Στέρηση μισθού, απολύσεις και κατάργηση συλλογικών οργάνων: Το νέο πλαίσιο σφίγγει τα λουριά στο Δημόσιο

Με το νέο νομοσχέδιο που ψηφίστηκε πρόσφατα, το υπουργείο Εσωτερικών επιφέρει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο που διαχειρίζονται τα πειθαρχικά παραπτώματα των δημοσίων υπαλλήλων. Διευρύνονται τα παραπτώματα και οι ποινές, ενώ θεσπίζεται νέο πειθαρχικό όργανο, αντικαθιστώντας τα παλιά συλλογικά συμβούλια και αλλάζοντας ριζικά τη διαδικασία. Οι νέες διατάξεις θα ισχύσουν από το 2026.

Στέρηση μισθού, απολύσεις και κατάργηση συλλογικών οργάνων: Το νέο πλαίσιο σφίγγει τα λουριά στο Δημόσιο

Η πρόσφατη αναμόρφωση του πειθαρχικού δικαίου για τους δημόσιους υπαλλήλους διαμορφώνει ένα νέο τοπίο στις διαδικασίες πειθαρχικής ευθύνης στον δημόσιο τομέα. Η Βουλή ψήφισε το νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών, το οποίο επεκτείνει τα πειθαρχικά παραπτώματα και αυστηροποιεί τις ποινές. Μεταξύ των πλέον σημαντικών αλλαγών είναι η πρόβλεψη οριστικής παύσης – ισοδυναμεί με απόλυση – για τους υπαλλήλους που αρνούνται να συμμετάσχουν στην αξιολόγηση για δύο συνεχόμενα έτη.

Η νέα ρύθμιση θεωρεί πειθαρχικό παράπτωμα την άρνηση συμμετοχής στην αξιολόγηση είτε ως αξιολογητής είτε ως αξιολογούμενος, επιβάλλοντας πρόστιμο δύο μηνών μισθού. Παράλληλα, η έναρξη ποινικής δίωξης για κακούργημα επιφέρει αυτοδίκαιη αργία, ενώ η προσωρινή απώλεια της προσωπικής ελευθερίας συνεπάγεται επίσης θέση σε αυτοδίκαιη αργία.

Οι υπάλληλοι που απολύονται με οριστική παύση μπορούν να επανεξεταστούν για διορισμό μόνο μετά από 10 έτη, αντί πέντε που ισχύει σήμερα. Το ίδιο ισχύει και για όσους απώλεσαν την υπαλληλική ιδιότητα και στη συνέχεια καταδικάστηκαν πειθαρχικά σε οριστική παύση.

Επιπρόσθετα, εισάγονται νέες πειθαρχικές κυρώσεις, όπως στέρηση μισθολογικού κλιμακίου έως πέντε έτη, αφαίρεση μισθολογικών κλιμακίων έως τέσσερα και απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου για έως πέντε έτη. Σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπονται επίσης διοικητικές κυρώσεις με πρόστιμα από 3.000 έως 100.000 ευρώ.

Για πρώτη φορά θεσπίζεται η «πειθαρχική συνδιαλλαγή», διαδικασία που επιτρέπει στον ελεγχόμενο υπάλληλο να αιτηθεί ευνοϊκότερη ποινή υπό προϋποθέσεις, κυρίως σε περιπτώσεις μικρότερων παραπτωμάτων χωρίς οικονομική ζημιά ή όπου αυτή έχει αποκατασταθεί.

Οι διατάξεις αφορούν υπαλλήλους Δημοσίου, ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού και ΝΠΔΔ και θα τεθούν σε ισχύ από το 2026. Οι νέες ρυθμίσεις εφαρμόζονται και σε υποθέσεις με παραπτώματα που τελέστηκαν έως 31/12/2025, εφόσον η πειθαρχική δίωξη ασκηθεί μετά την 1/1/2026.

Παράλληλα, τίθεται σε λειτουργία το νέο Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, που θα αντικαταστήσει τα υφιστάμενα πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια πειθαρχικά όργανα. Το νέο συμβούλιο θα απαρτίζεται από 60 δικαστές και μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, χωρίς εκπροσώπους των εργαζομένων ή δημοσίους λειτουργούς εκτός των δικαστών.

Η συμμετοχή συνδικαλιστή θα επιτρέπεται μόνο αν το ζητήσει ο διωκόμενος, και μόνο για να εκθέσει απόψεις πριν την έναρξη της διάσκεψης.

Σκοπός των νέων ρυθμίσεων είναι η αντιμετώπιση της χρόνιας καθυστέρησης, καθώς περίπου 2.300 πειθαρχικές υποθέσεις παραμένουν εκκρεμείς σε 100 συμβούλια πρωτοβάθμιας βαθμίδας με καθυστερήσεις έως και πέντε έτη. Η παρούσα δομή, όπου τα πειθαρχικά συμβούλια απαρτίζονται από δικαστές που ασκούν παράλληλα καθήκοντα, κρίθηκε αναποτελεσματική και αντικαθίσταται πλήρως έως το τέλος του 2026.

Το τέλος λειτουργίας των συλλογικών πειθαρχικών οργάνων ορίζεται στις αρχές του 2027, ενώ έως τα τέλη του 2026 θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί όλες οι υποθέσεις που εκκρεμούν μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2025.