Ο μύθος του αστυνομικού ρεπορτάζ Πάνος Σόμπολος στην «Π»: «Δεν φοβήθηκα ποτέ για τη ζωή μου» ΒΙΝΤΕΟ
Το πρώτο βήμα, η μακρά πορεία, η διαχείριση των υποθέσεων, η εκτίμηση και αναγνώριση των κακοποιών στο πρόσωπό του, η αυστηροποίηση των ποινών και η εγκληματικότητα στην Ελλάδα
Η διαδρομή του Πάνο Σόμπολο ταυτίστηκε όσο λίγες με το αστυνομικό ρεπορτάζ στην Ελλάδα. Για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες κατέγραψε εγκλήματα που συγκλόνισαν το πανελλήνιο, μεγάλες δίκες, υποθέσεις που άφησαν αποτύπωμα στην κοινωνία και στη δημόσια συζήτηση. Στη συνέντευξή του στην εφημερίδα Πελοπόννησος, ο έμπειρος δημοσιογράφος επιστρέφει στα πρώτα του βήματα, από ένα μαθητικό κείμενο στο Αγρίνιο μέχρι τα νεκροτομεία και τις αίθουσες των δικαστηρίων, και μιλά με ειλικρίνεια για όσα είδε και έζησε.
Με λόγο άμεσο και βιωματικό, αναφέρεται στις δυσκολίες του επαγγέλματος, στη σχέση του με τις πηγές και ακόμη και με τους ίδιους τους κακοποιούς, στις αλλαγές της εγκληματικότητας τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά και στα διλήμματα γύρω από τη γυναικοκτονία και τη μελλοντική πορεία της δημοσιογραφίας. Μια κατάθεση εμπειρίας που φωτίζει όχι μόνο το έγκλημα, αλλά και τον ρόλο του ρεπόρτερ απέναντι στην κοινωνία.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΥΣ ΘΕΟΔΩΡΟ ΛΟΥΛΟΥΔΗ ΚΑΙ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟ
Κύριε Σόμπολε, γυρνώντας τον χρόνο πίσω. Πότε ξεκινήσατε; Πότε αισθανθήκατε ότι θέλετε να γίνετε δημοσιογράφος και πώς ήρθατε σε επαφή με το επάγγελμα;
Οταν ήμουν μαθητής στο γυμνάσιο, στο Αγρίνιο, στην 7η τάξη. Θυμάμαι πως έγραψα ένα θέμα για την Εθνική Επέτειο. Ήταν 25η Μαρτίου και δημοσιεύτηκε στην τοπική εφημερίδα του Αγρινίου και από κάτω έβαλε και το όνομά μου. Όταν είδα ότι το κείμενο δημοσιεύτηκε και το όνομά μου, τρελάθηκα, πήρα πάκο εφημερίδες, άρχισα να μοιράζω σε γνωστούς, σε συγγενείς, σε φίλους, «είμαι δημοσιογράφος, θα γίνω δημοσιογράφος» και τους έδειχνα το όνομά μου.
Με αξίωσε ο Θεός τελικά και μπήκα σε εφημερίδες, τότε είχαμε εφημερίδες, γιατί μιλάμε για δεκαετία του 60’. Μετά ήρθε το ραδιόφωνο και η τηλεόραση.
Όταν τελείωσα το σχολείο, πήγα στη σχολή δημοσιογραφίας του Μελά, του λογοτέχνη. Γράφτηκα, αλλά δεν είχα και λεφτά να πληρώναμε. Πού να βρεις λεφτά τότε; Έπειτα βρήκα δουλειά στην τότε Αθηναϊκή, που εξέδιδε ο Παπαγεωργίου και στην Ακρόπολη και με εβάλαν βοηθό του Σεβαστιανού Αρνέλου, και του Ντίνου του Παπαχριστοφίλου, που έκαναν ένα αστυνομικό ρεπορτάζ.
Έτσι μπήκα στο αστυνομικό ρεπορτάζ. Δεν το επέλεξα. Μου έτυχε. Αν με βάζαν κάπου αλλού θα ήμουνα εκεί μέχρι να πάρω τη σύνταξή μου. Δούλεψα 45 χρόνια. Το χαρτί της σύνταξης γράφει 42.
Ποια είναι η πρώτη μεγάλη υπόθεση που καλύψατε και τι σας δίδαξε;
Θυμάμαι ένα πολύνεκρο τροχαίο που είχα πάει επί ιατροδικαστή Καψάσκη. Ιστορικό όνομα για την εποχή εκείνη ο Καψάσκης, ο ιατροδικαστής.
