Καλπάζει το κόστος στέγασης: Η εικόνα στην Πάτρα και πόσο θα επηρεάσει η νέα οικιστική ανάπτυξη στον Ριγανόκαμπο

Πιο δραματική εξελίσσεται η εικόνα με βάση στοιχεία της Eurostat, σύμφωνα με την οποία, το ποσοστό του πληθυσμού που δαπανά πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του για έξοδα στέγασης (δείκτης επιβάρυνσης κόστους κατοικίας) στην Ελλάδα ανήλθε σε 28,9% το 2024, με τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο να εκτιμάται στο 8,2%.

Οπως αναφέρεται στην έκθεση, η σταδιακή βελτίωση του διαθέσιμου εισοδήματος τα τελευταία χρόνια έχει ενισχύσει την εγχώρια ζήτηση. Τα νοικοκυριά αναζητούν σύγχρονη κατοικία για αγορά ή μίσθωση, ιδιαίτερα σε περιοχές που πληρούν υψηλότερα κριτήρια υποδομών και ποιότητας οικιστικού περιβάλλοντος. Παράλληλα, η άρση της εσωτερικής αβεβαιότητας που χαρακτήρισε την περίοδο της οικονομικής κρίσης και η σταθερά ανοδική πορεία της αγοράς ακινήτων από το 2018 και μετά ενίσχυσαν την ελκυστικότητα της κατοικίας ως επένδυσης, τόσο για τα φυσικά πρόσωπα όσο και για τις εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην ανάπτυξη, διαχείριση και εκμετάλλευση ακινήτων.

Οι αυστηροί όροι χρηματοδότησης των νοικοκυριών που καθιερώθηκαν μετά την οικονομική κρίση, με σκοπό τη διασφάλιση της σταθερότητας του τραπεζικού συστήματος, σε συνδυασμό με την άνοδο των επιτοκίων της περιόδου 2022-23, επηρέασαν αρνητικά τη ζήτηση νέων δανείων. Ωστόσο, το 2023 και ιδίως το 2024 καταγράφηκε ετήσια αύξηση στον αριθμό των νέων στεγαστικών δανείων που χορηγήθηκαν από τα πιστωτικά ιδρύματα, κατά 3,9% και 29,6% αντίστοιχα, στην οποία συνέβαλε και το πρόγραμμα «Σπίτι μου».

Αν και κοινωνικά προς τη σωστή κατεύθυνση, το συγκεκριμένο πρόγραμμα εκτιμάται ότι ενίσχυσε περαιτέρω τη ζήτηση, ειδικά για παλαιότερες κατοικίες και διαμερίσματα.

Η Πάτρα

Η αγορά ενοικιαζόμενων κατοικιών στην Πάτρα τα τελευταία χρόνια καταγράφει σταθερή και έντονα ανοδική πορεία, με βασικό χαρακτηριστικό τη σημαντική αύξηση των τιμών και τη συρρίκνωση της διαθέσιμης προσφοράς. Από το 2021 έως σήμερα, η μέση ζητούμενη τιμή ενοικίασης σχεδόν διπλασιάστηκε σε ορισμένες περιπτώσεις, αποτυπώνοντας την αυξημένη πίεση στη φοιτητική και αστική κατοικία.

Ενδεικτικά, το 2021 η μέση τιμή ενοικίασης στην Πάτρα κυμαινόταν περίπου στα 5,9 ευρώ/τ.μ. στο κέντρο, ενώ σε φθηνότερες περιοχές έπεφτε ακόμη και στα 3,2 ευρώ/τ.μ. Μέσα σε λίγα χρόνια, οι τιμές ακολούθησαν ανοδική τροχιά: το 2023 διαμορφώθηκαν στα 6,88 ευρώ/τ.μ., για να φτάσουν το 2024 στα 7,76 ευρώ/τ.μ., καταγράφοντας ετήσια αύξηση σχεδόν 13%. Από τις αρχές του 2026 η μέση τιμή κινείται πλέον κοντά στα 7,9 ευρώ/τ.μ., με τάσεις περαιτέρω ενίσχυσης.

Παράλληλα, σε επιμέρους αγγελίες και πλατφόρμες ακινήτων, οι ζητούμενες τιμές εμφανίζονται ακόμη υψηλότερες, φτάνοντας ή και ξεπερνώντας τα 10 ευρώ/τ.μ. σε ορισμένες περιπτώσεις, γεγονός που αποτυπώνει την απόκλιση μεταξύ μέσων όρων και πραγματικής αγοράς.

Το αποτέλεσμα είναι μία αγορά, όπου η εξεύρεση οικονομικής κατοικίας γίνεται ολοένα και δυσκολότερη, ιδιαίτερα για νέους και χαμηλότερα εισοδήματα, ενώ η Πάτρα ακολουθεί πλέον τη γενικότερη πανελλαδική τάση αύξησης των ενοικίων, διαμορφώνοντας ένα πιο απαιτητικό στεγαστικό περιβάλλον.

Τα στοιχεία αυτά επανέφερε στο προσκήνιο η ετήσια έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας κι ενώ η κυβέρνηση ετοιμάζεται να ενεργοποιήσει το μαμούθ πρόγραμμα Ανακαινίζω-Νοικιάζω (τέλη Μαΐου-αρχές Ιουνίου), το πρόγραμμα της κοινωνικής αντιπαροχής και το πρόγραμμα ανέγερσης 2.300 κατοικιών σε παλιά στρατόπεδα για να απαλύνει το μέγεθος της στεγαστικής κρίσης.

Το τελικό σχέδιο του ΥΠΕΘΑ προβλέπει ότι σε σύνολο 1.000 στρεμμάτων, το 75% της έκτασης προορίζεται για οικιστική ανάπτυξη και από αυτήν προβλέπεται η κατασκευή 250 κοινωνικών κατοικιών, αλλά χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα υλοποίησης. Παράλληλα, άλλες 250 κατοικίες θα διατεθούν κυρίως σε εν ενεργεία στρατιωτικούς με χαμηλό ενοίκιο, με πιθανή επέκταση και σε αποστράτους, εφόσον υπάρξουν κενά. Προβληματισμό ωστόσο, προκαλεί το γεγονός ότι οι κατοικίες του ελληνικού στρατού δεν αναμένεται να ξεκινήσουν πριν το 2030, με ορίζοντα ολοκλήρωσης που μπορεί να φτάσει ακόμη και το 2040.

Την ίδια στιγμή, 250 ακόμη κατοικίες προγραμματίζεται να κατασκευαστούν από ιδιώτη επενδυτή, ο οποίος θα τις εκμεταλλεύεται εμπορικά, απευθυνόμενος σε ευρύτερο κοινό και όχι κατ’ ανάγκη σε ευάλωτες ομάδες.

Το υπόλοιπο 25% της έκτασης θα διαμορφωθεί σε κοινόχρηστους χώρους, υποδομές και υπηρεσίες, συγκροτώντας ουσιαστικά μία νέα συνοικία. Παράλληλα, υπάρχει πρόθεση για πρόβλεψη κατοικιών και για εκπαιδευτικούς.

Παρά τη θετική κατεύθυνση αξιοποίησης ενός ανενεργού στρατοπέδου, η περιορισμένη πρόβλεψη κοινωνικών κατοικιών και οι μεγάλες καθυστερήσεις εγείρουν ερωτήματα για το κατά πόσο το έργο μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης που πλήττει την Πάτρα.