Νέοι δασμοί, παγκόσμιες συνέπειες: Σκηνικό εμπορικού πολέμου με χαμένους τους αδύναμους

Η απόφαση για γενικευμένη αύξηση δασμών στις ΗΠΑ προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, με οικονομίες να δοκιμάζονται και τις αγορές να καταρρέουν. Ο εμπορικός προστατευτισμός επιστρέφει δυναμικά, αφήνοντας πίσω του ανισορροπίες, ανασφάλεια και έντονες πολιτικές τριβές.

Καταιγίδα

Από σήμερα τέθηκαν σε ισχύ επιπλέον δασμοί 10% σε ευρύ φάσμα εισαγόμενων προϊόντων στις ΗΠΑ, προκαλώντας τεράστιο σοκ στην παγκόσμια οικονομική κοινότητα. Παρότι ορισμένα προϊόντα – όπως το πετρέλαιο, τα φαρμακευτικά σκευάσματα, οι ημιαγωγοί και τα πολύτιμα μέταλλα – εξαιρέθηκαν, το συνολικό εύρος των νέων δασμών καλύπτει περίπου 80 χώρες, μεταξύ αυτών και τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ.

Οι δασμοί δεν περιλαμβάνουν επίσης τον χάλυβα, το αλουμίνιο και τα αυτοκίνητα, στα οποία ήδη ισχύει φόρτος 25%. Ωστόσο, για χώρες που διατηρούν πλεόνασμα στο εμπορικό ισοζύγιο με τις ΗΠΑ, όπως η Κίνα (54%), η Ιαπωνία (24%), το Βιετνάμ (46%) και η ΕΕ (20%), η επιβάρυνση θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο από τις 9 Απριλίου.

Στον σχετικό κατάλογο αφαιρέθηκαν τα νησιά Χερντ και ΜακΝτόναλντ – που κατοικούνται μόνο από πιγκουίνους – αναδεικνύοντας τον παράδοξο χαρακτήρα της λίστας. Αντίθετα, σε αυτή παραμένουν ορισμένες από τις φτωχότερες χώρες του κόσμου, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της UNCTAD, που προειδοποιεί για επιδείνωση των συνθηκών στις λιγότερο ανεπτυγμένες οικονομίες, οι οποίες ευθύνονται για μόλις 1,6% του αμερικανικού ελλείμματος.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ χαρακτήρισε την κατάσταση «εθνική έκτακτη ανάγκη» και επέμεινε ότι οι δασμοί είναι αναγκαίοι για την ενίσχυση της αμερικανικής οικονομίας. Η στάση αυτή επαναφέρει πολιτικές των δεκαετιών του ’30, δημιουργώντας τεράστιες αβεβαιότητες για τις διεθνείς αγορές και τη σταθερότητα του παγκόσμιου εμπορίου. Η Κίνα αντέδρασε άμεσα με την ανακοίνωση αντιποίνων και νέων δασμών 34%, ενώ η ΕΕ δηλώνει ότι θα εξετάσει σύντομα τα μέτρα της.

Η οικονομική αναταραχή είναι ήδη εμφανής: σε διάστημα δύο ημερών, οι αμερικανικές αγορές έχασαν 6 τρισεκατομμύρια δολάρια, ενώ ανάλογη πτώση καταγράφεται σε ευρωπαϊκά και ασιατικά χρηματιστήρια. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ζήτησε από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα τη μείωση των επιτοκίων, ωστόσο η απάντηση του Ζερόμ Πάουελ ήρθε με απαισιοδοξία: αυξημένος πληθωρισμός, μειωμένη ανάπτυξη, άνοδος της ανεργίας.

Η UNCTAD προειδοποιεί ότι τα μέτρα πλήττουν κυρίως τις πιο ευάλωτες οικονομίες, προσθέτοντας ότι η διεθνής κοινότητα χρειάζεται συντονισμό και προβλεψιμότητα, όχι μονομερείς ενέργειες και προστατευτισμό. Σε ένα εύθραυστο παγκόσμιο περιβάλλον με χαμηλή ανάπτυξη και υψηλό χρέος, η επιβολή εκτεταμένων δασμών ενδέχεται να λειτουργήσει ως πυροκροτητής ύφεσης και να φέρει τις πιο αδύναμες οικονομίες στα όριά τους.