Και αυτό που μου είχε μείνει τότε είναι πρώτη φορά έβλεπα πάνω στα μάρμαρα στο νεκροτομείο σκοτωμένους από τροχαία ή οτιδήποτε άλλο. Και μου είχε κάνει εντύπωση ένας από τους νεκρούς και ήταν νεαράς ηλικίας που είχε ανοιχτά τα μάτια. Και λέω στον ιατροδικαστή τον Καψάσκη «Κύριε Δημήτρη ένας είναι ζωντανός».
«Σώπα μωρέ», λέει, «τι ζωντανός». «Ζωντανός, ελάτε. Έχει ανοιχτά τα μάτια του». «Πού είναι, εδώ». «Ε, κλείσ’ του τα». Και μου βουτάει το χέρι και μου τα κάνει έτσι.
Ανατρίχιασα που δεν είχα δει έτσι σκοτωμένους. Δεν κοιμήθηκα και εκείνο το βράδυ και άλλα βράδια μέχρι να συνηθίσω αυτές τις καταστάσεις.
Ηταν εύκολο να κερδίσετε την εμπιστοσύνη των πηγών σας στο ξεκίνημα ειδικά.
Τίποτα δεν είναι εύκολο. Όλα κατακτούνται. Ουρανοκατέβατο δεν έρχεται τίποτα. Κατακτούνται με σκληρή δουλειά, με επιμονή, με καθημερινό αγώνα. Εμένα μου έτυχε δύσκολο ρεπορτάζ. Δεν ήταν σαν το δικαστικό, που το υπηρέτησα για 11 χρόνια παράλληλα με το αστυνομικό. Το δικαστικό ήξερες ότι στις 3-4 το μεσημέρι θα έκλειναν τα δικαστήρια και αύριο πάλι.
Στο αστυνομικό ρεπορτάζ δεν έχεις τέτοιες πολυτέλειες. Δεν ξέρεις πότε θα σκοτωθεί ο άλλος ή πότε θα γίνει το δυστύχημα ή αν θα έχουμε πυρκαγιά ή σεισμό.
Πρέπει να είσαι σε επαγρύπνηση 24 ώρες στο 24ωρο, 365 μέρες το χρόνο, αν θες να είσαι σωστός και για να είσαι σωστός και να πετύχεις την καταξίωση και την αγάπη του κόσμου θέλει αγώνα.
Πώς διαχειρίζεστε συναισθηματικά εικόνες δύσκολες;
Συνηθίζεται γιατί άμα κάθε λίγο βλέπεις σκοτωμένους, τροχαία, πολτοποιημένους, σεισμούς, απανθρακωμένους. Δεν μπορούσα να συνηθίσω τα πιτσιρίκια, τα μικρά παιδιά.
Με πόναγε στον εσωτερικό κόσμο όταν έβλεπα παιδάκια στους σεισμούς ας πούμε. Γιατί έχω γυρίσει και εκτός Ελλάδος και στην Τουρκία θυμάμαι, στα βάθη της Τουρκίας που είχαν πάει και δικοί μας διασώστες τότε, κοντά στο όρος Αραράτ, στο Ερζουρούμ.
Υπηρετήσατε το αστυνομικό ρεπορτάζ 45 χρόνια. Τελικά μπορεί να μειωθεί η εγκληματικότητα; Επίσης, τα τελευταία χρόνια λέμε συνεχώς για τις γυναικοκτονίες και αν θα πρέπει να υπάρχει νομική διαφοροποίηση. Ποια είναι η γνώμη σας;
Το έγκλημα και οι πόλεμοι υπάρχουν από τότε που εμφανίστηκε ο άνθρωπος στη γη. Πάρτε την Παλαιά Διαθήκη, ο Κάιν σκότωσε τον Άμβελ.
Το έγκλημα και οι πόλεμοι, ούτε σταμάτησαν, ούτε πρόκειται να σταματήσουν. Το θέμα είναι την εγκληματικότητα γενικά, είτε ανθρωποκτονία, είτε ληστεία, είτε απάτη, είτε αρπαγή τσάντας, γενικότερα την εγκληματικότητα μπορούν να την περιορίσουν τα κράτη, οι κυβερνήσεις.
Μέχρι τώρα είχαμε τα ισόβια ως τιμωρία που ήταν 16 χρόνια και εξέτιε ο άλλος τα μισά ή το πολύ 12 χρόνια. Προσωπικά δεν συμφωνούσα με αυτό.
