Εργατικά δυστυχήματα: Το χάος στην καταγραφή και η μεγάλη «γκρίζα ζώνη» που κρύβει την πραγματικότητα
Απουσία ενιαίου ορισμού, πολλαπλοί φορείς, διαφορετικές μεθοδολογίες και αμφισβητούμενη αιτιώδης συνάφεια δημιουργούν εκτεταμένη υποκαταγραφή
Η καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων και δυστυχημάτων στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από σημαντικές ελλείψεις και αποκλίσεις, με αποτέλεσμα να υπάρχει εκτεταμένη «γκρίζα ζώνη» που δυσχεραίνει την ακριβή αποτύπωση της πραγματικότητας και την αποτελεσματική χάραξη πολιτικής για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία.
Η συζήτηση εντάθηκε ιδιαίτερα μετά το θανατηφόρο εργατικό δυστύχημα στη ΒΙΟΛΑΝΤΑ, όπου έχασαν τη ζωή τους πέντε εργαζόμενες.
Στην ελληνική νομοθεσία δεν υπάρχει κωδικοποιημένος και ενιαίος ορισμός του εργατικού (θανατηφόρου) ατυχήματος. Η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας (ΑΑΕΕ) αναφέρει ότι, σύμφωνα με τη νομολογία και την ασφαλιστική πρακτική (εγκύκλιος ΙΚΑ 45/2010), εργατικό ατύχημα θεωρείται «ο θάνατος ή η ανικανότητα για εργασία που προκλήθηκε από βίαιο περιστατικό κατά την εκτέλεση της εργασίας ή εξαιτίας αυτής», συμπεριλαμβανομένης της μετάβασης και επιστροφής από/προς τον τόπο εργασίας.
Στην πράξη, όμως, η έμφαση δίνεται στην ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ του συμβάντος και των συνθηκών εργασίας. Δεν καταγράφονται αυτόματα ως εργατικά όλα τα περιστατικά θανάτου που συμβαίνουν εν ώρα εργασίας, αλλά μόνο όσα αποδεικνύεται ότι συνδέονται αιτιωδώς με αυτήν. Αυτός ο περιορισμός, αν και αποκλείει παθολογικούς θανάτους άσχετους με την εργασία, δημιουργεί σημαντικό περιθώριο υποκαταγραφής, ιδίως σε περιπτώσεις όπου ο θάνατος συνδέεται με ευρύτερες συνθήκες (εντατικοποίηση, υπερωρίες, άγχος, έλλειψη ανάπαυσης κ.λπ.) χωρίς να υπάρχει κατάφωρη παράβαση κανόνων ασφαλείας.
Την εικόνα περιπλέκει η εμπλοκή τουλάχιστον έξι διαφορετικών φορέων με ξεχωριστές αρμοδιότητες, μεθοδολογίες και πεδία κάλυψης:
- Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας (ΑΑΕΕ): Πρώτο σημείο αναγγελίας από τις επιχειρήσεις, διερευνά την αιτιώδη συνάφεια, αλλά δεν καλύπτει κλάδους με ειδική νομοθεσία.
- e-ΕΦΚΑ: Ασχολείται μόνο με ασφαλιστικές παροχές σε μισθωτούς, δεν διερευνά αίτια.
- ΕΛΣΤΑΤ: Συγκεντρώνει επίσημα στατιστικά κυρίως από ΕΦΚΑ, δημοσιεύει με καθυστέρηση διετίας.
- Λιμενικό Σώμα (ναυτιλία, αλιεία, καταδύσεις)
- Επιθεώρηση Μεταλλείων (ορυχεία, λατομεία)
- Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων & Τροχαία (σιδηρόδρομοι, τροχαία εν ώρα εργασίας)
Για το 2023 καταγράφηκαν ενδεικτικές αποκλίσεις:
- ΑΑΕΕ: 47 θανατηφόρα (αρμοδιότητάς της) + 61 θάνατοι από παθολογικά αίτια εν ώρα εργασίας
- ΕΛΣΤΑΤ: 51 θανατηφόρα
- ΟΣΕΤΕΕ: 179 θάνατοι εν ώρα εργασίας ή κατά την προσέλευση/αποχώρηση
Η Eurostat, που βασίζεται στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ (σύστημα ESAW), κατέταξε την Ελλάδα το 2023 στην 25η θέση μεταξύ 27 κρατών-μελών ως προς τον δείκτη θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων. Ωστόσο, η ίδια η Eurostat επισημαίνει ότι οι συγκρίσεις επηρεάζονται σημαντικά από τις εθνικές διαφορές στον ορισμό, την αναγγελία, την κάλυψη και την υποκαταγραφή.
Στην «γκρίζα ζώνη» εντάσσονται ενδεικτικά:
- Τροχαία διανομέων (εργατικό ή τροχαίο; μισθωτός ή «μπλοκάκι»; )
- Θάνατοι σε Τέμπη εργαζομένων Hellenic Train
- Ανατροπές τρακτέρ σε αγροτικές μετακινήσεις
- Θάνατοι από θερμική καταπόνηση χωρίς εντολή παύσης εργασιών
Επιπλέον, η Ελλάδα υστερεί συστηματικά στην καταγραφή επαγγελματικών ασθενειών, ενώ διεθνώς εκτιμάται ότι για κάθε θάνατο από ατύχημα αντιστοιχούν περίπου έξι από επαγγελματικές ασθένειες.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
