Η κοινωνική οικονομία ως αναγκαιότητα για την επιβίωση και αναγέννηση της ελληνικής υπαίθρου
Ο Γιώργος Παπαχριστόπουλος είναι Αναπληρωτής Γραμματέας Δικτύου Συνεταιρισμών & Κοινωνικής Οικονομίας ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Επικεφαλής του Αγροτικού Τμήματος του Επιμελητηρίου Αχαΐας.
Η ελληνική ύπαιθρος δεν αντέχει άλλη εγκατάλειψη. Αδειάζει όχι γιατί οι άνθρωποί της δεν θέλουν να δουλέψουν, αλλά γιατί εδώ και χρόνια δεν υπάρχουν πραγματικές συνθήκες για να μείνουν και να δημιουργήσουν στον τόπο τους. Χωριά που κάποτε έσφυζαν από ζωή σήμερα παλεύουν να κρατήσουν ανοιχτό ένα σχολείο, ένα ιατρείο, ένα καφενείο. Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι πνίγονται από το κόστος παραγωγής, από το ρεύμα, τα καύσιμα και τις ζωοτροφές, οι μικροί παραγωγοί δεν έχουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση και οι νέοι που θέλουν να επιστρέψουν σκοντάφτουν στη γραφειοκρατία και στην έλλειψη βασικών υποδομών. Αυτό δεν είναι φυσική εξέλιξη αλλά αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών που αφήνουν την περιφέρεια να μαραζώνει.
Σήμερα ο ελεύθερος επαγγελματίας, ο μικρομεσαίος, ο αγρότης και οι μικρές επιχειρήσεις χρωστούν πάνω από το 60% των εισοδημάτων τους σε εφορία και ασφαλιστικά ταμεία, οι περισσότεροι είναι καταχωρημένοι στον Τειρεσία με κόκκινα δάνεια και χωρίς καμία δυνατότητα νέας χρηματοδότησης, και όμως η κυβέρνηση συνεχίζει να μιλά για ανάπτυξη την ώρα που στην πραγματική οικονομία επικρατεί ασφυξία. Οι αγρότες ιδίως αισθάνονται ότι το κράτος και οι πολιτικοί θεσμοί τούς έχουν γυρίσει την πλάτη, αφήνοντάς τους μόνους απέναντι στις οικονομικές πιέσεις και στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης που κάθε χρόνο εντείνονται.
Δυστυχώς κατά την περίοδο διακυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη υπήρξαν συγκεκριμένες επιλογές που δείχνουν μια υποτιμητική αντίληψη απέναντι στο Συνεταιριστικό Κίνημα, παρά τις επικοινωνιακές διακηρύξεις περί στήριξής του. Δεν μπορεί να ξεχαστεί ο νόμος 4673/2020 για τους Αγροτικούς Συνεταιρισμούς, που επιτρέπει σε ιδιώτη επενδυτή να κατέχει έως και το 35% ενός Συνεταιρισμού, ρύθμιση που αλλοιώνει τον συνεταιριστικό χαρακτήρα και έρχεται σε αντίθεση με διεθνείς πρακτικές. Δεν μπορεί επίσης να αγνοηθεί η κατάργηση της προτεραιότητας σύνδεσης των ενεργειακών κοινοτήτων στο δίκτυο, ένα δικαίωμα που τελικά χαρίστηκε σε λίγους και ισχυρούς. Όταν αποδυναμώνεις τους συνεταιρισμούς και τις ενεργειακές κοινότητες, στην πράξη αποδυναμώνεις την ίδια την περιφέρεια.
Την ίδια στιγμή, εργαλεία όπως το πρόγραμμα LEADER και τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά μέσα θα μπορούσαν και οφείλουν να αποτελέσουν μοχλό αναγέννησης της υπαίθρου. Το LEADER βασίζεται στη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, δίνοντας τη δυνατότητα στους ίδιους τους κατοίκους να σχεδιάζουν την ανάπτυξή τους, ενισχύοντας μικρές επιχειρήσεις, συνεταιρισμούς, κοινωνικές πρωτοβουλίες και δράσεις που κρατούν ζωντανό τον τόπο. Ωστόσο, χωρίς απλοποίηση διαδικασιών, ουσιαστική πρόσβαση στη χρηματοδότηση και τεχνική υποστήριξη, τα εργαλεία αυτά δεν αξιοποιούνται στο βαθμό που χρειάζεται.
