Ο Θόδωρος Σκυλακάκης στην «Π»: «Αναγκαία η φορολόγηση του ακραίου πλούτου» ΒΙΝΤΕΟ

Σε μια περίοδο έντονων ανακατατάξεων, με την τεχνολογία, την οικονομία και τη γεωπολιτική να αλλάζουν τα δεδομένα, ο πρώην υπουργός Θόδωρος Σκυλακάκης μιλά χωρίς υπεκφυγές για τις μεγάλες προκλήσεις της χώρας. Από την ακρίβεια και τις ανισότητες που ενδέχεται να γεννήσει η τεχνητή νοημοσύνη, έως το μέλλον των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, του πρωτογενούς τομέα και τον ρόλο του κράτους, σκιαγραφεί ένα τοπίο όπου δεν υπάρχει χώρος για άμυνα.

Κύριε Σκυλακάκη, ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η χώρα μας σήμερα;

Κοιτάξτε, η μεγαλύτερη πρόκληση, για να είμαστε ειλικρινείς, είναι ότι η ίδια κυβέρνηση θα προκύψει από τις επόμενες εκλογές. Γιατί εάν προκύψει μια κυβέρνηση χωρίς συνοχή και χωρίς σοβαρότητα, αν δεν υπάρχει τόσο κίνδυνος, τότε στην περίοδο που διανοίγεται, που θα είναι μια περίοδος πολύ μεγάλων προκλήσεων και ευκαιριών, αλλά και κινδύνων, θα βρεθούμε σε πολύ δύσκολη θέση. Για να σας το πω απλά, μια κυβέρνηση-σαρδανάπαλος δεν είναι αυτό που χρειάζεται η χώρα στον επόμενο κύκλο, όταν όλα θα είναι ανοιχτά και καινούργια πράγματα που απαιτούν πολύ στιβαρές πολιτικές θα διανοίγονται μπροστά μας.

Η ακρίβεια σε όλες τις δημοσκοπήσεις παραμένει του νούμερο ένα πρόβλημα. Θα δούμε την έξοδο από το πρόβλημα;

Η έξοδος από την ακρίβεια δεν είναι μια μαγική σφαίρα. Η ακρίβεια ήταν αποτέλεσμα μιας έντονης περιόδου πληθωρισμού, στην οποία κάποια εισοδήματα μπόρεσαν να προσαρμοστούν και κάποια όχι. Η κυβέρνηση παρεμβαίνει συνεχώς και βελτιώνει σταδιακά τα εισοδήματα, όμως αυτή η διαδικασία απαιτεί χρόνο. Δεν γίνεται από τη μία μέρα στην άλλη.

Η περίοδος που ξεκινά διεθνώς θα είναι περίοδος πολύ μεγάλης αύξησης της παραγωγικότητας και του πλούτου, αλλά ταυτόχρονα και πρόσθετων ανισοτήτων και γεωπολιτικών κινδύνων. Αυτά είναι τα δύο μεγάλα στοιχεία που έχουμε μπροστά μας. Αυτό το περιβάλλον μας δίνει τη δυνατότητα να επιταχύνουμε την ανάπτυξη και να μοιράσουμε μέρισμα στους πολίτες. Αυτή είναι και η μοναδική πραγματική λύση στο πρόβλημα της ακρίβειας.

Όποιος αναζητά λύση στο πρόβλημα της ακρίβειας σε φανταστικούς τρόπους αλλαγής της λειτουργίας των αγορών δεν είναι ρεαλιστής. Η ακρίβεια είναι πρωτίστως ζήτημα αύξησης του εισοδήματος των πολιτών.

Αναφερθήκατε σε πρόσθετες ανισότητες. Τι ακριβώς εννοείτε;

Η τεχνολογία θα φέρει με μαθηματική βεβαιότητα ένα νέο κύμα ανισοτήτων. Αυτό το κύμα δεν θα πλήξει αρχικά τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα, αλλά ανθρώπους που σήμερα θεωρούν ότι είναι τακτοποιημένοι. Θα πλήξει κυρίως τους εργαζόμενους της γνώσης, ανθρώπους με συσσωρευμένο ανθρώπινο κεφάλαιο, δηλαδή εμπειρία, δεξιότητες, επαγγελματικά δίκτυα και πελατεία.

