«Το γέλιο προκαλεί ρωγμές στην πανοπλία μας», αποκαλυπτικός ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Μίλτος Νίκας
Η ανάγκη του ανθρώπου για βεβαιότητες, για ασφάλεια, τον οδηγεί στο να ζει μια ζωή αφυδατωμένη
Επέλεξε να σκηνοθετήσει μια παράλογη κωμωδία με αιχμηρή σάτιρα και μυστήριο, που ανεβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα, με τίτλο «Μιλήστε ελεύθερα». Βασισμένη στο έργο του Ιταλού συγγραφέα Νικολάι Αλντο «Η κυρία και ο υπάλληλος», έκανε πρεμιέρα την Παρασκευή, στο Επίκεντρο+, όπου θα παρουσιάζεται έως τις 16 Μαρτίου. Ο Μίλτος Νίκας μιλά για τη γνωριμία του με το έργο, τις προκλήσεις της κωμωδίας και τη διαχρονικότητα της παράστασης, τονίζοντας την ζωογόνο επίδραση του γέλιου στην καθημερινότητά μας.
-Πώς συναντήθηκες με το έργο του Νικολάι Αλντο και τι σε ώθησε να το επιλέξεις;
Συναντήθηκα με το έργο γιατί μου το πρότεινε ο Παλαιολόγος Χαλίδας, που συμπρωταγωνιστεί με την Ελένη Καλαντζοπούλου, και με τον οποίο θέλαμε να συνεργαστούμε. Εχει κάνει τη μετάφραση και μου είπε ότι το πιστεύει πάρα πολύ. Είχε απόλυτο δίκιο. Το χρονικό του πλαίσιο, όταν γράφτηκε, τέλη της δεκαετίας του ’70, ήταν η περίοδος των Ερυθρών Ταξιαρχιών και των βομβιστικών επιθέσεων, στην Ιταλία, τόσο από την άκρα αριστερά όσο και από την άκρα δεξιά, αλλά το έργο μόνο μια μικρή αναφορά κάνει σε αυτό. Πατάει σε εντελώς άλλα πράγματα. Μοιάζει κάπως και με τη γραφή, ως προς τη σάτιρα, του Ντάριο Φο. Πρόκειται για μια σχεδόν παράλογη κωμωδία, που εμπεριέχει και μυστήριο και αιχμηρή σάτιρα για τα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα.
-Με τι έρχεται αντιμέτωπος ο ήρωας;
Είναι ένας δημόσιος υπάλληλος που μπαίνει στο γραφείο του, ως συνήθως αργοπορημένος, και βλέπει μια μυστηριώδη γυναίκα να κάθεται στη θέση του. Εκείνη του λέει ότι ο λόγος που βρίσκεται εκεί είναι γιατί την πονούσαν τα πόδια της, κι αφού είδε το γραφείο άδειο πήγε να καθίσει. Από αυτή την παρανοϊκή συνθήκη ξεκινάνε όλα. Η κυρία αρνείται να φύγει και καθώς περνάει η ώρα, αρχίζει να χειραγωγεί τον υπάλληλο και να του περνάει την υποψία ότι ο λόγος που κάθεται εκεί είναι άλλος, πολύ πιο σημαντικός από τον πόνο των ποδιών της. Ετσι, τον βάζει στον κόσμο της, ουσιαστικά για να ταράξει τον δικό του κόσμο, το δικό του βόλεμα και τη δικιά του τακτοποιημένη ζωή.
-Βολή και τακτοποιημένη ζωή. Εικόνα που αποτυπώνει το σήμερα, παρότι το έργο μετράει πάνω από μια 40ετία.
Ακριβώς. Επιλέξαμε να κρατήσουμε την εποχή για να πάρουμε μια απόσταση από τα πράγματα. Για να είναι πιο φανερό ότι δεν αλλάζουν πολλά, καθώς περνάνε οι δεκαετίες. Αυτή, δηλαδή, η ανάγκη του ανθρώπου να βολευτεί σε μια θέση -«να χωθείς σε μια δημόσια υπηρεσία», όπως λέμε στην Ελλάδα. Κι αυτή ακριβώς η ανάγκη του ανθρώπου για βεβαιότητες, για ασφάλεια, τον οδηγεί στο να ζει μια ζωή αφυδατωμένη. Του στερεί τη χαρά να ζήσει τη μοναδική ζωή του -γιατί όλων μας οι ζωές είναι μοναδικές. Ετσι, μέσα από το έργο θίγεται και αυτή η απολιτίκ θέση, που σήμερα μας έχει οδηγήσει εδώ που μας έχει οδηγήσει ως πολίτες.