Στο ΠΑΣΟΚ μιλάμε καθαρά για τη δημιουργία πραγματικών συνθηκών ανάπτυξης της οικονομίας, της περιφέρειας και του πρωτογενούς τομέα με ένα νέο παραγωγικό μοντέλο που βάζει στο επίκεντρο την παραγωγή και όχι το ξεπούλημα της χώρας. Βάζουμε stop στο real estate μοντέλο που μετατρέπει τη γη σε αντικείμενο κερδοσκοπίας, προτείνουμε πάγωμα της Golden Visa και αυστηρό πλαίσιο ελέγχου στην απόκτηση ακινήτων στην παραμεθόριο, επενδύουμε στο Made in Greece με φορολογικά κίνητρα για τον πρωτογενή τομέα, τη μεταποίηση και τον ποιοτικό τουρισμό και προχωρούμε σε νέα χρηματοδοτικά εργαλεία με τη δημιουργία Ομίλου Αναπτυξιακής Τράπεζας ώστε να στηριχθούν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, συνεταιρισμοί και κοινωνικές επιχειρήσεις που κρατούν την αξία στον τόπο τους.
Η περιφερειακή ανάπτυξη δεν μπορεί να είναι γενικόλογη εξαγγελία. Γι’ αυτό προτείνουμε δώδεκα ξεχωριστά σχέδια περιφερειακής ανάπτυξης σε συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και με βάση τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Στον πρωτογενή τομέα απαιτούνται άμεσα μέτρα όπως πετρέλαιο χωρίς Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στην αντλία, φθηνότερο ρεύμα μέσα από ισχυρές ενεργειακές κοινότητες με κατοχυρωμένη πρόσβαση στα δίκτυα, γραφεία συμβουλευτικής αγροτών σε κάθε Δήμο, άμεση στελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών και αυστηροί έλεγχοι για να σταματήσει η μάστιγα των ελληνοποιήσεων, ολοκληρωμένο σχέδιο προστασίας της αγροτικής γης και των συνεταιρισμών από τα funds, εκσυγχρονισμός του ΕΛΓΑ για γρήγορες και δίκαιες αποζημιώσεις, σύγχρονη πολιτική για τους εργάτες γης, καθώς και μικρά φράγματα για εξοικονόμηση νερού και αντιπλημμυρική προστασία.
Η κοινωνική οικονομία αποτελεί βασικό πυλώνα αυτής της προσπάθειας, γιατί μέσα από υγιείς και δημοκρατικούς συνεταιρισμούς, κοινωνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις και ενεργειακές κοινότητες μπορεί να μειωθεί το κόστος παραγωγής, να δημιουργηθούν σταθερές θέσεις εργασίας και να παραμείνει η προστιθέμενη αξία στις τοπικές κοινωνίες. Για να συμβεί αυτό χρειάζονται ειδικά χρηματοδοτικά εργαλεία, αξιοποίηση προγραμμάτων όπως το LEADER, φορολογικά κίνητρα, πρόσβαση σε δημόσιες συμβάσεις και ένα σταθερό θεσμικό πλαίσιο που θα προστατεύει και δεν θα αλλοιώνει τον συνεταιριστικό χαρακτήρα.
Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι δεν αρκούν αποσπασματικά μέτρα και προσωρινές λύσεις. Απαιτούνται βαθιές τομές και ένα σοβαρό, μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχέδιο για τον πρωτογενή τομέα που θα διασφαλίζει βιωσιμότητα, δίκαιη κατανομή εισοδήματος και πρόσβαση των παραγωγών στη γνώση, την καινοτομία και τη σύγχρονη τεχνολογία. Την ίδια στιγμή απαιτείται και αλλαγή κουλτούρας, καθώς η συνεργασία και η στροφή σε πιο βιώσιμα και ανθεκτικά μοντέλα παραγωγής αποτελούν μονόδρομο.
Ο διάλογος και η διεκδίκηση είναι το πρώτο και απαραίτητο βήμα για να υπάρξει πρόοδος. Με ουσιαστική συζήτηση, καθαρές δεσμεύσεις και αμοιβαία ευθύνη μπορεί να χαραχθεί μια νέα πορεία που θα δώσει πραγματική προοπτική στον αγροτικό κόσμο και θα αποτρέψει την οριστική εγκατάλειψη της υπαίθρου. Γιατί αν αυτό δεν συμβεί άμεσα, το κόστος για την κοινωνία και την οικονομία θα είναι πολύ μεγαλύτερο από οποιαδήποτε σημερινή διεκδίκηση.
Ο Γιώργος Παπαχριστόπουλος είναι Αναπληρωτής Γραμματέας Δικτύου Συνεταιρισμών & Κοινωνικής Οικονομίας ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Επικεφαλής του Αγροτικού Τμήματος του Επιμελητηρίου Αχαΐας.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