Αυτοί οι άνθρωποι θα δουν μέσα σε μία τριετία ή πενταετία την επαγγελματική τους πορεία να αμφισβητείται δομικά. Μπαίνουμε σε μια φάση όπου η εργασία θα γίνεται σταδιακά λιγότερο ανταγωνιστική σε σχέση με το κεφάλαιο και τις μηχανές. Αυτό θα έχει ως συνέπεια μια διαρκή αύξηση των ανισοτήτων, αν δεν υπάρξουν έγκαιρες πολιτικές παρεμβάσεις.

Μιλάτε για πολιτικές προσαρμογής. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Και συμμερίζεστε τις απόψεις ότι στο μέλλον δεν θα χρειάζεται να δουλεύουμε;

Σε έναν βαθμό συμμερίζομαι αυτές τις απόψεις. Ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται παρέμβαση. Οι πρώτοι που θα δεχθούν την πίεση θα είναι οι εργαζόμενοι της γνώσης που παρέχουν μη διεθνώς εμπορεύσιμες υπηρεσίες στις πλούσιες χώρες, και η Ελλάδα είναι μία από αυτές.

Δεν είναι μόνο θέμα μετεκπαίδευσης. Σε κάποιους τομείς ίσως χρειαστεί η τεχνητή νοημοσύνη να προχωρήσει πιο αργά και σε άλλους πιο γρήγορα. Για παράδειγμα, να επιταχυνθεί στα διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά και υπηρεσίες, ώστε να δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας και δυνατότητες. Αυτό μπορεί να συνδυαστεί και με φορολογικές παρεμβάσεις.

Η δεύτερη πτυχή αφορά τη δίκαιη κατανομή του νέου πλούτου που θα δημιουργηθεί. Πιστεύω ότι πρέπει επιτέλους να ανοίξει η συζήτηση για μια ευρωπαϊκή, αν όχι παγκόσμια, φορολόγηση του ακραίου πλούτου.

Σε αυτό το νέο περιβάλλον, έχουν θέση οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις;

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις έχουν ένα βασικό μειονέκτημα: δεν διαθέτουν οικονομίες κλίμακας, δηλαδή τη δυνατότητα μαζικής παραγωγής και παρουσίας σε πολλές αγορές. Έχουν όμως ένα πολύ σημαντικό πλεονέκτημα, την ευελιξία.

Η νέα εποχή της τεχνητής νοημοσύνης είναι ευνοϊκή για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, γιατί τους προσφέρει εργαλεία που τους επιτρέπουν να αυξήσουν το μέγεθός τους χωρίς μεγάλες επενδύσεις κεφαλαίου και να έχουν καλύτερη εικόνα των αγορών. Ωστόσο, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη μικρή και μεσαία επιχείρηση και στη μικροσκοπική επιχείρηση, που στην πραγματικότητα είναι ατομική εργασία καλυμμένη με επιχειρηματικό ΑΦΜ.

Για κάποιους αυτή η μορφή μπορεί να απογειωθεί στη νέα εποχή. Για άλλους όμως θα αποτελέσει καταδίκη, ιδιαίτερα όσο το κράτος γίνεται πιο αποτελεσματικό στην παρακολούθηση των φορολογικών ροών. Ο χώρος για επιχειρήσεις που επιβιώνουν μειώνοντας τεχνητά τη φορολογική τους επιβάρυνση θα περιορίζεται συνεχώς.

Συνεπώς πρέπει οι μικρές και οι μεσαίες επιχειρήσεις να κάνουν δύο πράγματα. Το ένα είναι να συνεργάζονται πολύ περισσότερο για να αποκτήσουν λίγο μεγαλύτερο μέγεθος και να αξιοποιήσουν τη τεχνολογία. Αυτή είναι η λύση για την μικρή και μεσαία επιχείρηση.

Στη χώρα μας έχουμε πάρα πολύ μικρή επιχειρηματικότητα στην εστίαση, σε υπηρεσίες που ό,τι και να κάνει κάποιος είναι λίγο δύσκολο το ζήτημα της ζήτησης. Η εσωτερική αγορά αρκεί για την ανάπτυξη;

Για επιχειρήσεις που απευθύνονται στις εξωτερικές αγορές, η περίοδος που έρχεται αποτελεί μεγάλη ευκαιρία. Για όσες απευθύνονται στην εσωτερική αγορά, τα πράγματα διαφοροποιούνται.