Άρα χρειάζεται αυστηροποίηση ;
Οπωσδήποτε αυστηροποίηση. Εγώ διδάχθηκα ότι ο κακοποιός δεν φοβάται τίποτα. Παλιότερα που είχε πει ένας παλιός Αρχηγός της ΕΛΑΣ ότι από τότε που καταργήθηκε η θανατική ποινή στην Ελλάδα και το ξύλο στην Ασφάλεια, μην περιμένεις να γίνει προκοπή.
Δεν συμφωνώ και με τα δύο, αλλά είμαι υπέρ της αυστηροποίησης. Οχι όμως να στήνεται ο άλλος το εκτελεστικό απόσπασμα γιατί γιατί έχουν δει τα μάτια μου πολλές υποθέσεις που ενώ συλλαμβάνονται και καταδικάζονται, μετά αποδεικνύεται ότι δεν έχουν σχέση.
Για τη γυναικοκτονία ποια είναι η γνώμη σας;
Στο καινούριο βιβλίο μου που εκδίδεται το Μάρτιο από τις εκδόσεις Πατάκη, προβληματίστηκα πάρα πολύ αν θα πρέπει να βάλω τον όρο γυναικοκτονίες.
Τελικά κατέληξα ότι πρέπει να βάλω τον τίτλο «Γυναικοκτονίες που συγκλόνησαν το Πανελλήνιο».
Η γυναικοκτονία έχει καθιερωθεί σε άλλες χώρες ως ορολογία. Εδώ δεν υπάρχει ακόμα νομική διαφοροποίηση αλλά όμως το καθιερώσαμε. Πείστηκα ενώ ήμουν προβληματισμένος γιατί σκεφτόμουν πως θα κάναμε διάκριση ενώ πάμε για την ισότητα των δύο φύλων.
Γιατί λοιπόν να κάνουμε διάκριση;
Με το να πεις γυναικοκτονία, περνάς ένα μήνυμα ότι δεν πρέπει να τη σκοτώνεις τη γυναίκα επειδή εσύ είσαι πιο δυνατός. Ισως υποβόσκει μια πατριαρχική νοοτροπία νομίζω και δυστυχώς έχουμε κάνει πάρα πολλά βήματα στην Ελλάδα προς την ισότητα των δύο φύλων.
Βέβαια αυτό ενοχλεί πολλούς άντρες που είχαν συνηθίσει στην πατριαρχική οικογένεια και ήταν ο άντρας ο κυρίαρχος.
Σε αρκετό κόσμο είναι διαδεδομένη η αντίληψη πως ορισμένες πληθυσμιακές ομάδες έχουν έμφυτη την εγκληματικότητα, όπως οι Ρομά ή παλαιότερα οι βορειοηπειρώτες και συνολικότερα οι μετανάστες. Η εμπειρία σας τι σας λέει; Άτομο κάποιας φυλής ή συγκεκριμένου έθνους είναι περισσότερο εγκληματικό;
Αυτή δυστυχώς αυτή είναι η πραγματικότητα είτε μας αρέσει είτε όχι.
Θυμάμαι παλιά που παίρναμε το 24ωρο Δελτίο Αδικημάτων και Συμβάντων τα από το Αρχηγείο της Αστυνομίας, έβλεπες απ’ τους στους 100 παραβατικούς που συλλαμβάνονταν οι εβδομήντα πέντε ήταν από την Αλβανία τότε. Αυτό έως το 2010 γιατί έφυγαν με την κρίση.
Αυτό είναι μια πραγματικότητα και δεν μπορώ να την αποκρύψω. Αυτά τα έζησα εγώ. Ανέβασαν την εγκληματικότητα οι Αλβανοί, όμως επίσης βοήθησαν σημαντικά και την οικονομία μας παράλληλα.
Το 1994 ο Μπερίσα είχε ανοίξει τις φυλακές των βαρυποινιτών και ένα κάρο από αυτούς ήρθαν στην Ελλάδα. Όχι για να δουλέψουν, αλλά για να πέσουν στο έγκλημα. Ενώθηκαν με τους δικούς μας και σήκωσαν την εγκληματικότητα στα ύψη.
