Διαθήκες και κληρονομιές: Ο νέος «χάρτης» με τις 10 μεγάλες αλλαγές
Το νέο πλαίσιο για τις κληρονομιές φέρνει αλλαγές σε διαθήκες, χρέη, δικαιώματα συντρόφων και οικογενειακές περιουσίες.
Το νέο κληρονομικό δίκαιο μπαίνει στην τελική ευθεία, με τη δημόσια διαβούλευση να ολοκληρώνεται σε έξι ημέρες και το σχέδιο νόμου να παίρνει στη συνέχεια τον δρόμο για τη Βουλή. Οι αλλαγές που προωθούνται αγγίζουν ζητήματα που αφορούν χιλιάδες οικογένειες, από τις διαθήκες και τη νόμιμη μοίρα μέχρι τα χρέη της κληρονομιάς, τις οικογενειακές επιχειρήσεις και τα δικαιώματα συντρόφων σε ελεύθερη συμβίωση.
Το νέο πλαίσιο, εφόσον δεν υπάρξουν αλλαγές στο χρονοδιάγραμμα, αναμένεται να τεθεί σε ισχύ από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, με την έναρξη του νέου δικαστικού έτους.
Οι ιδιόγραφες διαθήκες παραμένουν, αλλά με αυστηρότερο έλεγχο
Οι ιδιόγραφες διαθήκες δεν καταργούνται, ωστόσο εισάγονται νέες ασφαλιστικές δικλίδες ώστε να περιοριστούν φαινόμενα πλαστογραφίας και καταχρηστικών πρακτικών, που συχνά οδηγούν τους κληρονόμους στα δικαστήρια.
Όταν μία ιδιόγραφη διαθήκη προσκομίζεται σε συμβολαιογράφο από συγγενείς που δεν είναι παιδιά ή σύζυγοι, θα πρέπει να ελέγχεται η γνησιότητά της με μάρτυρες και πραγματογνώμονες. Αντίστοιχος έλεγχος θα προβλέπεται και όταν η διαθήκη προσκομίζεται από παιδιά ή επιζώντα σύζυγο, εφόσον έχει περάσει συγκεκριμένο χρονικό διάστημα από τον θάνατο του διαθέτη.
Στόχος είναι να διατηρηθεί η ευελιξία της ιδιόγραφης διαθήκης, αλλά με σαφέστερη προστασία για τους δικαιούχους.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ακριβότερα τα πλασματικά έτη λόγω κατώτατου μισθού – Πότε συμφέρει η εξαγορά
Τι αλλάζει στην εξ αδιαθέτου διαδοχή
Σημαντική αλλαγή έρχεται και στο ποσοστό που λαμβάνει ο επιζών σύζυγος. Όταν υπάρχει μόνο ένα παιδί, το ποσοστό του αυξάνεται από 25% σε 33%.
Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, ο επιζών σύζυγος θα εξακολουθεί να κληρονομεί το 25%, ενώ το υπόλοιπο θα μοιράζεται στα παιδιά.
Νέα μορφή για τη νόμιμη μοίρα.
Μία από τις πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις αφορά τη νόμιμη μοίρα. Με το νέο πλαίσιο, μετατρέπεται από εμπράγματο δικαίωμα σε ενοχική και κατά βάση χρηματική αξίωση.
Με απλά λόγια, επιχειρείται να μπει τέλος στην αναγκαστική συνιδιοκτησία μεταξύ κληρονόμων, τα γνωστά «αδελφομοίρια», που συχνά οδηγούν σε ακινησία, συγκρούσεις και απαξίωση περιουσιακών στοιχείων.
Η αλλαγή εκτιμάται ότι θα βοηθήσει τόσο στην καλύτερη αξιοποίηση οικογενειακών περιουσιών όσο και στην αποφυγή κατακερματισμού επιχειρήσεων. Παράλληλα, η νόμιμη μοίρα παραμένει προστατευμένη, καθώς προβλέπεται νέο γενικό προνόμιο στην αναγκαστική εκτέλεση και δυνατότητα εγγραφής υποθήκης σε ακίνητα της κληρονομιάς.
Κληρονομικές συμβάσεις για πρώτη φορά στην Ελλάδα
Για πρώτη φορά εισάγεται στην Ελλάδα ο θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων αιτία θανάτου. Πρόκειται για μία ρύθμιση που επιτρέπει την έγκαιρη οργάνωση των περιουσιακών σχέσεων μετά τον θάνατο, με στόχο να αποφεύγονται οικογενειακές συγκρούσεις και μακροχρόνιες δικαστικές διαμάχες.
Η αλλαγή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για οικογενειακές επιχειρήσεις και παραγωγικές δραστηριότητες, όπου η έλλειψη ξεκάθαρης διαδοχής μπορεί να οδηγήσει σε συγκρούσεις ή ακόμη και σε διακοπή λειτουργίας.
