Ιησούς Χριστός Superstar: Από την ευλάβεια του Τζεφιρέλι στην οργή του Γκίμπσον

Η μεταφορά της ζωής και των Παθών του Ιησού Χριστού στον κινηματογράφο αποτελεί διαχρονικά μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την έβδομη τέχνη. Δεν πρόκειται απλώς για την αναπαράσταση ενός ιστορικού προσώπου, αλλά για την ενσάρκωση του ίδιου του θείου στοιχείου, μια αποστολή που ισορροπεί ανάμεσα στην πνευματική ευλάβεια, την καλλιτεχνική ελευθερία και την αναπόφευκτη κοινωνική αντιπαράθεση.

[contaisu_summary]

Από τις απαρχές του βωβού κινηματογράφου έως τις σύγχρονες υπερπαραγωγές, δεκάδες ηθοποιοί επιχείρησαν να δανείσουν τη μορφή τους στον Θεάνθρωπο, αφήνοντας ο καθένας το δικό του αποτύπωμα στη συλλογική μνήμη.

Η εμβληματική μορφή του  Robert Powell

Είναι αδύνατο να ξεκινήσει οποιαδήποτε αναφορά στον κινηματογραφικό Ιησού χωρίς τον Robert Powell στην υπερπαραγωγή του Franco Zeffirelli, «Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ» (1977). Αν και τεχνικά πρόκειται για μίνι σειρά, η κινηματογραφική της αισθητική και η παγκόσμια απήχησή της την κατέταξαν στην κορυφή. Ο Powell, με τα καθηλωτικά γαλάζια μάτια του —τα οποία ο Zeffirelli επέβαλε να μην ανοιγοκλείνουν συχνά μπροστά στην κάμερα για να προσδώσει μια απόκοσμη γαλήνη— κατάφερε να γίνει η «επίσημη» εικόνα του Χριστού για εκατομμύρια θεατές. Η ερμηνεία του συνδύαζε την αυστηρότητα με την απέραντη πραότητα, δημιουργώντας ένα πρότυπο που παραμένει αξεπέραστο μέχρι σήμερα.

Η ωμότητα και το μαρτύριο του Jim Caviezel

Το 2004, ο Mel Gibson τάραξε τα νερά με τα «Πάθη του Χριστού», μια ταινία που επικεντρώθηκε σχεδόν αποκλειστικά στις τελευταίες 12 ώρες της ζωής του Ιησού. Ο Jim Caviezel κλήθηκε να ενσαρκώσει έναν Χριστό που υποφέρει σωματικά όσο κανένας άλλος στην ιστορία του σινεμά. Η ερμηνεία του, μέσα από τα αρχαία αραμαϊκά και κάτω από βαρύ μακιγιάζ που προσομοίωνε τα φρικτά τραύματα της μαστίγωσης, μετέφερε το βάρος της θυσίας με έναν τρόπο σχεδόν ανυπόφορα ρεαλιστικό. Παρά τις αντιδράσεις για τη βιαιότητα της ταινίας, ο Caviezel ταυτίστηκε τόσο πολύ με τον ρόλο, που η καριέρα του πήρε μια εντελώς διαφορετική τροπή έκτοτε.

Ο ανθρώπινος διχασμός του Willem Dafoe

Μια από τις πιο αμφιλεγόμενες αλλά καλλιτεχνικά αρτιότερες στιγμές ήταν ο «Τελευταίος Πειρασμός» (1988) του Martin Scorsese. Βασισμένος στο ομώνυμο έργο του Νίκου Καζαντζάκη, ο Willem Dafoe υποδύθηκε έναν Ιησού βαθιά ανθρώπινο, που παλεύει με τον φόβο, την αμφιβολία και τους πειρασμούς της σάρκας. Η ερμηνεία του Dafoe απομακρύνθηκε από τις αγιογραφικές απεικονίσεις, παρουσιάζοντας έναν Θεάνθρωπο που κατακτά τη θεότητα μέσα από μια εσωτερική μάχη. Η ταινία προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων και αφορισμούς, όμως παραμένει μια από τις πιο ειλικρινείς προσεγγίσεις πάνω στη διττή φύση του Χριστού.

