Χοτζαλί: Μια Πληγή της Ιστορίας και το Μονοπάτι προς μια Διαρκή Ειρήνη.
Της Aminas Zalova, διπλωμάτη της Πρεσβείας του Αζερμπαιτζάν στην Ελλάδα
Καθώς συμπληρώνονται 34 χρόνια από ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της σύγχρονης ιστορίας, στεκόμαστε με σεβασμό για να τιμήσουμε τη μνήμη των θυμάτων της Γενοκτονίας του Χοτζαλί. Για τον λαό του Αζερμπαϊτζάν το Χοτζαλί δεν είναι απλώς ένα όνομα στον χάρτη· είναι σύμβολο μιας ανείπωτης τραγωδίας, μαρτυρία της ανθεκτικότητας του έθνους μας και μια επίμονη υπενθύμιση του γιατί η τρέχουσα ειρηνευτική διαδικασία στο Νότιο Καύκασο είναι τόσο ζωτικής σημασίας για τις μελλοντικές γενιές.
Η Νύχτα της 26ης Φεβρουαρίου 1992
Τη νύχτα της 25ης προς 26η Φεβρουαρίου 1992 η πόλη του Χοτζαλί έγινε ο τόπος μιας συστηματικής σφαγής. Μέσα σε λίγες ώρες, οι αρμενικές ένοπλες δυνάμεις εξαπέλυσαν επίθεση εναντίον αυτού του οικισμού αμάχων. Τα στατιστικά στοιχεία εκείνης της νύχτας παραμένουν ένα συγκλονιστικό κατηγορητήριο για τη βιαιότητα που ασκήθηκε εναντίον αθώων ανθρώπων:
- 613 άμαχοι δολοφονήθηκαν, ανάμεσά τους 106 γυναίκες, 63 παιδιά και 70 ηλικιωμένοι.
- 1.275 κάτοικοι κρατήθηκαν όμηροι· η τύχη 150 εξ αυτών παραμένει άγνωστη μέχρι σήμερα.
- 8 οικογένειες ξεκληρίστηκαν ολοκληρωτικά.
- 487 άνθρωποι έμειναν ανάπηροι, μεταξύ των οποίων 76 παιδιά.
Η σκληρότητα που παρατηρήθηκε στο Χοτζαλί —όπως τεκμηριώθηκε από διεθνείς παρατηρητές και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων— είχε ως στόχο να κάμψει το ηθικό του λαού του Αζερμπαϊτζάν. Ωστόσο, τρεις δεκαετίες αργότερα, το Αζερμπαϊτζάν όχι μόνο αποκατέστησε την εδαφική του ακεραιότητα, αλλά αναδείχθηκε και σε ηγετική δύναμη για την περιφερειακή σταθερότητα και την οικονομική ευημερία.
Το Σημείο Καμπής: Ιστορική Δικαιοσύνη
Για χρόνια η διεθνής κοινότητα παρέμενε σε μεγάλο βαθμό σιωπηλή ενώ το 20% του εδάφους του Αζερμπαϊτζάν βρισκόταν υπό κατοχή. Ωστόσο, μετά τον Πατριωτικό Πόλεμο του 2020 και τα αντιτρομοκρατικά μέτρα του Σεπτεμβρίου 2023, το Αζερμπαϊτζάν αποκατέστησε πλήρως την κυριαρχία του. Σήμερα οι σημαίες του Αζερμπαϊτζάν κυματίζουν και πάλι πάνω από το Χοτζαλί.
Η ιστορική δικαιοσύνη αποδίδεται επιτέλους, καθώς οι δράστες αυτών των εγκλημάτων πολέμου αντιμετωπίζουν τη νομική λογοδοσία. Το σημαντικότερο είναι ότι το Χοτζαλί ξαναγεννιέται. Οι υποδομές ανοικοδομούνται και οι νόμιμοι κάτοικοι επιστρέφουν σε μια γη που κάποτε ήταν σκηνικό τρόμου, αλλά τώρα αποτελεί τόπο ανασυγκρότησης και ελπίδας.
