Πάτρα: Σύντομα αυτό το κτίριο θα αποτελεί παρελθόν

Οριστική και αμετάκλητη είναι η απόφαση του δήμου Πατρέων να κατεδαφιστεί το κτίριο των πρώην υπηρεσιών του λιμένα. Τα πέντε σχήματα που πέρασαν στη Β’ φάση του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού για την ανάπλαση του παραλιακού μετώπου ήδη έχουν πιάσει δουλειά και θα πρέπει να καταθέσουν τις προτάσεις τους μέχρι τις αρχές Ιουνίου.

Αρχικά η προθεσμία ήταν για τις αρχές Απριλίου. Ωστόσο, ο δήμος έκρινε ότι θα πρέπει να δοθεί παράταση (δύο μηνών) λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών που έχουν επιβληθεί εξαιτίας της πανδημίας, καθώς η ταυτότητα των μελετητών δεν έχει αποκαλυφθεί (είναι όρος επί ποινή αποκλεισμού από τον διαγωνισμό) και στην περίπτωση που κάποιο αρχιτεκτονικό σχήμα δεν έχει έδρα την Πάτρα, ενδεχομένως θα χρειαστεί να επισκεφθεί την πόλη για τις ανάγκες εκπόνησης της πρότασής του.

Η «Π» είχε αναδείξει πρώτη το ζήτημα της διατήρησης ή όχι του πρώην κτιρίου υπηρεσιών λιμένα. Ο δήμος έχει δώσει την κατεύθυνση, με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, να κατεδαφιστεί και την θέση του να πάρει ένα τοπόσημο (θα επανέλθουμε σε αυτό). Η κριτική επιτροπή όμως παρενέβη και ζήτησε να αλλάξει ο συγκεκριμένος όρο και το κτίριο να διατηρηθεί. Ως λόγος αναφέρεται στα πρακτικά ότι το κτίριο ανεγέρθηκε με μελέτη του εκλιπόντος λέκτορα της αρχιτεκτονικής σχολής του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου, Α. Συριόπουλου, ο οποίος απέσπασε το 1^ο βραβείο σε πανελλήνιο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό και αποτελεί σημαντικό αρχιτεκτονικό έργο της ελληνικής μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής. Η επιτροπή εισηγήθηκε κατά πλειοψηφία, «από σεβασμό στο εν λόγω αρχιτεκτόνημα και στο πλαίσιο προστασίας της νεότερης αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της χώρας μας τη διατήρησή του, γνωρίζοντας ότι δεν δεσμεύει τη διοργανώτρια αρχή», δηλαδή το δήμο. Το θέμα έγινε αντικείμενο διαλόγου μέσα από τις σελίδες της «Π». Η συζήτηση περιορίστηκε κυρίως στο αν η πόλη χρειάζεται πλέον τις υπηρεσίες του κτιρίου, κρατώντας μια καθαρά υποκειμενική στάση, χωρίς να γνωρίζει ποιος ήταν ο αρχιτέκτονας Αλέξης Συριόπουλος και το έργο του. Γεννημένος στην Αθήνα, το 1941, ο Συριόπουλος σπούδασε στην Αρχιτεκτονική Σχολή του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου. Σε αφιέρωμα του ΕΜΠ που εντοπίσαμε με αφορμή τον θάνατό του (24/01/1992), διαβάσαμε ότι επρόκειτο για έναν άνθρωπο που παράλληλα με την επιστήμη του ασχολήθηκε ενεργά και με την ζωγραφική. Είχε χαρακτηριστεί «πολύπλευρη δημιουργική φύση αλλά και γεννημένος δάσκαλος».

Φαίνεται όμως ότι τα επιχειρήματα της κριτικής επιτροπής δεν είναι τόσο ισχυρά για τον δήμο, για λόγους ουσιαστικούς που σχετίζονται κυρίως με την επιθυμία να προχωρήσει τις διαδικασίες για την ανάπλαση του παραλιακού μετώπου. Δεδομένου ότι η κατεδάφιση του πρώην κτιρίου του λιμένα αποτελεί έναν από τους βασικούς όρους της προκήρυξης του πανελλήνιου αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, η παραβίασή του θα προκαλούσε αρνητικές συνέπειες για τον δήμο. Η προσφυγή σε έναν νέο διαγωνισμό αφενός θα επέφερε καθυστέρηση και αφετέρου θα επέτρεπε σε διαγωνιζόμενους που θα αισθάνονταν θιγμένοι, να τον αμφισβητήσουν νομικά. Αυτές είναι ορισμένες από τις εξηγήσεις που μας έδωσε ο αντιδήμαρχος έργων Χρήστος Κορδάς. Ο δήμος δεν θα ήθελε να συμβεί τίποτα από τα δύο. Δεν αντιμετώπισε όμως διλήμματα. Προχώρησε ήδη στην Β’ φάση του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, κατά την οποία τα πέντε σχήματα που προκρίθηκαν από την Α’ φάση θα υποβάλουν τις προτάσεις τους μέχρι τον Ιούνιο. Από τις πέντε θα επιλεγούν οι τρεις καλύτερες, στις οποίες θα απονεμηθούν ισάριθμα βραβεία. Αν ο δήμος επιθυμεί θα μπορεί να προτείνει στον διαγωνιζόμενο που θα λάβει το πρώτο βραβείο, να προχωρήσει στην εκπόνηση οριστικής μελέτη για την ανάπλαση του παραλιακού μετώπου της Πάτρας. Έχει χρήματα ο δήμος για μια τόσο μεγάλη παρέμβαση; Για την οριστική μελέτη και την κατασκευή των έργων ανάπλασης θα αναζητήσει χρηματοδότηση από τη νέα προγραμματική περίοδο 2021-2027.

Τι θα γίνει όμως με το τοπόσημο που θα πάρει την θέση του κτιρίου, το οποίο θα κατεδαφιστεί; Στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό αναφέρεται ότι οι διαγωνιζόμενοι θα καταθέσουν τις ιδέες τους γι’ αυτό. Ο δήμος δεν είναι υποχρεωμένος να υιοθετήσει κάποια ιδέα. Η λειτουργικότητα, η ελκυστικότητα και φυσικά κατά πόσο είναι εφικτή στην υλοποίηση, είναι οι βασικοί παράγοντες που θα βαρύνουν στην απόφαση του δήμου να επιλέξει μια από τις ιδέες ή όχι. Επιπλέον, αν για παράδειγμα η ιδέα αφορά π.χ. ένα νέο κτίριο, θα πρέπει να ακολουθήσει μια εξειδικευμένη κτιριολογική μελέτη εφαρμογής.

του Μιχάλη Βασιλάκη