Δύο Πατρινοί στην Καισαριανή του ’44: Τα ντοκουμέντα της Ματωμένης Πρωτομαγιάς
Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Τμήμα Αχαΐας ξαναέφεραν στο προσκήνιο την πατρινή πλευρά της εκτέλεσης των 200 στην Καισαριανή. Μέσα από δικαστικά έγγραφα του Πρωτοδικείου Πατρών, δύο πρόσωπα της πόλης, ο Απόστολος Φεφές και ο Χριστόφορος Δανδινίδης, βγαίνουν από τη σκιά των φακέλων και επανέρχονται στη μνήμη ως δύο από τους εκτελεσμένους της Ματωμένης Πρωτομαγιάς του 1944. Μαζί τους και ο Κώστας Τζωρτζάτος από την Κεφαλονιά που έμενε στην Πάτρα.
Η Ματωμένη Πρωτομαγιά του 1944 δεν είναι μόνο ένα εμβληματικό γεγονός της εθνικής μνήμης, αλλά έχει και τη δική της βαθιά πατρινή διάσταση. Αυτό ακριβώς αναδεικνύουν τα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Τμήμα ΓΑΚ Αχαΐας, τα οποία, μέσα από υλικό του Αρχείου του Πρωτοδικείου Πατρών, επαναφέρουν στο φως δύο ονόματα από την Πάτρα που συνδέθηκαν με τον πιο βαρύ τρόπο με την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή.
Πρόκειται για τον Απόστολο Φεφέ και τον Χριστόφορο Δανδινίδη, δύο Πατρινούς που καταγράφονται σε μεταγενέστερες δικαστικές υποθέσεις αποζημιώσεων θυμάτων ναζιστικών διώξεων, στο πλαίσιο του υπ’ αριθμ. 4178/1961 Νομοθετικού Διατάγματος, το οποίο αφορούσε παροχές υπέρ Ελλήνων υπηκόων που είχαν πληγεί από εθνικοσοσιαλιστικά μέτρα δίωξης. Ψάχνοντας όμως τα ονόματα των εκτελεσθέντων θα βρει κάποιος και τον Κώστα Τζωρτζάτο ο οποίος αν και καταγόταν από την Κεφαλονιά κατοικούσε στην Πάτρα.
Δύο πατρινές ζωές μέσα στην τραγωδία της Καισαριανής
Τα ΓΑΚ Αχαΐας υπενθυμίζουν ότι την 1η Μαΐου 1944 οι γερμανικές αρχές κατοχής εκτέλεσαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής 200 πατριώτες, σε αντίποινα για τη δολοφονία Γερμανού στρατηγού από τον ΕΛΑΣ. Ανάμεσα σε αυτούς ήταν και δύο άνδρες από την Πάτρα, των οποίων οι διαδρομές αποτυπώνονται με ιδιαίτερη καθαρότητα μέσα από τα έγγραφα.
Ο ένας είναι ο Απόστολος Χρήστου Φεφές, που στα έγγραφα περιγράφεται ως δημότης Πατρέων και τραπεζιτικός υπάλληλος. Ο άλλος είναι ο Χριστόφορος Δανδινίδης του Αθανασίου, που αναφέρεται ως οικοδόμος – σοβατζής από την Πάτρα.
Ο Απόστολος Φεφές και η εκτέλεση στην Καισαριανή
Στο σχετικό δικαστικό έγγραφο για τον Απόστολο Φεφέ αναφέρεται ότι κρατούνταν στο Χαϊδάρι και ότι εκτελέστηκε από τις γερμανικές αρχές κατοχής στην Καισαριανή, τον Μάιο του 1944, «διά τυφεκισμού, λόγω αντιποίνων». Σε άλλη σχετική βεβαίωση που συνοδεύει τον φάκελο, σημειώνεται ρητά ότι ήταν ανάμεσα σε εκείνους που εκτελέστηκαν την 1η Μαΐου 1944.
Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι τα έγγραφα δεν περιορίζονται στην καταγραφή του θανάτου του. Αποτυπώνουν και το μεταπολεμικό αποτύπωμα της απώλειας. Συγγενικά του πρόσωπα προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη ζητώντας να αναγνωριστούν ως δικαιούχοι αποζημίωσης, επικαλούμενα ακριβώς την εκτέλεσή του από τις κατοχικές αρχές.
Μέσα από το ίδιο έγγραφο φαίνεται επίσης πως η υπόθεση συνδεόταν με την οικογενειακή του κατάσταση, καθώς καταγράφεται ότι οι γονείς και μία ακόμη αδελφή είχαν αποβιώσει, ενώ οι εναπομείναντες αδελφοί και αδελφές ζητούσαν να αναγνωριστούν ως μόνοι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι και να λάβουν την προβλεπόμενη αποζημίωση.
