Η πλημμύρα στη Γλυφάδα και η Πάτρα: Κίνδυνος από τα ακραία φαινόμενα – Οι ιστορικές καταστροφές στην πόλη
Η περίπτωση της Γλυφάδας υπενθυμίζει ότι ακόμα και οι ανεπτυγμένες αστικές περιοχές δεν είναι ασφαλείς απέναντι στην ακραία βροχόπτωση και τα πλημμυρικά φαινόμενα
Την περασμένη εβδομάδα, η Γλυφάδα, μια από τις πιο λαμπερές και θεωρητικά σύγχρονες συνοικίες της Αθήνας, βρέθηκε στο επίκεντρο ενός νέου πλημμυρικού φαινομένου που στέρησε τη ζωή σε μια γυναίκα και καταδίκασε δρόμους και σπίτια στη λάσπη. Το περιστατικό αυτό υπενθυμίζει με δραματικό τρόπο ότι οι αστικές περιοχές, ακόμη και οι πιο ανεπτυγμένες, δεν είναι ασφαλείς απέναντι στην ακραία βροχόπτωση και τα πλημμυρικά φαινόμενα. Με αφορμή τα γεγονότα στη Γλυφάδα, η «Π» στρέφει την προσοχή της στην Πάτρα, μια πόλη που τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να αντιμετωπίζει αντίστοιχους κινδύνους.
Τα προηγούμενα χρόνια, η ΔΕΥΑΠ είχε ήδη αναγνωρίσει την ανάγκη εκσυγχρονισμού του δικτύου ομβρίων υδάτων και των αντιπλημμυρικών υποδομών εντός και πέριξ της πόλης. Από το 2023, ο τότε πρόεδρος Ανδρέας Παπανικήτας είχε επισημάνει ότι το masterplan που είχε εκπονηθεί περιγράφει αναλυτικά τα έργα που απαιτούνται, με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 400 εκατομμύρια ευρώ. Ο στόχος είναι διττός: η αναβάθμιση του παλαιού δικτύου και η θωράκιση της πόλης με έργα που θα περιορίσουν τον κίνδυνο πλημμυρών. Ωστόσο, η υλοποίηση του σχεδίου παραμένει αβέβαιη, καθώς δεν έχει εξασφαλιστεί η αναγκαία χρηματοδότηση, είτε από εθνικούς πόρους είτε από ευρωπαϊκά προγράμματα.
Η μελέτη τονίζει ότι η Πάτρα πρέπει να προσαρμόσει τις υποδομές της στις νέες κλιματικές συνθήκες. Οι παλιές υποδομές σχεδιάστηκαν με βάση δεδομένα βροχόπτωσης και κλιματικών φαινομένων του παρελθόντος, τα οποία πλέον έχουν αλλάξει. Η ένταση και η συχνότητα των βροχοπτώσεων είναι πλέον απρόβλεπτες, γεγονός που απαιτεί τη δημιουργία δύο ξεχωριστών δικτύων για λύματα και όμβρια ύδατα, ώστε να μην αντιμετωπίζεται το ίδιο σύστημα με διπλή πίεση. Ο σχεδιασμός αυτός προϋποθέτει χρόνο και σημαντική οικονομική επένδυση.
Τα πλημμυρικά φαινόμενα στην Αχαΐα είναι συχνά. Από τα 35 μεγάλα περιστατικά που καταγράφηκαν στο Υδατικό Διαμέρισμα Βόρειας Πελοποννήσου μεταξύ 2019-2024, τα 16 συνέβησαν στην Περιφερειακή Ενότητα Αχαΐας, με δύο έως τρία σημαντικά περιστατικά κάθε χρόνο, εκτός του 2020 όπου δεν υπήρξε κανένα. Η κακοκαιρία «Elias» του Σεπτεμβρίου 2023 έφερε 6 μεγάλα συμβάντα, προκαλώντας σοβαρές καταστροφές στην περιοχή της Αχαΐας, από Μαζέικα έως Κλειτορία, με πλημμυρισμένους δρόμους, ζημιές σε σπίτια και καλλιέργειες, ενώ η σφοδρότητα της καταιγίδας προκάλεσε ακόμα και χαλαζοπτώσεις.
Τα αίτια των πλημμυρών σχετίζονται με έναν συνδυασμό υπερχείλισης ποταμών, επιφανειακής απορροής και αδυναμίας του δικτύου ομβρίων να παραλάβει μεγάλες ποσότητες νερού. Οι μηχανισμοί πλημμύρας έχουν πλέον αλλάξει: παλαιότερα κυριαρχούσε η φυσική υπερχείλιση των ρεμάτων, ενώ σήμερα η υπέρβαση αναχωμάτων και η παρεμπόδιση ροής είναι οι κύριες αιτίες. Χάρτες επικινδυνότητας δείχνουν ότι η Πάτρα κατακλύζεται από τα ρέματα Βουντένη, Γλαύκου και Κουριχαλή σε περίπτωση πλημμύρας 100 ετών, με περιοχές υψηλού και πολύ υψηλού κινδύνου στις εκβολές των ρεμάτων.