Στον τουρισμό και την εστίαση, η Ελλάδα έχει τεράστιες δυνατότητες. Όχι μόνο να αυξήσει τον τουρισμό, αλλά και να προσελκύσει εύπορους ανθρώπους που θα ζουν στη χώρα για αρκετούς μήνες τον χρόνο. Περιοχές με ανεκμετάλλευτο δυναμικό μπορούν να γνωρίσουν μεγάλη ανάπτυξη, εφόσον υπάρξει σοβαρός σχεδιασμός.

Βλέπετε τη διαφορά μεταξύ της Μεσσηνίας, της Ηλείας και της Αχαΐας. Στη μία περίπτωση έπεσε ένα σπόρος που ήταν το Costa Navarino και εξερράγη η ανάπτυξη, δεν υπήρχε κάποιος ιδιαίτερος λόγος πέραν του σπόρου. Οι ευκαιρίες είναι τεράστιες. Συνεπώς αυτές οι επιχειρήσεις που απευθύνονται σε αυτό το κομμάτι έχουν μεγάλες δυνατότητες και έχουμε και πάρα πολύ καλές τέτοιες επιχειρήσεις.

Αντίθετα, για επιχειρήσεις γνώσης που απευθύνονται αποκλειστικά στην εσωτερική αγορά, οι δυσκολίες θα αυξηθούν σημαντικά.

Τα προηγούμενα χρόνια χάθηκε ανθρώπινο δυναμικό. Μπορούμε να ελπίζουμε στην επιστροφή του;

Κάποιοι θα επιστρέψουν και κάποιοι όχι. Όμως το θέμα αλλάζει συνολικά λογική. Στην αγορά εργασίας μπαίνουν πλέον και οι ψηφιακοί εργαζόμενοι, αλλά και οι ψηφιακοί μετανάστες. Τι σημαίνει ψηφιακός μετανάστης; Η καινούργια τεχνολογία σου δίνει τη δυνατότητα να μιλάς ινδικά και να ακούγεται ο λόγος σου σε απόλυτη πιστοτήτα στα ελληνικά.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι μία σειρά από εργαζόμενοι στον αναπτυσσόμενο κόσμο μπορούν να αναζητούν αγορές και να τις δίνουν ψηφιακά.

Γιατί το βασικό εμπόδιο που ήταν η γλώσσα και οι γνώσεις του τοπικού κανονιστικού πλαισίου εξαφανίζεται από την τεχνητή νοημοσύνη.

Άρα είναι ένα ψευτοδίλημμα αυτό που ζούμε τώρα με τους νέους που έφυγαν στο εξωτερικό.

Δεν είναι αυτό το θέμα μας στην φάση αυτή. Μιλάμε με όρους του 2010. Το 2025 ο πλανήτης αλλάζει δραματικά και το 2035 θα είναι αγνώριστος.

Αντί για άμυνα, λέτε επίθεση.

Δεν υπάρχει περιθώριο άμυνας. Τα τείχη έχουν πέσει και ο μόνος δρόμος είναι μπροστά.

Μιλώντας πριν για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις χρησιμοποιήσατε μια έκφραση για το ρόλο του κράτους. Ποιος είναι ο ρόλος του κράτους σε αυτή τη μετάβαση;

Το κράτος πρέπει πρώτα απ’ όλα να αξιοποιήσει τη νέα τεχνολογία. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, λιγότερη γραφειοκρατία, καλύτερο έλεγχο στις προμήθειες, στα έργα και στα επιδόματα. Η τεχνολογία επιτρέπει να εξασφαλίζεται ότι οι πόροι πηγαίνουν σε πραγματικές ανάγκες.

Από το πώς θα αγοράζει αποτελεσματικά χωρίς φαινόμενα παρασπονδιών, να το πω έτσι ευγενικά, είτε στα έργα είτε στις προμήθειες ή τις υπηρεσίες, μέχρι το πώς να εξασφαλίζει ότι τα επιδόματα που δίνει πηγαίνουν σε πραγματικούς ανθρώπους και πραγματικές ανάγκες.

Πρέπει να εγκαταλείψουμε τη λογική της κοινωνίας επιδοματούχων. Αυτό θα ήταν καταστροφικό για τη δημιουργικότητα και την αυτονομία της κοινωνίας.