Το νομοσχέδιο προβλέπει δύο είδη κληρονομικών συμβάσεων. Στην πρώτη, ο διαθέτης συνάπτει τη σύμβαση όσο ζει, αλλά η κληρονομιά μεταβιβάζεται μετά τον θάνατό του. Μέχρι τότε, διατηρεί τη διαχείριση της περιουσίας του. Στη δεύτερη, πρόσωπο που έχει κληρονομικό δικαίωμα μπορεί να παραιτηθεί από την κληρονομιά εν ζωή.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Εξώσεις-εξπρές από 1η Μαΐου: Τέλος οι καθυστερήσεις για τα απλήρωτα ενοίκια
Νέοι κανόνες για τους συγκληρονόμους
Το νέο κληρονομικό δίκαιο προβλέπει επίσης ότι κάθε συγκληρονόμος θα μπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο την εξαγορά αντικειμένων της κληρονομίας άλλου συγκληρονόμου, έναντι τιμήματος.
Η ρύθμιση αυτή λειτουργεί ως εναλλακτική στην αναγκαστική πώληση μέσω πλειστηριασμού, η οποία συχνά οδηγεί σε απώλεια αξίας. Αν δεν υπάρχει συμφωνία για το τίμημα, αυτό θα καθορίζεται από το δικαστήριο.
Τα χρέη της κληρονομιάς δεν θα αγγίζουν την ατομική περιουσία
Μία από τις πιο πρακτικές αλλαγές αφορά τον διαχωρισμό της κληρονομικής περιουσίας από την ατομική περιουσία του κληρονόμου.
Με το νέο πλαίσιο, τα χρέη θα εξοφλούνται αποκλειστικά από την κληρονομιά και δεν θα επιβαρύνουν την προσωπική περιουσία εκείνου που κληρονομεί. Η ρύθμιση αναμένεται να μειώσει τις αποποιήσεις κληρονομιών και να επαναφέρει στην οικονομική δραστηριότητα μεγάλο όγκο περιουσιακών στοιχείων.
Κληρονομικά δικαιώματα και για συντρόφους σε ελεύθερη συμβίωση
Το νέο πλαίσιο αναγνωρίζει και τις σύγχρονες μορφές οικογένειας. Όσοι έχουν συνάψει σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης θα έχουν τα ίδια κληρονομικά δικαιώματα με τον επιζώντα σύζυγο.
Παράλληλα, προβλέπεται ειδική ρύθμιση και για επιζώντα σύντροφο χωρίς σύμφωνο συμβίωσης. Αν δεν υπάρχουν άλλοι συγγενείς με κληρονομικό δικαίωμα, ο σύντροφος θα μπορεί να κληρονομήσει, εφόσον το ζευγάρι ζούσε μαζί τουλάχιστον τρία χρόνια.
Για να αποκτήσει το δικαίωμα αυτό, ο σύντροφος θα πρέπει να υποβάλει αίτηση μέσα σε τέσσερις μήνες από τον θάνατο του διαθέτη. Επιπλέον, θα μπορεί να χρησιμοποιεί την κοινή κατοικία για έναν χρόνο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Νέο μισθολόγιο στο Δημόσιο: Αυξήσεις «στο χέρι» έως 107 ευρώ
Διαθήκες από ανηλίκους και άτομα με αναπηρία
Για πρώτη φορά προβλέπεται η δυνατότητα σύνταξης διαθήκης από πρόσωπο που έχει συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας του.
Για τα άτομα με αναπηρία, το νέο πλαίσιο δίνει τη δυνατότητα σύνταξης διαθήκης με τη βοήθεια της τεχνολογίας, όπως μέσω φωνητικής υποστήριξης.
Περιορισμοί σε διαθήκες ηλικιωμένων σε ιδρύματα
Το νομοσχέδιο βάζει φρένο σε διαθήκες ατόμων που νοσηλεύονται ή φιλοξενούνται σε νοσοκομεία, οίκους ευγηρίας, ιδρύματα περίθαλψης και αντίστοιχες δομές, όταν κληρονόμοι ορίζονται πρόσωπα που εργάζονται εκεί, έχουν σχέση με τη διοίκηση ή παρέχουν υπηρεσίες στα ιδρύματα αυτά.
Η πρόβλεψη αυτή στοχεύει στην προστασία ευάλωτων ανθρώπων από πιθανές πιέσεις ή εκμετάλλευση.
Πότε έρχεται κληρονομική ανικανότητα
Το νέο κληρονομικό δίκαιο εισάγει και τον θεσμό της αυτοδίκαιης κληρονομικής ανικανότητας.
Αυτό θα ισχύει όταν ο κληρονόμος έχει προηγούμενη ποινική καταδίκη για κακούργημα κατά της ζωής, της υγείας ή της γενετήσιας ελευθερίας του κληρονομουμένου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο καταδικασμένος κληρονόμος δεν θα μπορεί να επωφεληθεί από την κληρονομιά.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
