Η βία έχει φωλιάσει στο σχολικό περιβάλλον και τα παιδιά τη θεωρούν φυσιολογική
Η συμμαχία αυτή πρέπει να γίνει μεταξύ εκπαιδευτικών, μαθητών, γονιών, εισαγγελικών αρχών, ειδικών ψυχικής υγείας, κοινωνικών λειτουργών. Η αυξητική τάση των περιστατικών δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού όπως προκύπτει και από τα όσα μας καταθέτει μία ομάδα επιστημόνων από το Κέντρο Ψυχικής Υγείας Ενηλίκων Πάτρας η οποία εργάζεται μέσα στις σχολικές μονάδες για το θέμα αυτό.
Η σημερινή Πανελλήνια Σχολική Ημέρα κατά της Βίας στο Σχολείο υπενθυμίζει και υπογραμμίζει την ανάγκη κοινωνικής συμμαχίας για την πρόληψή της αλλά και την αποτελεσματική διαχείρισή της ώστε θύματα και θύτες να τύχουν της κατάλληλης θεραπευτικής αντιμετώπισης.
Η συμμαχία αυτή πρέπει να γίνει μεταξύ εκπαιδευτικών, μαθητών, γονιών, εισαγγελικών αρχών, ειδικών ψυχικής υγείας, κοινωνικών λειτουργών. Η αυξητική τάση των περιστατικών δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού όπως προκύπτει και από τα όσα μας καταθέτει μία ομάδα επιστημόνων από το Κέντρο Ψυχικής Υγείας Ενηλίκων Πάτρας η οποία εργάζεται μέσα στις σχολικές μονάδες για το θέμα αυτό.
Συγκεκριμένα η Κωνσταντίνα Κοτσή, MSc ψυχολόγος, η Μαρία – Κορίνα Στεφοπούλου MSc Λογοθεραπεύτρια και ο Αναστάσιος Αρνιακός MSc κοινωνικός λειτουργός Αν. Προϊστάμενος Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων 6ης Υγειονομικής Περιφέρειας μας περιγράφουν τα όσα καταγράφουν στο σχολικό περιβάλλον.
Ποια είναι η εμπειρία σας για την ενδοσχολική βία μέσα από της σχολικές μονάδες τις οποίες έχετε επισκεφτεί;
Μέσα σε αυτά τα 2 χρόνια που ερχόμαστε σε επαφή με τα σχολικά πλαίσια της Πάτρας παρατηρούμε την αύξηση του φαινομένου της σχολικής βίας, τόσο σε συχνότητα όσο και σε ένταση. Συχνά καλούμαστε τόσο από εκπαιδευτικούς όσο και από γονείς για να προσφέρουμε βοήθεια στα παιδιά τους και αυτό είναι κάτι που συγκινεί ιδιαίτερα αλλά και μας προβληματίζει…μην ξεχνάτε ότι πέρα από «ειδικοί» είμαστε και εμείς γονείς και ζούμε στην ίδια κοινωνία με τα παιδιά μας. Η ενδοσχολική βία είναι κυρίως λεκτική και διαδικτυακή, επηρεάζοντας συναισθηματικά και μαθησιακά τα παιδιά και απαιτώντας συντονισμένη παρέμβαση σχολείου και κοινότητας
Είναι πράγματι τόσο εκτεταμένη όσο περιγράφεται; Ή η ευκολία της καταγγελίας την μεγεθύνει;
Δυστυχώς, είναι εκτεταμένη, όπως περιγράφεται από γονείς, δασκάλους και ειδικούς, αλλά κι από τους ίδιους τους μαθητές. Η ευκολία του να καταγγελθεί μία τέτοια συμπεριφορά δεν μεγεθύνει την κατάσταση, το αντίθετο μάλιστα: δεν προβαίνουν εύκολα τα παιδιά ή οι γονείς σε καταγγελία, από τον φόβο ενός ενδεχόμενου στιγματισμού του θύματος ή της οικογένειας. Επομένως, το φαινόμενο της βίας στα σχολεία παρουσιάζει όντως μεγάλη έκταση, σε συχνότητα και σε ένταση όπως είπαμε προηγουμένως. Το παιδί από μικρό μαθαίνει μιμούμενο: μαθαίνει να τρώει, να μιλάει, να επικοινωνεί όπως ακριβώς κάνει το περιβάλλον του. Το παιδί μιμείται συμπεριφορές: μιμείται τη μητέρα, τον πατέρα, τον αδελφό/η, τον εκπαιδευτικό, τον ήρωα στο σήριαλ που βλέπει, ανθρώπους πραγματικούς και μη, που το πλαισιώνουν καθημερινά και που αποτελούν πρότυπο για το ίδιο.
