Μουσείο στην πόλη των Αχαιών στην Καππαδοκία

Οπως σημειώνει στην «Π» ο λογοτέχνης – ιστορικός ερευνητής, Γιώργος Λεκάκης, η αρχαία ελληνική πόλη Μωκησσός, αργότερα Ιουστινιανούπολις – Καππαδοκίας, βρίσκεται στον 39ο παράλληλο, επί παραποτάμου του Αλυος. Μετά την ανοικοδόμηση του φρουρίου και της πόλεως από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Α’. Προίκισε δε την πόλη με ξενώνες, λουτρώνες και άλλα δημόσια κτίρια και την ανέδειξε σε έδρα Μητροπολίτου!

Η κατάληξη -σσός προδίδει πελασγικό τοπωνύμιο. Σήμερα είναι η έδρα της επαρχίας Κηρ-Σεχρή ή Κιρσεχίρ της ομώνυμης περιφέρειας της Τουρκίας, σε υψόμετρο 1.027 μ. και μόλις 140 χλμ. νοτιοανατολικά της Αγκυρας. Τα ερείπιά της ευρίσκονται 35 χλμ. νότια του Ακσαράι, στο Βιράν-σεχίρ Καππαδοκίας.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ

Οπως εξηγεί ο Γιώργος Λεκάκης και στο βιβλίο του «Η άγνωστη Μικρά Ασία», η ιστορία της επαρχίας χρονολογείται από την εποχή των Ετέων (Ετεοκρητών) Χετταίων, όταν όλη η λεκάνη του Κιρσεχίρ ήταν γνωστή ως η χώρα των Αχιγιάβα / Ahiyuva, δηλαδή «η χώρα των Αχαιών» – όπως έλεγαν τους Ελληνες οι Χετταίοι.

Οι ανασκαφές αποκάλυψαν τους οικισμούς Hashöyük (3500-2000 π.Χ.) και Kaman-Kalehöyük (1700-600 π.Χ.). Το 1950 ο αρχαιοανατολιστής, Helmuth Theodor Bossert, εξέτασε το Stadthüyük της περιοχής. Με βάση τα ευρήματα κεραμικής και την έκταση του τύμβου, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ήταν μια σημαντική πόλη των Χετταίων της 2ης και 1ης χιλιετίας π.Χ. Στο βραχομνημείο Malkaya (12 χλμ. δυτικά της πόλεως) υπάρχουν μάλιστα επιγραφές επί των βράχων!

Η λεκάνη αυτή επήρε και το όνομα Καππαδοκία την εποχή των Ρωμαίων και των Βυζαντινών. Στην επαρχία ήταν και οι θέρμες Aquae Saravenae – τα ερείπιά τους ευρίσκονται κοντά στο Terzili Hamam (νυν Sarıkaya) στην επαρχία Yozgat. Αξίζει να σημειωθεί, ότι τουρκικά φύλα εμφανίσθηκαν εδώ μόλις το 1071 μ.Χ.

Από τα μέσα του 8ου αι. έως τα μέσα του 14ου αι., η πόλις ήταν σημαντικό πολιτιστικό κέντρο της Ανατολίας. Από τις αρχές του 14ου αιώνα, άρχισε να εμφανίζεται μαζικά η λογοτεχνία στην περιοχή! Εδώ υπάρχει και μαυσωλείο του μουσουλμάνου αγίου Ahi (Αχαιού;) Evran.

Κατά την ελληνική υποχώρηση τον Αύγουστο του 1922, ο Κεφαλονίτης ήρωας αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού, Νικόλαος Κλαδάς, αιχμαλωτίσθηκε στη Μωκησσό και προσπάθησε να αυτοκτονήσει με δηλητήριο. Η άμεση ιατρική βοήθεια του έσωσε τη ζωή. Αφέθηκε ελεύθερος λόγω της κακής κατάστασης της υγείας του, τον Φεβρουάριο του 1923.

Η πόλις αριθμούσε, μέχρι της μικρασιατικής καταστροφής, 8.000 κατοίκους, το πλείστον Ελληνες, οι οποίοι με την ανταλλαγή το 1923 ήλθαν στην Ελλάδα.

Σε απόσταση 2 χλμ. από το χωριό Μπογιαλίκ, που κατοικείται από Κούρδους, ασχολούμενων στην ταπητουργία και την κτηνοτροφία, βρίσκεται λίθος ευλάξευτος, από τον οποίο κατασκευάζονται διάφορα καλλιτεχνικά αντικείμενα, όπως πίπες, φιαλίδια, δοχεία κ.λπ. μεγάλης αξίας. Σήμερα άνοιξε το νέο Μουσείο της πόλεως για τους επισκέπτες. Κι έτσι σιγά-σιγά, οι Καππαδόκες κάτοικοί του θα μάθουν την προϊστορία τους…