Μια Νέα Εποχή: Η Ειρηνευτική Διαδικασία το 2026
Ενώ θυμόμαστε το παρελθόν, το Αζερμπαϊτζάν είναι σταθερά προσηλωμένο στο μέλλον. Πιστεύουμε ότι ο καλύτερος τρόπος για να τιμήσουμε τα θύματα του Χοτζαλί είναι να διασφαλίσουμε ότι μια τέτοια τραγωδία δεν θα συμβεί ποτέ ξανά. Από τον Φεβρουάριο του 2026 ο Νότιος Καύκασος βρίσκεται στο κατώφλι ενός ιστορικού μετασχηματισμού. Η σύγκρουση έχει ουσιαστικά τελειώσει και μια ολοκληρωμένη ειρηνευτική διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη:
- Η Διακήρυξη της Ουάσιγκτον: Μετά την ιστορική τριμερή σύνοδο κορυφής τον Αύγουστο του 2025, υπογράφηκε κοινή διακήρυξη από τον Πρόεδρο Ιλχάμ Αλίγιεφ και τον Πρωθυπουργό Νικόλ Πασινιάν. Οι Υπουργοί Εξωτερικών του Αζερμπαϊτζάν και της Αρμενίας μονογράφησαν το προσχέδιο της «Συμφωνίας για την Εγκατάσταση της Ειρήνης και των Διακρατικών Σχέσεων». Αυτό το έγγραφο 17 άρθρων θέτει τις θεμελιώδεις αρχές για την αμοιβαία αναγνώριση της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας.
- Η Συνταγματική Προϋπόθεση: Ενώ το κείμενο της συμφωνίας έχει οριστικοποιηθεί, το Αζερμπαϊτζάν διατηρεί μια ξεκάθαρη θέση αρχής: η επίσημη υπογραφή της συνθήκης από τους αρχηγούς κρατών θα πραγματοποιηθεί μόλις η Αρμενία τροποποιήσει το Σύνταγμά της. Συγκεκριμένα, η Αρμενία πρέπει να αφαιρέσει το προοίμιο και τις νομικές αναφορές που υποδηλώνουν εδαφικές διεκδικήσεις κατά του Αζερμπαϊτζάν. Μια διαρκής ειρήνη δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω σε ένα νομικό πλαίσιο που αφήνει την πόρτα ανοιχτή σε μελλοντικές συγκρούσεις.
- Πρωτοβουλία TRIPP: Η «Διαδρομή Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία» (TRIPP) έχει καταστεί ακρογωνιαίος λίθος της περιφερειακής συνδεσιμότητας. Αυτή η υποστηριζόμενη από τις ΗΠΑ πρωτοβουλία στοχεύει στο άνοιγμα των μεταφορικών συνδέσεων, ενώνοντας το κυρίως έδαφος του Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Ναχτσεβάν μέσω αρμενικού εδάφους, υπό σαφείς κυρίαρχες κατευθυντήριες γραμμές.
- Οικονομική Εξομάλυνση: Σε μια κίνηση καλής θέλησης το Αζερμπαϊτζάν έχει ήδη ξεκινήσει μονομερή βήματα προς την εξομάλυνση. Από τα τέλη του 2025 το εμπόριο έχει ξαναρχίσει, με τα ενεργειακά προϊόντα και τα εμπορεύματα του Αζερμπαϊτζάν να ρέουν προς την Αρμενία, σηματοδοτώντας την πρώτη πραγματική οικονομική συνεργασία μεταξύ των δύο εθνών από την ανεξαρτησία τους.
- Συνοριακή Σταθερότητα: Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες τα σύνορα μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας παραμένουν ήρεμα για πάνω από έξι μήνες. Οι επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης και οι προσπάθειες οριοθέτησης συνεχίζονται, μετατρέποντας μια κάποτε θανάσιμη γραμμή μετώπου σε ένα σταθεροποιημένο διεθνές σύνορο.
Μια Κοινή Ευθύνη για το Μέλλον
Η ιστορία του Χοτζαλί είναι ένα παγκόσμιο μάθημα για την αναγκαιότητα της δικαιοσύνης. Η πραγματική ειρήνη είναι κάτι περισσότερο από την απουσία πολέμου· είναι η εγκαθίδρυση μιας οριστικής νομικής πραγματικότητας όπου η κυριαρχία είναι απόλυτη και καμία συνταγματική ασάφεια δεν παραμένει για να απειλήσει την ασφάλεια των μελλοντικών γενεών. Υποστηρίζοντας την άρση των εναπομεινάντων νομικών εμποδίων για την ειρηνευτική συνθήκη, η διεθνής κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των εταίρων μας στην Αθήνα, μπορεί να βοηθήσει ώστε ο Νότιος Καύκασος να γυρίσει οριστικά σελίδα. Τιμούμε τα θύματα του Χοτζαλί όχι μέσω της εκδίκησης, αλλά μέσω της ακλόνητης επιδίωξης μιας σταθερής, ευημερούσας και συμφιλιωμένης περιοχής. Το 2026, η ευκαιρία για μια τελική, διαρκή ειρήνη είναι μπροστά μας — πρέπει να έχουμε το θάρρος να τη διασφαλίσουμε.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