Η κλασική επιβλητικότητα του Max von Sydow

Στο έπος του George Stevens, «Η Ωραιότερη Ιστορία του Κόσμου» (1965), ο σπουδαίος Σουηδός ηθοποιός Max von Sydow έδωσε μια ερμηνεία γεμάτη αξιοπρέπεια και πνευματικό βάθος. Σε μια εποχή που το Hollywood επένδυε σε θρησκευτικά υπερθέατα (Technicolor, χιλιάδες κομπάρσοι), ο von Sydow κατάφερε να διατηρήσει μια εσωτερική ηρεμία που ξεχώριζε από τη λάμψη της παραγωγής. Ο δικός του Ιησούς ήταν ιερατικός, σταθερός και εξαιρετικά επιβλητικός, θυμίζοντας βυζαντινό παντοκράτορα.

Η επαναστατική απλότητα του Enrique Irazoqui

Ο Pier Paolo Pasolini, ένας σκηνοθέτης με μαρξιστικές καταβολές και προκλητικό παρελθόν, εξέπληξε τον κόσμο με το «Το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο» (1964). Επιλέγοντας έναν μη επαγγελματία ηθοποιό, τον Ισπανό φοιτητή Enrique Irazoqui, δημιούργησε έναν Ιησού λιτό, άμεσο και επαναστάτη. Χωρίς τα μελοδραματικά στοιχεία του Hollywood, ο Ιησούς του Pasolini μιλούσε απευθείας στις καρδιές των φτωχών και των κατατρεγμένων, αποτελώντας ίσως την πιο «πιστή» μεταφορά του πνεύματος των Ευαγγελίων σύμφωνα με πολλούς κριτικούς.

Η σύγχρονη προσέγγιση του Joaquin Phoenix

Πιο πρόσφατα, στην ταινία «Μαρία Μαγδαληνή» (2018), ο Joaquin Phoenix προσέφερε μια διαφορετική οπτική. Ο δικός του Ιησούς είναι ένας άνθρωπος σε πνευματική εγρήγορση, με μια μελαγχολία στο βλέμμα και μια βαθιά σύνδεση με το περιβάλλον του. Μακριά από τα στερεότυπα του παρελθόντος, ο Phoenix εστίασε στην εσωτερική γαλήνη και τη διδασκαλία της αγάπης, σε μια ταινία που επιχείρησε να αποκαταστήσει τον ρόλο των γυναικών στον κύκλο των μαθητών του.

Ο μύθος της «κατάρας»

Δεν θα μπορούσε να λείπει από ένα τέτοιο αφιέρωμα η αναφορά στον αστικό μύθο που θέλει τον ρόλο του Ιησού να «στοιχειώνει» τους ηθοποιούς. Πολλοί υποστηρίζουν ότι όσοι υποδύθηκαν τον Χριστό είδαν την καριέρα τους να φθίνει ή αντιμετώπισαν ατυχίες. Ο Jeffrey Hunter («Ο Βασιλεύς των Βασιλέων», 1961) πέθανε νέος μετά από ένα ατύχημα, ενώ ο Robert Powell δήλωνε για χρόνια ότι ο κόσμος δεν μπορούσε να τον δει σε κανέναν άλλο ρόλο. Αν και πρόκειται μάλλον για σύμπτωση ή για το αποτέλεσμα ενός τόσο ισχυρού ρόλου που «καταπίνει» την ταυτότητα του ηθοποιού, ο μύθος αυτός παραμένει μέρος της κινηματογραφικής ιστορίας.

Κάθε εποχή και κάθε σκηνοθέτης αναζητά στον Ιησού κάτι διαφορετικό: τον Θεό, τον Άνθρωπο, τον Επαναστάτη, το Θύμα. Παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις, όλες αυτές οι ερμηνείες συγκλίνουν σε ένα σημείο: την προσπάθεια να κατανοηθεί το μυστήριο της θυσίας και της αγάπης. Είτε μέσα από το γαλήνιο βλέμμα του Powell είτε μέσα από το μαρτύριο του Caviezel, ο κινηματογραφικός Ιησούς συνεχίζει να αποτελεί έναν καθρέφτη των δικών μας αναζητήσεων για το θείο και το ανθρώπινο.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News