Και με τους Ρομά δυστυχώς έχουμε πρόβλημα. Έχουν μάθει έτσι και δεν κατάφερε καμία χώρα να αλλάξει την κατάσταση. Έλεγαν οι παλιοί «Το γύφτο και βασιλιά να τον κάνεις, στο αμόνι θα είναι» Αν το πεις αυτό σήμερα, θα σε πουν ρατσιστή.
Όχι δεν είμαι ρατσιστής. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Θυμάμαι μια φορά μιλούσα για ληστείες που είχαν κάνει οι Ρομά και το έβγαλα στον αέρα. Έσπασε το τηλεφωνικό κέντρο του Mega να με λένε ρατσιστή. Ας ρωτούσαν τους περίοικους ενός καταυλισμού.
Δυστυχώς, το έλεγα παλαιότερα σε έναν πρώην Υπουργό Παιδείας. Σωστά δίνουν επιδόματα για να πηγαίνουν τα παιδιά στο σχολείο, αλλά πρέπει να τα δίνουν στο τέλος του χρόνου. Αλλιώς παίρνουν το επίδομα και δεν μένουν στο σχολείο.
Για τους μετανάστες από Ασία και Αφρική αλλά και τους Ελληνες ομογενείς από τις λεγόμενες πρώην δημοκρατίες της Σοβιετικής Ένωσης, τι έχετε να πείτε;
Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ’80, είχαμε μια διαφορετική ζωή στην Ελλάδα. Είναι αλήθεια πως κοιμόμασταν με ανοιχτά παράθυρα, με ανοιχτές πόρτες και δεν κλείδαμπαρονόμασταν όπως κλείδαμπαρονόμαστε σήμερα.
Είχαμε και τότε διαρρήκτες ή κλέφτες αλλά όχι σε τέτοιο βαθμό. Η εγκληματικότητα άλλαξε από τότε που άνοιξαν τα σύνορα. Επεσε η πρώην Σοβιετική Ένωση και άρχισαν να μπαίνουν από τα Βαλκάνια, Αλβανοί, Βούλγαροι, Γιουγκοσλάβοι, άνοιξαν και από κάτω τα σύνορα και έρχονταν Αφρικανοί, Άραβες, Ασιάτες και το έγκλημα πήρε άλλη μορφή προς το αγριότερο, προς το σκληρότερο.
Σκότωναν για πέντε ευρώ απ’ το αρχές του ’90 κι έπειτα. Δεν υπήρχαν αυτά και εγώ αναφέρω πολλές φορές έναν απ’ τους μεγαλύτερους διαρρήκτες που πέρασαν από τα αστυνομικά χρονικά, τον «Αυτιά». Τον λέγαμε «Αυτιά» γιατί κρυφάκουγε στο διαμέρισμα για να ακούσει καμία κουβέντα. Αν δεν άκουγε, έβγαζε τα εργαλεία του για να μπει στον στόχο του.
Με τον Μάκη τον «Αυτιά» μιλάω ακόμα.
Ηταν περίπτωση γιατί αν άκουγε μέσα στο διαμέρισμα κουβέντα, έφευγε και πήγαινε σε άλλο.
Οι Αστυνομικοί της «Σήμανσης» πήγαιναν να πάρουν δαχτυλικά αποτυπώματα και έβρισαν αυτιά. Έτσι βγήκε το όνομα όταν το είπα μια φορά στην ΕΡΤ.
Ο «Αυτιάς» που λέτε, είχε πέσει μια φορά σε μια εγκυμονούσα σε πολύ προχωρημένο στάδιο εγκυμοσύνης και δεν μπορούσε να σηκωθεί από το κρεβάτι. Μόλις μπήκε στο σπίτι βρέθηκε μπροστά της και η γυναίκα άρχισε να ουρλιάζει «ποιος είσαι, πως μπήκες». Προσπάθησε να την ηρεμήσει, ζήτησε συγγνώμη και έφυγε κύριος.
Αλλο παράδειγμα, μετά το ’90 ήταν στη Γλυφάδα. Μπήκαν σε ένα σπίτι που έμενε μια γιαγιά δύο άτομα.
«Δεν έχω έχω παιδί μου. Αυτά είναι πέντε ευρώ, δεν έχω άλλα λεφτά γιατί ψώνισα στην λαϊκή» τους έλεγε. Οι ληστές επέμεναν πως είχε αλλού χρήματα και την στραγκάλισαν.
Αυτά τα δύο παραδείγματα για να δείτε πόσο άλλαξαν τα πράγματα. Άλλαξε η εγκληματικότητα προς το χειρότερο.