Εκτός από το «πρέπει», ποια είναι η ταχύτητα, ποια είναι η πορεία;

Η κυβέρνηση πρέπει να ολοκληρώσει αυτά που υποσχέθηκε και ότι θα κάνει σε μεγάλο βαθμό. Πολλά από τα πράγματα τα έχει ολοκληρώσει αλλά υπάρχουν και τομείς που έχουν αδυναμίες. Πρέπει να έρθουμε να κάνουμε διορθώσεις το οποίο ήδη έχει ξεκινήσει ας πούμε στον πρωτογενή τομέα. Υπάρχει μία αναγνώριση των σφαλμάτων που έγινε και προσπάθεια για ένα καινούργιο ξεκίνημα.

Ταυτόχρονα οφείλουμε να προετοιμάσουμε ένα πρόγραμμα κυβερνητικό για την καινούργια εποχή. Γιατί αν δεν το κάνουμε εμείς, εγώ δεν βλέπω στο υπόλοιπο πολιτικό σύστημα την ωριμότητα ή την σκέψη στραμμένη προς το μέλλον. Φοβάμαι ότι το υπόλοιπο πολιτικό σύστημα και ενδεχομένως και ένα μέρος της κυβέρνησης αυτό είναι αναπόφευκτο, κοιτά κατά κύριο λόγο προς το τι έχει συμβεί μέχρι σήμερα.

Αναφερθήκατε προηγουμένως σε μία κοινωνία επιδοματούχων. Προσφάτως είδαμε τις κινητοποιήσεις αγροτικές με τα γνωστά αιτήματα. Εσείς πώς στέκεστε απέναντι σε όλα αυτά τα ζητήματα που έχουν τεθεί;

Στον πρωτογενή τομέα, το μέλλον δεν θα υπάρξει αν δεν έχουμε νέες επενδύσεις και νέα τεχνολογία. Δεν υπάρχει περίπτωση να είμαστε ανταγωνιστικοί όπως αλλάζουν τα πράγματα στα επόμενα χρόνια. Έρχεται καταρχήν η Γεωργία ακριβείας, δηλαδή φροντίδα, λίπασμα, φάρμακα ανά φυτό. Αυτό μπορεί να κάνει αυτό που είναι παραδοσιακός να είναι παντελώς μη ανταγωνιστικό εφόσον πηγαίνει για τις μαζικές αγορές.

Η Ελλάδα δεν μπορεί να ανταγωνιστεί σε όγκους παραγωγής λόγω μικρού κλήρου. Πρέπει να επενδύσει στην ποιότητα, στο μικροκλίμα και στα μοναδικά προϊόντα.

Τώρα, πώς θα μπουν επενδύσεις και χρήματα στην αγροτική παραγωγή.

Το μεγάλο μειονέκτημα που έχουμε είναι ότι ο μέσος αγρότης μας έχει ένα κλήρο που δεν είναι βιώσιμος και μια οικογένεια να κρατηθεί και να έχει την ποιότητα ζωής που θέλει.

Χρειάζεται πολύ περισσότερη, μεγαλύτερο μέγεθος και συνεργασία. Η συνεργασία είναι το κλειδί, αλλά δεν υπάρχει στον βαθμό που θα έπρεπε να υπάρχει. Υπάρχει μια καινούρια φάση με την συμβολαιακή γεωργία, αλλά φοβάμαι ότι ακόμη και στη συμβολιακή γεωργία δεν έχουμε πετύχει να έχουμε συνεταιρισμούς αγροτών ή ανώνυμες εταιρείες αγροτών που να συνεργάζονται με τα εργοστάσια τροφίμων.

Τι άλλο πράγμα που δεν έχουμε κάνει, και πιστεύω ότι πρέπει να κάνουμε, είναι ότι πρέπει να δώσουμε κίνητρα και να βάλουμε αντικίνητρα, έτσι ώστε η καλλιεργούμενη γη να περάσει στην καλλιέργεια. Τα τελευταία 20 χρόνια έχουμε πάνω από 10 εκατομμύρια στρέμματα μείωση της καλλιεργούμενης γης.

Αυτού του είδους είναι οι κρατικές παρεμβάσεις που χρειάζονται.

Και πρέπει να ενθαρρύνουμε τις βιομηχανικές επιχειρήσεις τροφίμων να έρθουν και να βάλουν κεφάλαια στην πρωτογενή αγροτική παραγωγή.