Τι είναι αυτό που κάνει ένα παιδί θύτη ή αντίστοιχα θύμα;
Κανένα παιδί δεν «γεννιέται» θύτης ή θύμα. Παράγοντες όπως η έκθεση σε βία, η παραμέληση, η έλλειψη ορίων, τα χαμηλά επίπεδα ενσυναίσθησης ή αυτοεκτίμησης, οι οικογενειακές εντάσεις και τα κοινωνικά πρότυπα ισχύος διαμορφώνουν συμπεριφορές. Παράλληλα, η απομόνωση, η διαφορετικότητα και η ελλιπής υποστηρικτική δικτύωση αυξάνουν την ευαλωτότητα. Το θέμα της βίας στο σχολείο, αλλά και στην κοινωνία, είναι πολυπαραγοντικό και έχουμε όλοι μερίδιο ευθύνης σε αυτό. Απαιτούνται δράσεις ευαισθητοποίησης, πρόληψης και υποστήριξης από εκπαιδευτικούς και κοινότητα
Ως ομάδα ποια έχετε καταγράψει ως βασικές αιτίες αυτών των συμπεριφορών;
Σε μία απογευματινή συνάντηση δημοτικού σχολείου με γονείς και εκπαιδευτικούς, παιδιά από μεγαλύτερη βαθμίδα εκπαίδευσης ήταν στον προαύλιο χώρο του σχολείου και έκαναν φασαρία…οι εκπαιδευτικοί μας εξήγησαν ότι έτσι συμβαίνει πάντοτε σε κάθε απογευματινή δράση που διοργανώνουν. Εμείς ως ομάδα βγήκαμε έξω, εξηγήσαμε ποιοι είμαστε και ζητήσαμε από τα παιδιά να κάνουν ησυχία και, αν θέλουν, να μπουν στη συνάντηση για να μας πουν τη γνώμη τους. Τα παιδιά δέχτηκαν με χαρά, έκαναν ησυχία και κάποια συμμετείχαν στη συνάντηση…Μπορείτε να φανταστείτε την έκπληξη των εκπαιδευτικών και των γονέων, όταν είδαν τα παιδιά να κάνουν ησυχία και να συμμετέχουν στη δράση μας… γεγονός που δείχνει ότι η αληθινή επικοινωνία και τα όρια δημιουργούν σχέσεις. Και μάλλον, αυτά τα δύο απουσιάζουν συχνά μεταξύ γονέων, εκπαιδευτικών και παιδιών.
Υπήρξαν συμπεριφορές ή περιστατικά τα οποία σας προβλημάτισαν ιδιαίτερα;
Μας προβλημάτισε ιδιαίτερα περιστατικό οργανωμένου διαδικτυακού αποκλεισμού μαθήτριας, με διάδοση προσβλητικών σχολίων και βίντεο σε ομαδικές συνομιλίες, που οδήγησε σε έντονο άγχος, σχολική άρνηση και βαθιά αίσθηση ταπείνωσης και μοναξιάς. Απαιτούνται «ανοιχτές κεραίες» για να εντοπίζονται έγκαιρα απομόνωση, θλίψη ή μείωση επίδοσης, ώστε να παρέχεται έγκαιρη στήριξη σε κάθε μαθητή. Τα παιδιά χρειάζονται πολύ περισσότερο από όσο πιστεύουμε την επικοινωνία και τη σχέση, κυρίως με τους γονείς, οι οποίοι συχνά αφιερώνουν ασταμάτητα χρόνο στη δουλειά ή στις υποχρεώσεις τους. Καλό είναι να θυμόμαστε ότι η ποιότητα της παρουσίας υπερβαίνει την ποσότητα. Μικρές καθημερινές στιγμές προσοχής, ενεργητικής ακρόασης και κοινών εμπειριών, δημιουργούν συναισθηματικούς δεσμούς που ενισχύουν ασφάλεια και εμπιστοσύνη, μειώνουν ενοχές και χτίζουν ουσιαστική σχέση με τα παιδιά, ακόμα κι όταν ο χρόνος είναι περιορισμένος.