-Κωμωδία, λοιπόν, που προσφέρεται για σκέψη και προβληματισμό. Τι σε ιντριγκάρει σκηνοθετικά σε αυτό το δύσκολο είδος;
Η κωμωδία μού αρέσει πάρα πολύ. Και η καρναβαλική μου ιστορία με κάνει να την καταλαβαίνω καλύτερα. Μου αρέσει να ακούω το γέλιο των θεατών, γιατί το γέλιο μας έχει λείψει. Ολοι έχουμε γίνει πιο σοβαροί, πιο σοβαροφανείς για την ακρίβεια, και η εκτόνωση που προκαλεί το γέλιο είναι θεραπευτική. Η πρόκληση στην κωμωδία είναι ότι πρέπει να πετύχεις πολύ πιο γρήγορους, καταιγιστικούς, ρυθμούς, οι καταστάσεις να διαδέχονται η μία την άλλη με τέτοια ταχύτητα, ώστε να εκπλήσσουν τον θεατή. Το ότι το έργο αυτό δεν έχει μια κλασική διάταξη -κάποιος μπαίνει, κάποιος βγαίνει- κι όλο αυτό γίνεται μέσα σε ένα γραφείο υπουργείου- κάνει ακόμα μεγαλύτερη την πρόκληση του πώς μπορείς να χοροθετήσεις και να χρονοθετήσεις την παράσταση, ώστε μέσα από τις καταστάσεις να γεννηθεί ο λόγος και το γέλιο που είναι το ζητούμενο για να δουλέψουν όλα τα υπόλοιπα. Το γέλιο προκαλεί ρωγμές στην πανοπλία που φοράει ο θεατής για να προστατεύεται από τη δραματική πραγματικότητα που ζούμε, και του επιτρέπει να είναι πιο «ανοιχτός» ώστε να αισθανθεί το άλλο επίπεδο του έργου.
-Παλαιολόγος Χαλιδάς, Ελένη Καλαντζοπούλου το δίδυμο των πρωταγωνιστών. Πώς θα χαρακτήριζες τη συνεργασία σας;
Εχω ευτυχήσει με αυτούς τους δύο ηθοποιούς γιατί είναι εξαιρετικά ικανοί. Εχουν την οξυδέρκεια να εργαστούν παράλληλα στο κομμάτι της κωμωδίας και στο άλλο επίπεδο του έργου, μεταφέρουν ενέργεια επάνω στη σκηνή και πολιτισμό και ήθος σε όλο αυτό που κάνουμε. Είμαι πραγματικά πολύ τυχερός για τη συνεργασία μας.
-Τι θα ήθελες να πάρει μαζί του ο θεατής, φεύγοντας;
Θα ήθελα να του έχουμε προσφέρει το γέλιο και να πάρει μια-δυο ερωτήσεις για τον εαυτό του, για τη ζωή του. Γιατί το θέμα είναι να εξελισσόμαστε ως άνθρωποι, αλλιώς είναι όλα πολύ βαρετά. Εχουμε φτιάξει μια προσωπικότητα μέσα από το DNA μας, την οικογένειά μας, το σχολείο και την επαγγελματική μας ιδιότητα και μένουμε εκεί σαν να είναι ένα γηπεδάκι 5×5 και παίζουμε την «μπάλα» της ζωής μας, με αποτέλεσμα αυτό το πολύ μικρό πλαίσιο να μη μας αφήνει εκπλαγούμε με τον εαυτό μας, με τη ζωή. Τα μάτια μας συνηθίζουν και γίνονται όλα λίγο έως πολύ άνοστα. Πώς μπορούμε να ενυδατωθούμε; Πώς μπορούμε να ξυπνήσουμε τα μάτια μας; Η κωμωδία σού δίνει αυτή την έξαψη. Την έκπληξη, που δεν έχουμε επιτρέψει στη ζωή να μας δίνει.
-Τι σημαίνει το θέατρο για σένα;
Το θέατρο είναι ο τόπος, όπου αναπνέει η ψυχή μου και ο δημιουργικός τόπος που αλλάζει την καθημερινότητά μου και με κάνει να νιώθω περισσότερο ζωντανός. Φτάνοντας στο Λύκειο, ήθελα να βρω κάτι να αγαπάω. Εψαξα αρκετά και φάνηκα τυχερός. Εκτοτε, το υποστηρίζω με τη ζωή μου την ίδια. Νιώθω ότι βρίσκομαι εκεί που θα έπρεπε να είμαι.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