Σημειώνεται πως ο Απόστολος Φεφές πιάστηκε από τους Ιταλούς τον Ιούλιο του 1941 με βάση καταστάσεις ονομάτων που είχε παραδώσει η ελληνική κυβέρνηση στους κατακτητές και κλείστηκε στη φυλακή. Το 1943 κρατούμενος στη Λάρισα (προηγουμένως πιθανότατα στο Ναύπλιο). Σημ.: Ο Φλούντζης τον έχει Ακροναυπλιώτη, χωρίς να διευκρινίζει πότε κρατήθηκε εκεί.
Ο Χριστόφορος Δανδινίδης και η διαδρομή από την Ακροναυπλία στο Χαϊδάρι
Ακόμη πιο αναλυτικό είναι το έγγραφο για τον Χριστόφορο Δανδινίδη. Εκεί αναφέρεται ότι τον Μάιο του 1942, ενώ κρατούνταν στις φυλακές Ακροναυπλίας, παραλήφθηκε από όργανα του γερμανικού εθνικοσοσιαλιστικού καθεστώτος. Το κείμενο σημειώνει μάλιστα ότι αυτό έγινε χωρίς ποτέ να έχει μετάσχει σε ένοπλη αντίσταση ή σε συγκεκριμένη πράξη αντίστασης κατά των Γερμανών, αλλά εξαιτίας της αντίθεσής του προς την εθνικοσοσιαλιστική κοσμοθεωρία.
Από εκεί, σύμφωνα πάντα με το αρχειακό υλικό, μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Λάρισας, έπειτα στην Αθήνα και τελικά στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου, όπου παρέμεινε μέχρι την 1η Μαΐου 1944, όταν εκτελέστηκε μαζί με άλλους Έλληνες πολίτες «εκ του αμάχου πληθυσμού», για τους ίδιους λόγους και ως αντίποινα.
Το συγκεκριμένο έγγραφο δίνει στο θέμα πολύ μεγαλύτερη ιστορική ένταση, γιατί καταγράφει σχεδόν βήμα βήμα τη διαδρομή ενός ανθρώπου από την κράτηση μέχρι την εκτέλεση. Δεν πρόκειται πια για μία απλή ονομαστική αναφορά σε κατάλογο θυμάτων, αλλά για ένα ντοκουμέντο που αποτυπώνει τον μηχανισμό της κατοχικής βίας πάνω σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο.
Η περίπτωση του Κώστα Τζωρτζάτου
Ανάμεσα στα πρόσωπα που συνδέονται με την Πάτρα και περιλαμβάνονται στους εκτελεσμένους της Καισαριανής βρίσκεται και ο Κώστας Τζωρτζάτος. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ήταν οικοδόμος ή ξυλουργός, είχε γεννηθεί στη Σάμη Κεφαλονιάς το 1907 και ήταν κάτοικος Πάτρας. Αναφέρεται επίσης ότι είχε υπάρξει υποψήφιος βουλευτής Αχαΐας το 1935 με το ΕΜΕΑ, ενώ καταγράφεται και η κράτησή του στην Ακροναυπλία πριν βρεθεί ανάμεσα στους εκτελεσμένους της 1ης Μαΐου 1944.
Όταν οι φάκελοι γίνονται μνήμη
Αυτό που κάνει τα έγγραφα τόσο σημαντικά είναι ότι ενώνουν τρεις διαφορετικούς χρόνους: την κατοχική βία, τη μεταπολεμική αναζήτηση αποζημίωσης και τη σημερινή ανάγκη της μνήμης. Οι φάκελοι αυτοί δεν μιλούν μόνο για τον τρόπο που χάθηκαν δύο Πατρινοί στην Καισαριανή, αλλά μιλούν και για τον τρόπο με τον οποίο οι δικοί τους άνθρωποι προσπάθησαν, χρόνια αργότερα, να αποδείξουν θεσμικά αυτό που για εκείνους ήταν ήδη βίωμα και πληγή.
Παραμονή Πρωτομαγιάς, η παρέμβαση των ΓΑΚ Αχαΐας αποκτά έτσι ξεχωριστή βαρύτητα, καθώς θυμίζει ότι η ιστορία της Καισαριανής δεν ανήκει μόνο στη μεγάλη εικόνα της Κατοχής. Ανήκει και στις πόλεις που πλήρωσαν το δικό τους μερίδιο αίματος. Και η Πάτρα, μέσα από τον Απόστολο Φεφέ και τον Χριστόφορο Δανδινίδη, είναι μία από αυτές.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