Φοβηθήκατε ποτέ για τη ζωή σας;
Δεν θα το πιστέψεις αλλά δεν φοβήθηκα για τη ζωή μου. Και δεν φοβήθηκα γιατί είχα την αγάπη των κακοποιών και των παρανόμων. Οσο περίεργο κι αν φαίνεται, είχα τον σεβασμό τους. Δεν έλεγα ποτέ παραπάνω από αυτό που προέκυπτε από την προανάκριση και την έρευνα της αστυνομίας ή από τη δημοσιογραφική έρευνα. Είχαν γίνει 28 διαρρήξεις; Ελεγα 28,δεν έλεγα 30.
Μετέφερα τις πληροφορίες με ακρίβεια και αυτό το ήξεραν οι παραβατικοί. Γιατί όλοι τα συζητάνε μέσα στις φυλακές. Ακόμα και όταν πήγαινα στις φυλακές, μου φέρονταν με αγάπη.
Μια φορά, στις φυλακές του Αγίου Στεφάνου είχαν κάνει εξέγερση και επικεφαλής ήταν ο Νίκος ο Κοέμτζης. Οταν με είδε, άρχισε να φωνάζει «γεια σου Πάνο, παιδιά ο Σόμπολος» και αρχίζουν να χειροκροτούν όλοι. Τότε μου είχε πει η Εισαγγελέας με τους αστυνομικούς να συμμετάσχω στις διαπραγματεύσεις για να γυρίσουν στα κελιά τους και να σταματήσουν τις καταλήψεις.
Δεν μπήκα. Δεν μπορούσα να το κάνω. Εγώ είμαι δημοσιογράφος, δεν είμαι Εισαγγελέας, ούτε διαπραγματευτής, ούτε αστυνομικός διευθυντής.
Αυτή η αναγνώριση που είχατε γενικά από τον κόσμο, επηρέασε τη ζωή σας;
Οχι δεν την επηρέασε καθόλου. Ζούσα κανονικά και δεν είχα υπεροψία. Εγώ δεν άλλαξα ποτέ και όπως με ήξεραν οι παλαιότεροι, έτσι είμαι μέχρι σήμερα. Δεν άλλαξα καθόλου.
Δεν με άλλαξε η προβολή και σε όλα τα νέα παιδιά, λέω δύο λέξεις για να πετύχουν στη ζωή τους. Η πρώτη είναι το ήθος και η δεύτερη η εργατικότητα.
Η λέξη ήθος περιλαμβάνει πολλές έννοιες όπως η ανθρωπιά, η αγάπη, η αλληλοβοήθεια, τον σεβασμό.
Αν είσαι τεμπελόσκυλο που λέει ο λαός μας, πως θα πας μπροστά; Γι’ αυτό αυτές οι δύο λέξεις είναι βασικές αρχές. Ηθος και εργατικότητα και θα πετύχεις στη ζωή σου 100%.
Ποια είναι η γνώμη σας για το μέλλον της δημοσιογραφίας; Θα συνεχίσει ο κόσμος να ενημερώνεται; Θα αλλάξει μορφή η ενημέρωση; Τι θα συμβεί με τον Τύπο;
Οι εφημερίδες πιστεύω ότι έχουν ακόμα ζωή μπροστά τους αλλά όμως θα μειώνεται η κυκλοφορία και πάμε στην ηλεκτρονική μορφή.
Τα πράγματα έχουν αλλάξει, τα έχουμε όλα στο χέρι μας με ένα κουμπάκι με τα υπέρ και τα κατά του.
Βλέπουμε τώρα στην δημοσιογραφία να ξεφεύγουμε κάποιες φορές και να γινόμαστε εισαγγελείς και δικαστές. Να καταδικάζουμε, να δικάζουμε κάποιους που δεν είναι η δουλειά μας.
Η δουλειά μας είναι να παραθέτουμε τα γεγονότα, τι έχει προκύψει από την έρευνα που κάναμε.
Τώρα με την τεχνητή νοημοσύνη που μπαίνει στη ζωή μας θέλει ιδιαίτερη προσοχή γιατί το επάγγελμα θα έχει συρρίκνωση.
Οι εφημερίδες έχουν ακόμα δρόμο και κυρίως οι εβδομαδιαίες. Όμως αλλάζουν τα πράγματα και πάμε στην ηλεκτρονική μορφή οπότε θα πρέπει να κατευθυνθούν οι νεότεροι συνάδελφοι και οι ιδιοκτήτες προς αυτή την κατεύθυνση.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