Η ιστορία των πλημμυρών στην Πάτρα είναι μακρά: ο Γλαύκος και άλλοι χείμαρροι έχουν προκαλέσει καταστροφές και θανάτους, όπως το 1962 με τρεις νεκρούς και το 2001 με δύο θύματα. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος έχει συντάξει ολιστικό σχέδιο διαχείρισης πλημμυρών για την περιοχή, αξιολογώντας τον κίνδυνο σε ζώνες χαμηλής, μέσης και υψηλής επικινδυνότητας, και συγκεντρώνοντας δεδομένα που αποτελούν σημαντική παρακαταθήκη για το μέλλον.
Η Πάτρα βρίσκεται στο επίκεντρο ενός σύνθετου προβλήματος, όπου οι παλιές υποδομές και η κλιματική αλλαγή συναντώνται με την αστική ανάπτυξη. Η εμπειρία της Γλυφάδας και τα πρόσφατα πλημμυρικά φαινόμενα στην Αχαΐα υπενθυμίζουν ότι η θωράκιση της πόλης δεν είναι θέμα πολυτέλειας, αλλά ανάγκης για την ασφάλεια των κατοίκων και της ζωής της πόλης.
Ο Γλαύκος, ο κίνδυνος και το διυλιστήριο
Μία από τις περιοχές που έχουν απασχολήσει έντονα τις Αρχές και τους κατοίκους της Πάτρας είναι η παρόχθια ζώνη του ποταμού Γλαύκου. Η ιστορία των πλημμυρών στην πόλη είναι μακρά και δραματική, με κύρια αιτία τους χείμαρρους που διασχίζουν τον αστικό ιστό, όπως ο Διακονιάρης, ο χείμαρρος Παναγίτσα και ο Γλαύκος. Τα φαινόμενα αυτά έχουν προκαλέσει στο παρελθόν σοβαρές καταστροφές αλλά και απώλειες ζωών. Το Δεκέμβριο του 1962, δύο ενήλικοι και ένα μωρό έχασαν τη ζωή τους από τις πλημμύρες, ενώ το 2001 ένας 54χρονος και ο 9χρονος γιος του πνίγηκαν στα νερά του Διακονιάρη.
Η ανάγκη ορθολογικής διαχείρισης των πλημμυρικών κινδύνων οδήγησε το υπουργείο Περιβάλλοντος στη σύνταξη ενός ολιστικού σχεδίου για τη Βορειοδυτική Πελοπόννησο, που καλύπτει ποτάμια, ρέματα και χείμαρρους, για περιόδους αναφοράς 50, 100 και 1.000 ετών. Στο πλαίσιο αυτό, χαρτογραφήθηκαν οι ζώνες δυνητικής πλημμύρας και καθορίστηκαν περιοχές υψηλής, μέσης και χαμηλής επικινδυνότητας. Η Πάτρα εντάσσεται στον χάρτη επικινδυνότητας της πεδινής ζώνης λεκανών απορροής Πείρου – Βέργα – Πηνειού – Γλαύκου, με επιπτώσεις που κυμαίνονται από πολύ χαμηλές έως πολύ υψηλές.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι στην πλημμυρική ζώνη του Γλαύκου βρίσκεται και το διυλιστήριο νερού της πόλης. Ενα σοβαρό πλημμυρικό επεισόδιο θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την υδροδότηση των 211.000 κατοίκων της Πάτρας. Για τον λόγο αυτό, ο Δήμος Πάτρας ζητά εδώ και χρόνια τη χρηματοδότηση του νέου διυλιστηρίου, για το οποίο έχουν ολοκληρωθεί μελέτες και τεύχη δημοπράτησης, αλλά λείπουν περίπου 22 εκατομμύρια ευρώ.
Η επέκταση του διυλιστηρίου στοχεύει στη διασφάλιση επάρκειας νερού τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά για το πολεοδομικό συγκρότημα της Πάτρας και τις υπόλοιπες περιοχές του Δήμου. Με τη νέα εγκατάσταση, η δυναμικότητα διπλασιάζεται στα 5.184 κυβικά μέτρα ανά ώρα, καλύπτοντας το σύνολο της παροχής από το φράγμα Πείρου-Παραπείρου. Παρά τις ανησυχίες για τον πλημμυρικό κίνδυνο, οι μελετητές τονίζουν ότι η υφιστάμενη τοποθεσία παραμένει η πλέον λογική, καθώς λειτουργεί εύρυθμα για τρεις δεκαετίες και οι υπάρχοντες αγωγοί εξασφαλίζουν την υδροδότηση των δεξαμενών Εγλυκάδας, Ταραμπούρα και Αλσυλίου.
Η εμπειρία από άλλες περιοχές και οι ιστορικές πλημμύρες στην Πάτρα υπογραμμίζουν ότι η θωράκιση της πόλης και η ενίσχυση των κρίσιμων υποδομών, όπως το διυλιστήριο, δεν είναι πολυτέλεια, αλλά απαραίτητη προτεραιότητα για την ασφάλεια των πολιτών και τη συνέχεια της ζωής της πόλης.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