Το εκπαιδευτικό περιβάλλον έχει τις προϋποθέσεις ώστε να παρέμβει προληπτικά αλλά και κατασταλτικά σε παιδαγωγικό πλαίσιο;
Οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί δείχνουν ευαισθησία και διάθεση παρέμβασης, όμως συχνά χρειάζονται συστηματική επιμόρφωση, θεσμική στήριξη και διεπιστημονική συνεργασία για ουσιαστική και έγκαιρη αντιμετώπιση. Γενικά, οι εκπαιδευτικοί στο σύνολό τους έχουν το θεωρητικό υπόβαθρο να ανταπεξέρχονται σε διάφορες καταστάσεις: στις βασικές σπουδές τους έχουν διδαχθεί μαθήματα παιδικής και σχολικής ψυχολογίας, ενώ ανά τακτά χρονικά διαστήματα πραγματοποιούν επιμορφωτικά σεμινάρια. Επίσης σήμερα το ελληνικό σχολείο είναι πιο οργανωμένο και υποστηρίζεται, έστω και με μεγάλες ελλείψεις, από διάφορες ειδικότητες. Ο ρόλος κοινωνικών λειτουργών και ψυχολόγων στα σχολεία είναι καθοριστικός, καθώς ενισχύουν την πρόληψη, στηρίζουν μαθητές και οικογένειες και καλλιεργούν κλίμα ασφάλειας και εμπιστοσύνης.
Δεδομένου ότι η βία επικρατεί σε όλο το φάσμα της κοινωνίας, πόσο εύκολο είναι να αντιληφθεί ένα παιδί ότι αυτό δεν είναι η κανονικότητα στη ζωή μας;
Αυτό εξαρτάται πρώτα από τους γονείς και στη συνέχεια από το σχολείο. Ο γονέας είπαμε ότι είναι πρότυπο: όταν ο ίδιος καταδικάζει τη βία μέσα από τα λόγια και τις πράξεις του, το παιδί δεν έχει λόγο να την κανονικοποιήσει. Το ίδιο συμβαίνει και με το σχολείο: όταν οι εκπαιδευτικοί από την αρχή απορρίπτουν και ακυρώνουν κάθε συμπεριφορά αρνητικού σχολιασμού (γιατί κακά τα ψέματα, συχνά ένα παιδί ξεκινάει πρώτα με το αρνητικό σχόλιο, την κοροϊδία, το ειρωνικό γέλιο και ακολουθούν το τυχαίο σπρώξιμο κοκ), τότε μπαίνουν τα όρια για υγιείς συμπεριφορές και σχέσεις. Τα όρια μπαίνουν από το σπίτι και συνεχίζουν στο σχολείο. Ανάμεσα σε γονείς και σχολείο επιβάλλεται να υπάρχει σχέση εμπιστοσύνης και συνεργασίας, αν θέλουμε να δουλέψουν τα όρια. Οταν ένα παιδί μεγαλώνει βλέποντας βία στο σπίτι, στο σχολείο ή στα μέσα, είναι εύκολο να τη θεωρήσει φυσιολογική. Γενικά, τα παιδιά μαθαίνουν από ό,τι ζουν και παρατηρούν. Αν όμως συναντήσουν ενήλικες που βάζουν όρια, μιλούν με σεβασμό και ακούν πραγματικά, τότε καταλαβαίνουν πως υπάρχει κι άλλος δρόμος. Με διάλογο, αγάπη και σταθερά πρότυπα, το παιδί μαθαίνει ότι η βία δεν είναι κανόνας,είναι μια πληγή που μπορούμε να θεραπεύσουμε.
Τα προγράμματα πρόληψης που εφαρμόζετε στα σχολεία που εστιάζουν και σε τι στοχεύετε;
Οι δράσεις που πραγματοποιούμε αφορούν την επικοινωνία, τη σχολική βία, τα όρια, την εξάρτηση από το διαδίκτυο, την ψυχική ευεξία. Ολα αυτά συνδέονται μεταξύ τους, όσο παράδοξο και να σας φαίνεται. Μέσα από τις δράσεις αυτές σε συνεργασία με τα σχολεία της Πάτρας, η επιθυμία μας είναι να αφυπνιστούμε και να βρούμε τεχνικές που θα βοηθήσουν όλους μας, γονείς-εκπαιδευτικούς και μαθητές, να διαχειριστούμε τις δύσκολες καταστάσεις που βιώνουμε ως κοινωνία. Τα προγράμματα πρόληψης στοχεύουν στην καλλιέργεια εμπιστοσύνης, συνεργασίας και δικτύωσης μεταξύ φορέων, ώστε μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί να ανακουφιστούν από αβεβαιότητα, ενισχύοντας αξίες που υφίστανται σοβαρή κρίση όπως ο σεβασμός, η αλληλεγγύη και η υπευθυνότητα.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
