλέπουμε, η από αυτό που νομίζουμε? Κι ένας μόνο θεατής να το καταλάβει κατά την διάρκεια ή στο τέλος μιας παράστασης, αυτό σημαίνει ότι κάναμε καλά τη δουλειά μας.

– Αν αυτή η ιστορία συνέβαινε σήμερα, θεωρείτε ότι η κοινωνία θα αντιδρούσε διαφορετικά;

Νομίζω ότι θα αντιδρούσε πιο μαζικά λόγω των social πλέον. Και θέλω να πιστεύω καταδικαστικά για ένα τόσο τραγικό έγκλημα. Όμως δεν θέλω ούτε καν να σκεφτώ αυτή την στιγμή πόσοι θα προσπαθούσαν να δικαιολογήσουν έμμεσα τον θύτη, ενοχοποιώντας το θύμα. Τα έχουμε δει σε διάφορες περιπτώσεις να συμβαίνουν και είναι εξοργιστικό.

– Μετά από αυτή την εμπειρία, ποια μορφή βίας θεωρείτε πιο επικίνδυνη σήμερα: θεσμική, ιδεολογική ή προσωπική;

Η βία είναι βία. Δεν διαχωρίζεται. Κι έχει ακριβώς τα ίδια τραγικά αποτελέσματα. Δεν υπάρχει μαγική λύση. Η βία, το έγκλημα, ο πόλεμος, είναι αρχέγονες τάσεις, υπάρχουν μέσα στο ανθρώπινο DNA αιώνες τώρα. Η Τέχνη δίνει το σήμα μια ζωή ολόκληρη: Αγαπηθείτε γιατί χανόμαστε.

ΙΝΦΟ

ΘΕΑΤΡΟ: Επίκεντρο+

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Κυριακή 1η Μαρτίου

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Κείμενο: Νίκος Κούνδουρος
Σκηνοθεσία: Γιώτα Κουνδουράκη
Ερμηνεία: Νίκος Πανόπουλος
Φωτογραφιση/Σχεδιασμός Φωτισμων: Χριστίνα Φυλακτοπούλου
Video art – Εικαστική Σκηνική Επιμέλεια: Νίκος Γιαβρόπουλος
Επιμέλεια Μουσικής ήχων: Βασίλης Κωνσταντουλάκης
Βοηθός Σκηνοθέτη: Μαρία Χελιδώνη
Γραφιστική Επιμέλεια: Μαρία Νίτσιου
Επικοινωνία: Αντώνης Κοκολάκης
Social Media: Ελένη Βαζάκα
Παραγωγή: R.M.LIGHT

Διάρκεια παράστασης : 70 λεπτά (χωρίς διάλειμμα)

Παράσταση: Κυριακή 1 Μαρτίου

Ώρα: 8.00 μ.μ.

Εισιτήρια: 15 ευρώ και 12 ευρώ μειωμένο (φοιτητές, ανέργους, ΑμεΑ, άνω των 65)

Προπώληση μέσω ticketservices 12 ευρώ

Ηλεκτρονική προπώληση

https://www.ticketservices.gr/event/h-gennisi-enos-fasista-patra/

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News