Με ποιο τρόπο να βάλλουν κεφάλαια;

Να επενδύσουν και οι ίδιοι σε συνεργατικά σχήματα παραγωγών. Γιατί πόσα ΑΦΜ αγροτικά μπορούν να δανειστούν σήμερα; Ποιος έχει αποταμιεύσεις στον αγροτικό πληθυσμό που να επιτρέπουν παραγωγικές επενδύσεις;

Λέμε ότι δεν έχουμε καθόλου ιδιωτικά κεφάλαια. Η δυνατότητα να βάλουμε δημόσια κεφάλαια είναι δέσμια από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Συνεπώς πρέπει να βρούμε ένα τρόπο να μπουν κεφάλαια. Ο πιο πρακτικός τρόπος να πουν κεφάλαια είναι ισχυρά αγροτικά σχήματα από την μία πλευρά, μεταποιητικές επιχειρήσεις από την άλλη, που επενδύουν από κοινού στο μέλλον, στην προστιθέμενη αξία, στο να φτιάξουμε κάτι επιτέλους για το οποίο να είμαστε υπερήφανοι.

Κύριε Υπουργέ, περιγράφεται παθογένειες του πρωτογενούς τομέα που είναι δεκαετιών. Ο κόσμος θα πει πως πρέπει να πάρει πιο αποτελεσματικές πρωτοβουλίες η κυβέρνηση.

Συμφωνώ μαζί σας. Εάν με ρωτήσετε ποιες ήταν οι αδυναμίες μας στην προηγούμενη φάση, είναι ασφαλές ότι σ’ αυτόν τον τομέα δεν κινηθήκαμε με την ταχύτητα την οποία έπρεπε.

Πιστεύω ότι κάναμε κακό υπολογισμό του πολιτικού κόστους.

Σε θέματα περιβάλλοντος βλέπουμε να ανατρέπονται παραδοχές, τουλάχιστον με βάση τη στάση του Προέδρου Τραμπ. Περνάμε σε μεταβατικό στάδιο;

Όχι. Αυτό που θα ανατραπεί είναι η πολιτική περιορισμού των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Στην πράξη, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις θα γίνουν πολύ περισσότερες, μια που μειώνονται οι παρεμβάσεις για να τις αποτρέψουν. Αυτό δεν αφορά την παρούσα δεκαετία. Αφορά 15 με 20 χρόνια από σήμερα, γιατί οτιδήποτε κάνεις τώρα στο κλίμα, έχει μια χρονοκατεστέρηση.

Η Ευρώπη ασφαλώς θα συνεχίσει να κάνει κλιματική πολιτική. Ελπίζω να μην την κάνει με τον φανατισμό που το έκανε στο παρελθόν και θα σας έλεγα με την έλλειψη ρεαλισμού.

Γιατί προχωρήσαμε μπροστά σε πολιτικές, χωρίς να ακολουθήσει ο υπόλοιπος κόσμος και έχασε η Ευρώπη τις βιομηχανίες γιατί τις πήραν οι Κινέζοι κατά κύριο λόγο.

Άρα πρέπει να συνεχίσουμε να πιέζουμε δίνοντας το καλό παράδειγμα με λογικές πολιτικές για το κλίμα, αλλά και να επιμείνουμε στη φθηνή και άφθονη ενέργεια από τις ανανεώσιμες πηγές.

Ναι αλλά ο κόσμος βλέπει τους λογαριασμούς του.

Η Ελλάδα μέχρι το 2023 ήταν εισαγωγική χώρα στην ηλεκτρική ενέργεια. Το 2025 είμαστε φουλ εξαγωγική. Η γειτονιά μας έχει πολύ ακριβή ηλεκτρική ενέργεια. Αποτέλεσμα είναι να σηκώνει τις τιμές μας. Εξάγουμε αυτή τη στιγμή, επειδή είμαστε πολύ φθηνότεροι απ’ τους άλλους.

Καθώς προχωρούν οι επενδύσεις στις μπαταρίες και οι υπόλοιπες επενδύσεις των ΑΠΕ, μέσα στο 2026 θα εξάγουμε το μέγιστο που μπορούμε να εξάγουμε. Με το που θα συμβεί αυτό, οι τιμές μας θα πάνε τελείως κάτω.

Στα γεωπολιτικά και την Ευρωπαϊκή Ένωση, έχουμε τον Πρόεδρο Τραμπ να πιέζει με τις ενέργειές του το όραμα της ενοποίησης. Εμείς τι κάνουμε;

Στη δική μας πλευρά η συνειδητοποίηση ότι ο κόσμος αλλάζει και ότι η Αμερική βάζει μπροστά την Αμερική σε σχέση με οτιδήποτε άλλο, σπρώχνει την Ευρώπη προς την ενιαία Ευρωπαϊκή Άμυνα.

Σε αντίθεση με το ΝΑΤΟ, η ενιαία Ευρωπαϊκή Άμυνα εφόσον υπάρξει, θα λύσει οριστικά το θέμα των αμυντικών κινδύνων για την χώρα. Γιατί αν η Ευρώπη ενωμένη έχει μια πλήρη προστασία. Το μέγεθος της Ευρώπης είναι τέτοιο ώστε κανένας γείτονας μας, να μην μπορεί να μας απειλήσει. Η Ελλάδα είναι μία χώρα εξοπλισμένη σαν αστακός. Εχουμε περισσότερα γερμανικά τάνκς απ’ τη Γερμανία. Εχουμε μία από τις ισχυρότερες αεροπορίες της Ευρώπης, έχουμε ένα από τα ισχυρότερα ναυτικά της Ευρώπης. Συνεπώς εάν υπάρχει κοινή ευρωπαϊκή άμυνα μπορούμε να βάλουμε στο τραπέζι πολύ περισσότερα σε σχέση με την κατά κεφαλή μας παρουσία, λόγω της ιστορικής συγκυρίας.

Συνεπώς μπορούμε να βοηθήσουμε στη διαμόρφωση αυτής της κοινής ευρωπαϊκής άμυνας και εάν στο τέλος προχωρήσουμε σε πραγματική εμβάθυνση για την Ελλάδα θα είναι η απόλυτη λύση των μελλοντικών αμυντικών μας αναγκών.

Ποιο θεωρείτε το μεγαλύτερο επίτευγμα και πάλι το μεγαλύτερο λάθος της κυβέρνησης;

Το μεγαλύτερο επίτευγμα είναι κατά τη γνώμη μου ότι βγήκαμε από την παγίδα του χρέους και της υψηλής φορολογίας και καταφέραμε να αλλάξουμε τελείως την εικόνα της Ελλάδας σε σύντομο χρόνο.

Ένα από τα πράγματα που είναι πολύ δύσκολο να χτίσεις και πολύ εύκολο να απωλέσεις είναι η εμπιστοσύνη των διεθνών αγορών. Το περίφημο «μαξιλάρι» ξέρετε τι ήταν; Ηταν δανεικά που μας έδωσαν για την περίπτωση που θα κάναμε καμία ανοησία.

Η μεγάλη μας αδυναμία είναι ότι σε κάποιους τομείς, όπως τα σιδηροδρομικά ή ο πρωτογενής τομέας, θεωρήσαμε ότι το κόστος των αλλαγών ήταν σημαντικό και δεν μπορούσαμε να προχωρήσουμε ταυτόχρονα. Αλλά η ζωή αποδεικνύει ότι το μεγαλύτερο πολιτικό κόστος είναι το σημερινή εποχή είναι το κόστος της ακινησίας και του συμβιβασμού με τα κακώς κείμενα.

Είστε αισιόδοξος για το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα; Δεν αναφέρομαι σε 1-2 έτη για να μη βάλετε ως όρο τη νίκη της ΝΔ στις εκλογές, αν και μου έκανε εντύπωση που το θέσατε στην αρχή ως κυρίαρχο ζήτημα.

Το κυρίαρχο ζήτημα είναι γιατί πόσες μεταρρυθμίσεις να κάνεις και να σχεδιάσεις και με τις εκλογές να έρχονται.

Είστε αισιόδοξος μεσοπρόθεσμα;

Οι χώρες και η ανθρωπότητα είναι σε μια διχάλα, που μπορεί να πάνε τα πράγματα πολύ στραβά ή πολύ καλά. Στις διχάλες πρέπει κανείς να είναι πολύ προσεκτικός γιατί αν πάρει τη λάθος διαδρομή τα πράγματα μπορεί να είναι πολύ δύσκολα.

Αντιθέτως, το γεγονός ότι θα πάμε σε μια μακρά περίοδο μεγάλης αύξησης του πλούτου, αν καταφέρουμε και αντιμετωπίσουμε την αναταραχή που προκαλεί και τις πολύ μεγάλες ανισότητες, τότε μια χώρα σαν την Ελλάδα μπορεί να είναι πάρα πολύ αισιόδοξη.

 

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News